2. 5.
කාමාදිභවයෙහි නොහොත් පුනපුනා භවයෙහි අවිගත තෘෂ්ණා ඇති හීන වූ කායදිකර්‍ම ඇති සත්ත්‍වයෝ මරණමුඛයෙහි වැලැපෙති, ලොවැ කාමාදිභවයෙහි තෘෂ්ණායෙන් මඩනා ලද තෘෂ්ණාදිස්පන්දනයෙන් පොපියනු වූ මේ සත්ත්‍වසමූහයා මම් මසැස් ආදියෙන් දකිම්.
පස්සාමි ලෝකේ පරිඵන්දමානං - ‘පස්සාමි’ යනු: මසැසිනුදු බලමි, දිවැසිනුදු බලමි, පැනැසිනුදු බලමි, බුදුඇසිනුදු බලමි, සමතැසිනුදු බලමි, දක්මි, අවලෝකන කෙරෙමි, සිතමි, විමසමි. ‘ලෝකේ’ යනු: අපාය ලෝකයෙහි මනුෂ්‍යලොකයෙහි දෙවලොකයෙහි ස්කන්ධලොකයෙහි ධාතුලොකයෙහි ආයතනලෝකයෙහි.
පරිඵන්දමානං - තෘෂ්ණාස්පන්දනයෙන් පොපියනු = සැලෙනු වු, දෘෂ්ටිස්පන්දනයෙන් සැලෙනු වූ, ක්ලෙශස්පන්දනයෙන් සැලෙනු වූ, ප්‍රයොගස්පන්දනයෙන් සැලෙනු වූ, විපාකස්පන්දනයෙන් සැලෙනු වූ, දුශ්චරිතස්පන්දනයෙන් සැලෙනු වූ, රාගයෙන් රක්ත වැ සැලෙනු වූ ද්වේෂයෙන් ද්විෂ්ට වැ සැලෙනු වූ මෝහයෙන් මූඪ වැ සැලෙනු වූ මානයෙන් අරමුණෙහි බැඳී සැලෙනු වූ දෘෂ්ටියෙන් පරාමෘෂ්ට වැ සැලෙනු වූ ඖද්ධත්‍යයෙන් වික්ෂෙපයට පැමිණ සැලෙනු වූ විචිකිත්සායෙන් සන්නිට්ඨානයට නො පැමිණ සැලෙනු වූ අනුශයයන්ගෙන් ස්ථිර බවට පැමිණ සැලෙනු වූ ලාභයෙන් සැලෙනු වූ, අලාභයෙන් - යශසින් - අයශසින් - ප්‍රශංසායෙන් - නින්‍දායෙන් - සුඛයෙන් - දුඃඛයෙන් සැලෙනු වූ, ජාතියෙන් සැලෙනු වූ, ජරායෙන් - ව්‍යාධියෙන් මරණයෙන් - සෝක-පරිදේව-දුක් - දොම්නස්-උපායාසයන්ගෙන් සැලෙනු වූ, නිරෑදුකින් සැලෙනු වූ, තිරිසන්යොන්හි දුකින් - ප්‍රේතවිෂයයෙහි වූ දුකින් - මිනිස්ලොවැ වූ දුකින් සැලෙනු වූ, ගර්‍භාවක්‍රාන්තිමූලික දුකින් - ගර්‍භස්ථිතිමූලක දුකින් -ගර්‍භව්‍යුත්ථානමූලක දුකින් සැලෙන වූ, උපන්නහු පිළිජග්නාදුකින් - උපන්නහු පරා අයත් කොට ඇති දුකින් - ආත්මොපක්‍රමමූලක දුකින් - පරොපක්‍රමමූලකදුකින් - දුඃඛදුඃඛ සඞ්ඛ්‍යාත කායිකචෛතසිකදුඃඛවෙදනායෙන් - සංස්කාරදුඃඛයෙන් - විපරිණාම දුඃඛයෙන් සැලෙනු වූ, චක්ෂූරොගදුඃඛයෙන් සැලෙනු වූ, ශ්‍රෝත්‍රරෝග දුඃඛයෙන් - ඝ්‍රාණරොගදුඃඛයෙන් - ජිහ්වාරොගදුඃඛයෙන් - කායරොගදුඃඛයෙන් - කර්‍ණරොගදුඃඛයෙන් - මුඛරොගදුඃඛයෙන් - දන්තරොගදුඃඛයෙන්, කාසයෙන් ශ්වාසයෙන් පීනසයෙන් දාහයෙන් ජ්වරයෙන් කුක්ෂිරොගයෙන් මූර්ඡායෙන් ලොහිතාතීසාරයෙන් ආමශූලයෙන් මහා විරෙචනයෙන් කුෂ්ටයෙන් ගණ්ඩයෙන් ශ්වේතකුෂ්ටයෙන් ශොෂව්‍යාධියෙන් අපස්මාරයෙන් දද්‍රැ (=දද)යෙන් කණ්ඩුතියෙන් මහාකණ්ඩුතියෙන් නියපහරින් හටගත් රෝගයෙන් විතස්තිකායෙන් (=අතුල්පතුල් පැළීමෙන්) රක්තපිත්තයෙන් මධුමෙහයෙන් අර්‍ශසින් රත්පිළිකාරොගයෙන් භගන්දරායෙන් පිතින් උපදනා රෝගයෙන් සෙමින් උපදනා රෝගයෙන් වයින් උපදනා රෝගයෙන් සාන්නිපාතික රෝගයෙන් ඍතුපරිණාමයෙන් උපදනා රෝගයෙන් විෂම වූ ස්ථානනිෂද්‍යාදියෙන් උපදනා රෝගයෙන් වධබන්‍ධනාදි උපක්‍රමයෙන් උපදනා රෝගයෙන් කර්‍මවිපාකයෙන් උපදනා රෝගයෙන් ශීතයෙන් උෂ්ණයෙන් ජිඝත්සායෙන් පිපාසායෙන් උච්චාර(=මළකිස)යෙන් ප්‍රස්‍රාව (=මූකිස)යෙන් මදුරු වා අවු දික්දැපහසින් වූ දුකින් මව මළ දුකින් පියා මළ දුකින් බෑයන් මළ දුකින් බූන් මළ දුකින් පුතුන් මළ දුකින් දූන් මළ දුකින් නෑයන්ගේ වැසනින් වූ දුකින් භෝගව්‍යසනයෙන් වූ දුකින් රෝගව්‍යසන දුකින් ශීලව්‍යසන දුකින් දෘෂ්ටිව්‍යසන දුකින් සැලෙනුවහු පුනපුනා සැලෙනුවහු වෙසෙසින් සැලෙනුවහු වෙවුළනුවහු වෙසෙසින් වෙවුළනුවහු පුනපුනා වෙවුළනුවහු බලමි දක්මි අවලෝකන කෙරෙමි සිතමි විමසමි නුයි - ‘පස්සාමි ලෝකේ පරිඵන්දමානං’ යනු වේ.