අධිකරණනිදානාදිය
1. විවාදාධිකරණය කුමක් නිදාන කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සමුදය කොට ඇත්තේ ද, කුමක් ජාති කොට ඇත්තේ ද, කුමක් ප්‍රභව කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සම්භාර (රැස්) කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සමුට්ඨාන කොට ඇත්තේ ද යත්: අනුවාදාධිකරණය කුමක් නිදාන කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සමුදය කොට ඇත්තේ ද, කුමක් ජාති කොට ඇත්තේ ද, කුමක් ප්‍රභව කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සම්භාර කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සමුට්ඨාන කොට ඇත්තේ ද යත්: ආපත්තාධිකරණය කුමක් නිදාන කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සමුදය කොට ඇත්තේ ද, කුමක් ජාති කොට ඇත්තේ ද, කුමක් ප්‍රභව කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සම්භාර කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සමුට්ඨාන කොට ඇත්තේ ද යත්: කිච්චාධිකරණය කුමක් නිදාන කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සමුදය කොට ඇත්තේ ද, කුමක් ජාති කොට ඇත්තේ ද, කුමක් ප්‍රභව කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සම්භාර කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සමුට්ඨාන කොට ඇත්තේ ද යත්:
විවාදාධිකරණය (අටළොස් භේදකර වස්තු සඞ්ඛ්‍යාත) විවාදය නිදාන කොට ඇත්තේ යැ, විවාදය සමුදය කොට ඇත්තේ යැ, විවාදය ජාති කොට ඇත්තේ යැ, විවාදය ප්‍රභවය කොට ඇත්තේ යැ, විවාදය සම්භාර කොට ඇත්තේ යැ, විවාදය සමුට්ඨාන කොට ඇත්තේ යි. අනුවාදාධිකරණය චෝදනාව නිදාන කොට ඇත්තේ යැ, චෝදනාව සමුදය කොට ඇත්තේ යැ, චෝදනාව ජාති කොට ඇත්තේ යැ, චෝදනාව ප්‍රභව කොට ඇත්තේ යැ, චෝදනාව සම්භාර කොට ඇත්තේ යැ, චෝදනාව සමුට්ඨාන කොට ඇත්තේ යි. ආපත්තාධිකරණය ආපත්ති නිදාන කොට ඇත්තේ යැ, ආපත්ති සමුදය කොට ඇත්තේ යැ, ආපත්ති ජාති කොට ඇත්තේ යැ, ආපත්ති ප්‍රභව කොට ඇත්තේ යැ, ආපත්ති සම්භාර කොට ඇත්තේ යැ, ආපත්ති සමුට්ඨාන කොට ඇත්තේ යි. කිච්චාධිකරණය (සිවුවැදෑරුම්) සඞ්ඝකර්‍ම නිදාන කොට ඇත්තේ යැ, සඞ්ඝකර්‍ම සමුදය කොට ඇත්තේ යැ, සඞ්ඝකර්‍ම ජාති කොට ඇත්තේ යැ, සඞ්ඝකර්‍ම ප්‍රභව කොට ඇත්තේ යැ, සඞ්ඝකර්‍ම සම්භාර කොට ඇත්තේ යැ, සඞ්ඝකර්‍ම සමුට්ඨාන කොට ඇත්තේ යි.
2. විවාදාධිකරණය කුමක් නිදාන කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සමුදය කොට ඇත්තේ ද, කුමක් ජාති කොට ඇත්තේ ද, කුමක් ප්‍රභව කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සම්භාර කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සමුට්ඨාන කොට ඇත්තේ ද යත්: අනුවාදාධිකරණය ... ආපත්තාධිකරණය ... කිච්චාධිකරණය කුමක් නිදාන කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සමුදය කොට ඇත්තේ ද, කුමක් ජාති කොට ඇත්තේ ද, කුමක් ප්‍රභව කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සම්භාර කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සමුට්ඨාන කොට ඇත්තේ ද යත්:
විවාදාධිකරණය (කුසලාකුසල අව්‍යාකත) හේතු නිදාන කොට ඇත්තේ යැ. හේතු සමුදය කොට ඇත්තේ යැ. හේතු ජාති කොට ඇත්තේ යැ, හේතු ප්‍රභව කොට ඇත්තේ යැ, හේතු සම්භාර කොට ඇත්තේ යැ, හේතු සමුට්ඨාන කොට ඇත්තේ යි. අනුවාදාධිකරණය ... ආපත්තාධිකරණය ... කිච්චාධිකරණය හේතු නිදාන කොට ඇත්තේ යැ. හේතු සමුදය කොට ඇත්තේ යැ, හේතු ජාති කොට ඇත්තේ යැ, හේතු ප්‍රභව කොට ඇත්තේ යැ, හේතු සම්භාර කොට ඇත්තේ යැ. හේතු සමුට්ඨාන කොට ඇත්තේ යි.
3. විවාදාධිකරණය කුමක් නිදාන කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සමුදය කොට ඇත්තේ ද, කුමක් ජාති කොට ඇත්තේ ද, කුමක් ප්‍රභව කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සම්භාර කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සමුට්ඨාන කොට ඇත්තේ ද යත්: අනුවාදාධිකරණය ... ආපත්තාධිකරණය ... කිච්චාධිකරණය කුමක් නිදාන කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සමුදය කොට ඇත්තේ ද, කුමක් ජාති කොට ඇත්තේ ද, කුමක් ප්‍රභව කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සම්භාර කොට ඇත්තේ ද, කුමක් සමුට්ඨාන කොට ඇත්තේ ද යත්:
විවාදාධිකරණය ප්‍රත්‍යය නිදාන කොට ඇත්තේ යැ, ප්‍රත්‍යය සමුදය කොට ඇත්තේ යැ, ප්‍රත්‍යය ජාති කොට ඇත්තේ යැ, ප්‍රත්‍යය ප්‍රභව කොට ඇත්තේ යැ, ප්‍රත්‍යය සම්භාර කොට ඇත්තේ යැ, ප්‍රත්‍යය සමුට්ඨාන කොට ඇත්තේ යි. අනුවාදාධිකරණය ... ආපත්තාධිකරණය ... කිච්චාධිකරණය ප්‍රත්‍යය නිදාන කොට ඇත්තේ යැ, ප්‍රත්‍යය සමුදය කොට ඇත්තේ යැ, ප්‍රත්‍යය ජාති කොට ඇත්තේ යැ, ප්‍රත්‍යය ප්‍රභව කොට ඇත්තේ යැ, ප්‍රත්‍යය, සම්භාර කොට ඇත්තේ යැ, ප්‍රත්‍යය සමුට්ඨාන කොට ඇත්තේ යි.
අධිකරණමූලාදිය
1. සතර අධිකරණයන්ගේ මුල් කෙතෙක් ද, සමුට්ඨාන කෙතෙක් ද යත්:
සතර අධිකරණයන්ගේ මුල් තෙතිසෙක, සමුට්ඨාන තෙතිසෙකි.
2. සතර අධිකරණයන්ගේ මුල් තෙතිස කවර යත්:
විවාදාධිකරණයාගේ මුල් දොළොසෙකැ, අනුවාදාධිකරණයාගේ මුල් තුදුසෙකැ, ආපත්තාධිකරණයාගේ මුල් සයෙකැ, කිච්චාධිකරණයාගේ මුල් එකෙකි, සඞ්ඝ තෙමේ යි. සතර අධිකරණයන්ගේ මේ මුල් තෙතිස යි.
3. සතර අධිකරණයන්ගේ සමුට්ඨාන තෙතිස කවර යත්:
විවාදාධිකරණයට අටළොස් භේදකර වස්තු සමුට්ඨානයෝ යැ, අනුවාදාධිකරණයට සතර විපත්තීහු සමුට්ඨානයෝ යැ, ආපත්තාධිකරණයට සත්තාපත්තිස්කන්‍ධයෝ සමුට්ඨානයෝ යැ, කිච්චාධිකරණයට සතර කර්‍මයෝ සමුට්ඨානයෝ යි. මේ තෙතිස සතර අධිකරණයන්ගේ සමුට්ඨාන යි.
අධිකරණප්‍රත්‍යයාපත්ති
1. විවාදාධිකරණය ආපත්ති ද අනාපත්ති ද යත්: විවාදාධිකරණය ආපත්ති නො වේ.
කිම, විවාදාධිකරණ හේතුයෙන් ඇවැත් අවදනේ ද යත්: එසේ යැ, විවාදාධිකරණ හේතුයෙන් ඇවැත් අවදනේ යි.