8. 7.
යම් උන්නතිය (-උඩඟුබව) ක් වේ ද එය ඔහුට උපද්‍රව භූමි වෙයි. යළි හෙතෙම මානය ද අතිමානය ද පවසයි. තෙල ආදීනවය ද දැක විවාද නො කරන්නේ යැ. ස්කන්‍ධාදියෙහි නිපුණයෝ ඒ දෘෂ්ටිවාදයෙන් ශුද්ධිය නො මැ කියත්.
යා උන්නති සාස්ස විඝාතභූමී - ‘යා’ යනු: යම් බඳු උන්නාමය ධ්වජය නඟා ගැනීම චිත්තයාගේ කෙතුකම්‍යතාව නුයි - යා උන්නති, යනු වේ. සාස්ස විඝාතභූමී - ඒ (උඬගුව) ඔහුට විඝාතභූමි යැ උපඝාතභූමි යැ පෙළෙන බිම යැ ගැටෙන බිම යැ උපද්‍රවභූමි යැ උපස්සර්‍ගභූමි නුයි ‘යා උන්නති සාස්ස විඝාතභූමී’ යනු වේ.
මානාතිමානං වදතෙ පනෙසො - ඒ පුද්ගල තෙම මානය ද පවසයි අතිමානය ද පවසා නුයි ‘මානාතිමානං වදතෙ පනෙසො’ යනු වේ.
එතම්පි දිස්වා න විවාදියෙථ - දෘෂ්ටිකලහයන්හි දෘෂ්ටිභණ්ඩන - දෘෂ්ටිවිග්‍රහ - දෘෂ්ටිවිවාද - දෘෂ්ටිමෙධගයන්හි තෙල ආදීනවය දැක බලා තුලනය කොට තීරණය කොට විමසා විභූත කොට නුයි ‘එතම්පි දිස්වා’ යනු වේ. න විවාදියෙථ - කලහ නො කරන්නේ යැ, ඩබරය - විග්‍රහය - විවාදය මෙධගය නො කරන්නේ යැ, කලහභණ්ඩනවිග්‍රහවිවාදමෙධගය හරණේ යැ දුරු කරන්නේ යැ සන්හිඳුවන්නේ යැ අනුඅභාවයට පමුණුවන්නේ යැ. කලහභණ්ඩනවිග්‍රහවිවාදමෙධගයෙන් දුරුවන්නේ යැ වෙන් වූයේ හාත්පසින් වෙන් වූයේ නික්මුණේ නික්මැ ගියේ නො යෙදුණේ නො බැඳුණේ නො හිම් කළ සිතින් වෙසේ නුයි ‘එතම්පි දිස්වා න විවාදියෙථ’ යනු වේ.
න හි තෙන සුද්ධිං කුසලා වදන්ති - ‘කුසලා’ යනු: යම් ස්කන්‍ධයන්හි නිපුණයෝ වෙත් ද, ධාතු - ආයතන - ප්‍රතීත්‍යසමුත්පාද සතිපට්ඨාන - සම්‍යක්ප්‍රධාන - ඍද්ධිපාද - ඉන්‍ද්‍රිය - බල - බෝධ්‍යඞ්ග - මාර්‍ග - ඵල - නිර්‍වාණයෙහි නිපුණයෝ වෙත් ද ඒ නිපුණයෝ දෘෂ්ටිකලහයෙන් දෘෂ්ටිභණ්ඩනයෙන් දෘෂ්ටිවිග්‍රහයෙන් දෘෂ්ටිවිවාදයෙන් දෘෂ්ටිමෙධගයෙන් ශුද්ධිය විශුද්ධිය - පරිශුද්ධිය මුක්තිය විමුක්තිය පරිමුක්තිය නො පවසති නො කියති නො බෙණෙති නො දක්වති ව්‍යවහාර නො කෙරෙත්නුයි ‘න හි තෙන සුද්ධිං කුසලා වදන්ති’ යනු වේ.
එයින් වදාළහ බුදුහු:
“යා උන්නති -පෙ- න හි තෙන සුද්ධිං කුසලා වදන්ති” යී.
8. 8.
යම්සේ රාජභෝජනයෙන් වැඩුණු ශූරයෙක් ප්‍රතිමල්ලයා පතනුයේ ගර්‍ජනා කෙරෙමින් ඒ ද, ශූරය, ඒ (තාගේ) ප්‍රතිශූර තෙමේ යම් තැනෙක්හි ද (තෝ) එහි මැ පලායව. කලහ සඳහා යම් කෙලෙස් කෙනෙක් වෙත් නම් ඔහු පළමු මැ (බෝමුල්හි දී නැසූ හෙයින් මට) නැත.
සූරො යථා රාජඛාදාය ඵුට්ඨො - ‘සූරො’ යනු සුරු වූයේ විරු වූයේ විකුම් ඇතියේ බියසුලු නො වූයේ නො තැතිගන්නේ උත්‍රාස රහිත වූයේ නො පැනයන සුලු වූයේ; රාජඛාදාය ඵුට්ඨො - රාජඛාද්‍යයෙන් රාජභොජ්‍යයෙන් පුෂ්ට පොෂණය කළ පාලනය කළ වඩන ලදුයේ නුයි ‘සූරො යථා රාජඛාදාය ඵුට්ඨො’ යනු වේ.
අභිගජ්ජමෙති පටිසූරමිච්ඡං - හෙතෙම ගර්‍ජන කෙරෙමින් උත්කට ගර්‍ජන කෙරෙමින් සිංහනාද කෙරෙමින් එයි පැමිණෙයි එළැඹෙයි, ප්‍රතිශූරයකු විරුද්ධ පුරුෂයකු විරුද්ධ ව සිටි සතුරකු ප්‍රතිමල්ලයකු ඉස්නේ ඉවසනුයේ පතනුයේ කැමැතිවනුයේ අභිගර්‍ජන කරනුයේ නුයි ‘අභිගජ්ජමෙති පටිසූරමිච්ඡං’ යනු වේ.
යෙනෙව සො තෙන පලෙහි සූර - ඒ දෘෂ්ටිගතික තෙමේ යම් තැනෙක්හි මැ වේ ද, එහි පලායව, එහි වදුව, එහි යව, එහි නික්මෙව, හේ තට ප්‍රතිශූර යැ ප්‍රතිපුරුෂ යැ ප්‍රතිශත්‍රැ යැ ප්‍රතිමල්ල වූයේ නුයි ‘යෙනෙව සො තෙන පලෙහි සූර’ යනු වේ.
පුබ්බේව නත්‍ථි යදිදං යුධාය - පෙර මැ බෝමුල්හි දී ප්‍රතිපක්‍ෂකර වූ හානිකර වූ ප්‍රතිකණ්ටකර වූ ප්‍රතිවිරුද්ධකර වූ යම් ක්ලේශ කෙනෙක් වෙත් ද ඔවුහු නැත නො වෙති විද්‍යමාන නො වෙති නො ලැබෙත්; ප්‍රහීණ වූවාහු මුලුසුන් වූවාහු සන්හිඳුණාහු දුරලන ලද්දාහු උපතට නුසුදුසු වූවාහු නුවණගින්නෙන් දැවුණාහුය; යදිදං යුධාය - යුද්ධ සඳහා කලහ සඳහා ඩබර සඳහා විග්‍රහ සඳහා විවාද සඳහා මෙධග සඳහා නුයි ‘පුබ්බේව නත්‍ථි යදිදං යුධාය’ යනු වේ.
එයින් වදාළහ බුදුහු:
“සූරො යථා -පෙ- යදිදං යුධාය” යී.
8. 9.
යම් කෙනෙක් (දෙසැට දිටු අතුරෙන්) එක්තරා දෘෂ්ටියක් දැඩිව ගෙන විවාද කෙරෙත් ද, යළි මෙය මැ සැබවැයි කියත් ද, තෝ ඔවුනට කිය, වාදයක් උපන් කල්හි විරුද්ධකාරක වූ ඔහු මේ සස්නෙහි නැති හෙයිනි.
යෙ දිට්ඨිමුග්ගයහ විවාදයන්ති - යම් කෙනෙක් දෙසැට දිටු අතුරෙන් එක්තරා දෘෂ්ටියක් ගෙන ග්‍රහණය කොට දැඩිව ගෙන පරාමර්‍ෂණය කොට අභිනිවේශය කොට විවාද කෙරෙති, කලහ කෙරෙති, ඩබර කෙරෙති, විග්‍රහ කෙරෙති, විරුද්ධවාද කෙරෙති, මෙධග කෙරෙති: ‘තෝ මේ ධර්‍මවිනය නො දන්නෙහි ය, මම් මේ ධර්‍මවිනය දනිමි, කිමැ තෝ මේ ධර්‍මවිනය දනී ද? තෝ වරදවා පිළිපන්නෙහි ය, මම් සම්‍යක්ප්‍රතිපන්නයෙමි, මාගේ වචනය අර්ත්‍ථසහිත ය, තාගේ වචනය අනර්ත්‍ථසංහිතය, පළමු කියැයුත්ත පසුව කිවුය, පසුව කියැයුත්ත පළමු කිවුය. තා විසින් ආචීර්‍ණ වූ දෙය (මාගේ වාදයට පැමිණ) නැවැතිණ, තට (මා විසින්) දෝෂාරෝපණය කරන ලද. නිග්‍රහ කරන ලදුයෙහි දොසින් මිදෙනු සඳහා පිළිතුරු සොයා යව. පොහොසත්හි නම් (මා නැගූ දොසින්) මිදෙව’යි ‘යෙ දිට්ඨිමුග්ගයහ විවාදයන්ති’ යනු වේ.