3. 3.
අභිසමය කථා
අභිසමයො යනු: කුමකින් අභිසමය (ප්‍රතිවේධ) කෙරෙයි යත්: සිතින් අභිසමය කෙරෙයි. ඉදින් සිතින් අභිසමය කෙරේ නම් එසේ වී නම් ඥාන නැතියේ අභිසමය කෙරේ ද යත්: ඥාන නැතියේ අභිසමය නො කෙරෙයි, ඥානයෙන් අභිසමය කෙරෙයි.
ඉදින් ඥානයෙන් අභිසමය කෙරේ නම් එසේ වී නම් සිත් නැතියේ අභිසමය කෙරේ ද යත්: සිත් නැතියේ අභිසමය නො කෙරෙයි, සිතින් ද නැණින් ද අභිසමය කෙරෙයි.
ඉදින් සිතිනුදු නැණිනුදු අභිසමය කෙරේ නම් එසේ වී නම් කාමාවචර සිතිනුදු නැණිනුදු අභිසමය කෙරේ ද යත් : කාමාවචර සිතිනුදු නැණිනුදු අභිසමය නො කෙරෙයි.
එසේ වී නම් රූපාවචර සිතිනුදු නැණිනුදු අභිසමය කෙරේ ද යත්: රූපාවචර සිතිනුදු නැණිනුදු අභිසමය නො කෙරෙයි. එසේ වී නම් අරූපාවචර සිතිනුදු නැණිනුදු අභිසමය කෙරේ ද යත්: අරූපාවචර සිතිනුදු නැණිනුදු අභිසමය නො කෙරෙයි. එසේ වී නම් කර්‍මස්වකෘත සිතිනුදු නැණිනුදු අභිසමය කෙරේ ද යත්: කර්‍මස්වකෘත සිතිනුදු නැණිනුදු අභිසමය නො කෙරෙයි. එසේ වී නම් සත්‍යානුලෝමික සිතිනුදු නැණිනුදු අභිසමය කෙරෙ ද යත්: සත්‍යානුලෝමික සිතිනුදු නැණිනුදු අභිසමය නො කෙරෙයි. එසේ වී නම් අතීත සිතිනුදු නැණිනුදු අභිසමය කෙරේ ද යත්: අතීත සිතිනුදු නැණිනුදු අභිසමය නො කෙරෙයි. එසේ වී නම් අනාගත සිතිනුදු නැණිනුදු අභිසමය කෙරේ ද යත්: අනාගත සිතිනුදු නැණිනුදු අභිසමය නො කෙරෙයි. එසේ වී නම් ප්‍රත්‍යුත්පන්න ලෞකික සිතිනුදු නැණිනුදු අභිසමය කෙරේ ද යත්: ප්‍රත්‍යුත්පන්න ලෞකික සිතිනුදු නැණිනුදු අභිසමය නො කෙරෙයි. ලෝකෝත්තර මාර්‍ගක්‍ෂණයෙහි ප්‍රත්‍යුත්පන්න වූ සිතිනුදු නැණිනුදු අභිසමය කෙරේ.
කිසෙයින් ලෝකෝත්තරමාර්‍ගක්‍ෂණයෙහි ප්‍රත්‍යුත්පන්න සිතිනුදු නැණිනුදු අභිසමය කෙරේ ද යත්: ලෝකෝත්තරමාර්‍ගක්‍ෂණයෙහි උත්පාදය අධිපති කොට ඇති චිත්තය මාර්‍ගඥානයට හේතු (ජනක) ද ප්‍රත්‍යය (උපස්ථම්භක) ද වෙයි. ඒ ඥානය හා සමඟ සම්ප්‍රයුක්ත වූ නිර්‍වාණාලම්බන වූ දර්‍ශනාධිපති වූ ඥානය චිත්තයට හේතු ද ප්‍රත්‍යය ද වෙයි. ඒ චිත්තය හා සමග සම්ප්‍රයුක්ත වූ ඥානය නිර්‍වාණාලම්බන වෙයි. මෙසෙයින් ලෝකෝත්තරමාර්‍ගක්‍ෂණයෙහි ප්‍රත්‍යුත්පන්න වූ සිතිනුදු නැණිනුදු අභිසමය කෙරේ.
කිම මෙතෙක් මැ අභිසමය වෙයි යත්: නැති. ලෝකෝත්තරමාර්‍ගක්‍ෂණයෙහි සම්‍යග්දෘෂ්ටිය දර්‍ශන (සඞ්ඛ්‍යාත) අභිසමය වෙයි, සම්‍යක්සඞ්කල්පය අභිනිරෝපණාභිසමය වෙයි, සම්‍යග්වචනය පරිග්‍රහාභිසමය වෙයි, සම්‍යාක්කර්‍මාන්තය සමුත්‍ථානාභිසමය වෙයි, සම්‍යගාජීවය ව්‍යවදානාභිසමය වෙයි, සම්‍යග්ව්‍යායාමය ප්‍රග්‍රහාභිසමය වෙයි, සම්‍යක්ස්මෘතිය උපස්ථානාභිසමය වෙයි, සම්‍යක්සමාධිය අවික්‍ෂේපාභිසමය වේ.
ස්මෘතිසම්බොධ්‍යඞ්ගය උපස්ථානාභිසමය වෙයි, ධර්‍මවිචයසම්බෝධ්‍යඞ්ගය ප්‍රවිචය සඞ්ඛ්‍යාත අභිසමය වෙයි, වීර්‍ය්‍යසම්බෝධ්‍යඞ්ගය ප්‍රග්‍රහාභිසමය වෙයි, ප්‍රීතිසම්බෝධ්‍යඞ්ගය ඵරණ (ආලම්බනස්පර්‍ශ) සඞ්ඛ්‍යාත අභිසමය වෙයි, ප්‍රශ්‍රබ්ධිසම්බෝධ්‍යඞ්ගය ව්‍යුපශම සඞ්ඛ්‍යාත අභිසමය වෙයි, සමාධිසම්බෝධ්‍යඞ්ගය අවික්‍ෂේපාභිසමය වෙයි, උපේක්‍ෂාසම්බෝධ්‍යඞ්ගය ප්‍රත්‍යවේක්‍ෂාභිසමය වේ.
ශ්‍රද්ධාබලය අශ්‍රද්ධායෙහි නො සැලීම් සඞ්ඛ්‍යාත අභිසමය වෙයි, වීර්‍ය්‍යබලය කුශීදභාවයෙහි නො සැලීම් සඞ්ඛ්‍යාත අභිසමය වෙයි, ස්මෘතිබලය ප්‍රමාදයෙහි නො සැලීම් සඞ්ඛ්‍යාත අභිසමය වෙයි, සමාධිබලය උද්ධතභාවයෙහි නො සැලීම් සඞ්ඛ්‍යාත අභිසමය වෙයි, ප්‍රඥාබලය අවිද්‍යායෙහි නො සැලීම් සඞ්ඛ්‍යාත අභිසමය වේ.
ශ්‍රද්ධේන්‍ද්‍රිය අධිමෝක්‍ෂ සඞ්ඛ්‍යාත අභිසමය වෙයි, වීර්ය්‍යේන්‍ද්‍රියය ප්‍රග්‍රහ සඞ්ඛ්‍යාත අභිසමය වෙයි, ස්මෘතීන්‍ද්‍රියය උපස්ථාන (අරමුණට එළඹීම) සඞ්ඛ්‍යාත අභිසමය වෙයි, සමාධීන්‍ද්‍රියය අවික්‍ෂේප සඞ්ඛ්‍යාත අභිසමය වෙයි, ප්‍රඥේන්‍ද්‍රියය දර්‍ශන සඞ්ඛ්‍යාත අභිසමය වේ.
අධිපතිභාවාර්‍ත්‍ථයෙන් ඉන්‍ද්‍රියාභිසමය වෙයි, අකම්ප්‍යාර්‍ත්‍ථයෙන් බලාභිසමය වෙයි, නිර්‍ය්‍යාණාර්‍ත්‍ථයෙන් බෝධ්‍යඞ්ගාභිසමය වෙයි, හෙත්‍වර්‍ත්‍ථයෙන් මාර්‍ගාභිසමය වෙයි, උපස්ථානාර්‍ත්‍ථයෙන් සතිපට්ඨානාභිසමය වෙයි, ප්‍රදහනාර්‍ත්‍ථයෙන් සම්‍යක්ප්‍රධානාභිසමය වෙයි, සිද්ධ වන අර්‍ත්‍ථයෙන් ඍද්ධිපාදාභිසමය වෙයි, යථාස්වභාවාර්‍ත්‍ථයෙන් සත්‍යාභිසමය වෙයි, අවික්‍ෂේපාර්‍ත්‍ථයෙන් ශමථාභිසමය වෙයි, අනුදර්‍ශනාර්‍ත්‍ථයෙන් විදර්‍ශනාභිසමය වෙයි, ඒකකෘත්‍යාර්‍ත්‍ථයෙන් ශමථවිදර්‍ශනාභිසමය වෙයි, (ඔවුනොවුන්) නො ඉක්ම පවත්නා අර්‍ත්‍ථයෙන් යුගනද්ධාභිසමය වෙයි, සංවරාර්‍ත්‍ථයෙන් ශීලවිශුද්ධි සඞ්ඛ්‍යාත අභිසමය වෙයි, අවික්‍ෂේපාර්‍ත්‍ථයෙන් චිත්තවිශුද්ධි සඞ්ඛ්‍යාත අභිසමය වෙයි, දර්‍ශනාර්‍ත්‍ථයෙන් දෘෂ්ටිවිශුද්ධි සඞ්ඛ්‍යාත අභිසමය වෙයි, මුක්ත්‍යර්‍ත්‍ථයෙන් අධිමෝක්‍ෂාභිසමය වෙයි, ප්‍රතිවේධාර්‍ත්‍ථයෙන් විද්‍යාභිසමය වෙයි, පරිත්‍යාගාරර්‍ත්‍ථයෙන් විමුක්ත්‍යාභිසමය වෙයි, සමුච්ඡේදාර්‍ථයෙන් ක්‍ෂයඥාන සඞ්ඛ්‍යාත අභිසමය වේ.
ඡන්‍දය මූලාර්‍ත්‍ථයෙන් අභිසමය වෙයි, මනසිකාරය සමුත්‍ථානාර්‍ත්‍ථයෙන් අභිසමය වෙයි, ස්පර්‍ශය සමවධානාර්‍ත්‍ථයෙන් අභිසමය වෙයි, වේදනාව සමවසරණාර්‍ත්‍ථයෙන් අභිසමය වෙයි, සමාධිය ප්‍රමුඛාර්‍ත්‍ථයෙන් අභිසමය වෙයි, ස්මෘතිය අධිපතිභාවාර්‍ත්‍ථයෙන් අභිසමය වෙයි, ප්‍රඥාව තතුත්තරාර්‍ත්‍ථයෙන් අභිසමය වෙයි, විමුක්තිය සාරාර්‍ත්‍ථයෙන් අභිසමය වෙයි, අමතෝගධ සඞ්ඛ්‍යාත නිර්‍වාණය පර්‍ය්‍යවසානාර්‍ත්‍ථයෙන් අභිසමය වේ.
කිම මෙතෙක් මැ අභිසමය වෙයි යත්: නැති ස්‍රෝතාපත්තිමාර්‍ගක්‍ෂණයෙහි සම්‍යග්දෘෂ්ටිය දර්‍ශනාභිසමය වෙයි ... අමතෝගධ සඞ්ඛ්‍යාත නිර්‍වාණය පර්‍ය්‍යවසානාර්‍ත්‍ථයෙන් අභිසමය වේ.
කිම මෙතෙක් මැ අභිසමය වෙයි යත්: නැති. ස්‍රෝතාපත්තිඵලක්‍ෂණයෙහි සම්‍යග්දෘෂ්ටිය දර්‍ශනාභිසමය වෙයි ... ප්‍රතිප්‍රශ්‍රබ්ධිඅර්‍ත්‍ථයෙන් අනුත්තපාදයෙහි ඥානය අභිසමය වෙයි, ඡන්‍දය මූලාර්‍ත්‍ථයෙන් අභිසමය වෙයි ... අමතෝගධ සඞ්ඛ්‍යාත නිර්‍වාණය පර්‍ය්‍යවසානාර්‍ත්‍ථයෙන් අභිසමය වේ.
කිම මෙතෙක් මැ අභිසමය වෙයි යත්: නැති. සකෘදාගාමිමාර්‍ගක්‍ෂණයෙහි ... සකෘදාගාමිඵලක්‍ෂණයෙහි ... අනාගාමිමාර්‍ගක්‍ෂණයෙහි අනාගාමිඵලක්‍ෂණයෙහි ... අර්‍හන්මාර්‍ගක්‍ෂණයෙහි ... අර්‍හත්ඵලක්‍ෂණයෙහි සම්‍යග්දෘෂ්ටිය දර්‍ශන සඞ්ඛ්‍යාත අභිසමය වෙයි. සම්‍යක්සංකල්පය අභිනිරෝපණ සඞ්ඛ්‍යාත අභිසමය වෙයි ... ප්‍රතිප්‍රශ්‍රබ්ධිඅර්‍ත්‍ථයෙන් අනුත්පාදයෙහි ඥානය අභිසමය වෙයි, ඡන්‍දය මූලාර්‍ත්‍ථයෙන් අභිසමය වෙයි ... අමතෝගධ සඞ්ඛ්‍යාත නිර්‍වාණය පර්‍ය්‍යවසානාර්‍ත්‍ථයෙන් අභිසමය වේ.