1. සොතානුධත සූත්‍ර වර්ණනාව
පස්වැනි වර්ගයෙහි පළමු සූත්‍රයෙහි සොතානුගථානං යනු පැහැදීමේ කණයොමා නැණකණින් තීරණය කරන්නවුන්ටය, චත්තාරො ආනිසංසා පාටිකඞ්කා යනු ගුණානිසංස සතරක් බලාපොරොත්තු විය යුතුය, මෙය වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් අර්‍ත්‍ථොත්පත්ති වශයෙන් අරඹන ලදි, කවර නම් අර්‍ත්‍ථොත්පත්තියක් වශයෙන්ද යත්, භික්‍ෂූන් ධර්‍ම ශ්‍රවණයට නොපැමිණීමේ අර්‍ත්‍ථාත්පත්ති වශයෙනි, පන්සියයක් බමුණු පැවිද්දෝ “සම්බුදුන් වහන්සේ ලිංග වචන විභක්ති පද ඛ්‍යංජනාදියෙන් කියන සේක් අප විසින් දන්නා දෙයක්ම කියන සේක, නොදත් කුමක් කියන සේක්දැයි ධර්‍ම ශ්‍රවණය කරන තැනට නොයත්, ශාස්තෲන් වහන්සේ එපුවත අසා ඔවුන් කැඳවා කුමක්නිසා මෙසේ කරහුද? ධර්‍මය අසුවූ සකස්ව ධර්‍මය අසන්නවුනට ද සජ්ඣායනය කරන්නවුනට ද මේ මෙපමණ අනුසස් යයි දක්වන සේක් මේ දේශනාව ඇරඹූ සේක.
එහි ධම්මං පරියාපුණාති යනු සුත්තගෙය්‍ය ආදී නවාංග සත්ථුසාසනය වූ පෙළදහම උගණියි, සොතානුධතා හොන්ති යනු කණට අනුව පවත්නාහු අනුව පිවිසියාහු වෙත්, මනසානුපෙක්ඛිතා යනු සිතෙන් බැලුවාහුයි, දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා යනු අර්‍ත්‍ථයෙන් ද කාරණයෙන් ද ප්‍රඥාවෙන් ද මනාව අවබෝධ කළාහුය, ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කළාහුය, මුට්ඨස්සති කාලං කුරුමාණො යන මෙය බුද්ධ වචනය සිහිකිරීමේ සිහිය නැති නිසා නොකියන ලද්දකි, පුහුදුන් අයගේ කළුරිය කිරීම සඳහා කියන ලදි. පෘථග්ජනයා සිහිමුළාවූයේ කළුරිය කරයි නම්, උප්පජ්ජති යනු පිරිසුදු ශීලයෙහි පිහිටියේ දෙව්ලොව උපදියි, ධම්මපදාපි ලපන්ති යනු ශාන්තභාවයෙහි උපන් සුව ඇත්තාට පෙර සජ්ඣායනයෙන් මුළාවට පත්ව වචනයෙන් පිරිහුණු යම් බුද්ධවචන ධර්‍මයෝ වෙත්ද ඒ සියල්ලෝ පැහැපත් කැඩපතක සෙවනැල්ල මෙන් සිහිවෙත්, වැටහෙත්, ප්‍රකටව පැනෙත්. දන්‍ධො භික්ඛවෙ සත්තුප්පාදො යනු බුද්ධ වචනය සිහිකිරීමේ සිහිය ඉපදීමම. අලස බහුල වූයේයි, අථ සො සත්තො ඛිප්පංයෙව විස්සෙගාමී හොති යන නිර්‍වාණගාමී වේ යයි අර්‍ත්‍ථයි,
ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො යනු සෘද්ධියෙන් යුක්ත වූ සිත් වසඟ බවට පත් ක්‍ෂීණාශ්‍රවයායි, අයං වා සො ධම්මවිනයො යනු මෙහි ප්‍රකට කිරීම් අර්‍ත්‍ථයෙහි ශබ්දයයි, යත්‍ථ යනු යම් ධර්‍මවිනයක යනුයි, බ්‍රහ්මචරියං අචරි යනු බ්‍රහ්මචරිය වාසයෙහි විසීය, මේ බුද්ධ වචනය මවිසින් පෙර පාවිච්චි කරන ලදැයි බුද්ධ වචනය සිහිකිරීම් වශයෙන්ම මෙය කියන ලදි, දෙවප්‍රත්තො යනු පඤ්චාලචණ්ඩ වැනි වූ ද, හත්‍ථක මහාබ්‍රහ්මයා වැනි වූ ද, සතංකුමාර බ්‍රහ්මයා වැනි වූ ද එක් ධර්‍මකථික දිව්‍ය පුත්‍රයෙකි. ඔපපාතිකො ඔප්පාතිකං සාරෙති යනු පළමුව උපන් දෙවිපුත්තෙමේ පසුව උපන්නහු සිහිකරයි. සහපංසුකීළිකා යන මෙයින් ඒවා බොහෝකලක් පුහුණු කරන ලද බව දක්වයි. සමාගච්ඡෙය්‍යුං යනු ශාලාවක හෝ ගස් මුලක හෝ මුණ ගැසුණාහ. එවං වදෙය්‍ය යනු ශාලාවක හෝ ගස්මුලක හෝ පළමුව හුන්නේ පසුව ආවහුට මෙසේ කියයි, මෙහි සෙස්ස පෙළක්‍රමයෙන්ම දතයුතුය.
2. ඨාන සූත්‍ර වර්ණනාව
දෙවැනි සූත්‍රයෙහි ඨානානි යනු කාරණයෝයි, ඨානෙහි යනු කාරණයන්ගෙනි, සොවෙය්‍යං යනු පිරිසුදු බවයි, සංවසමානො යනු එක්ව වසන්නේයි, න සන්තතකාරී යනු නිතර නොකරන්නේයි, න සනත්තවුත්ති සීලෙසු යනු නිතර සියලු කල්හි සිල්වත් දිවියක් නොගෙවයි යන අරුත්ය, සංවොහාරමානො යනු කියන්නේයි, එකෙන එකො වොහරති යනු එකකු සමඟ එක්වී කියයි, චොක්කමති යනු බැසගනියි, පුරිමවොහාරා පච්ඡිමවොහාරං යනු පළමු කථාවෙන් පසු කථාවයි, පළමු කථාවෙන් පසු කථාව ද පසු කථාවෙන් පළමු කථාව ද නොගැලපේයයි අර්‍ත්‍ථයි.