913. එහි තුන් අකුශලමූලයෝ කවරහ යත්: ලෝභ ය, ද්වේෂ ය, මෝහ යි.
එහි ලෝභය කවරෙ යත්: යම් රාගයෙක්, බලවත් රාගයෙක්, අනුනයෙක්, අනුරෝධයෙක් (කැමැත්තෙක්), නන්‍දියෙක්, නන්‍දිරාගයෙක්, චිත්තයාගේ බලවත් රාගයෙක්, ඉච්ඡායෙක්, මූර්ඡායෙක්, ගිලගැනීමෙක්, ගිජුබවෙක්, බලවත් ගිජුබවෙක්, රාගසඞ්ගයෙක්, පඞ්කයෙක්, (අදනා හෙයින්) එජායෙක්, මායායෙක්, (ජනනාර්‍ත්‍ථයෙන්) ජනිකායේක්, සඤ්ජනනියක්, (හිවනාර්‍ත්‍ථයෙන්) සිබ්බනියක්, ජාලිනියක්, සරිතාවක්, විසත්තිකායෙක්, සූත්‍රයෙක්, (විස්තෘත බැවින්) විසටායෙක්, ආයූහනියක් (රැස්කරනුවක්), ද්විතියිකාවක්, ප්‍රණිධියෙක්, භවනෙත්තියෙක් වන (බලවත්තෘෂ්ණා)යෙක්, වනථයෙක්, සන්‍ථවයෙක්, ස්නේහයෙක්, අපේක්‍ෂායෙක්, ප්‍රතිබන්‍ධුයෙක්, ආශායෙක්, ආශිංසනයෙක්, ආශිංසිතබවෙක්, රූපාශායෙක්, ශබ්දාශායෙක්, ගන්‍ධාශායෙක්, රසාශායෙක්, ස්ප්‍රෂ්ටව්‍යාශායෙක්, ලාභාශායෙක්, ධනාශායෙක්, පුත්‍රාශායෙක්, ජීවිතාශායෙක්, ජල්පයෙක්, අභිජල්පයෙක්, ජල්පන අයුරෙක්, ජල්පිත බවෙක්, පුනපුනා අරමුණු අදනා බවෙක්, පුනපුනා අරමුණු අදනා අයුරෙක්, පුනපුනා අරමුණු ඇදගත් බවෙක්, නඟුටසලන බවෙක්, මිහිරිකැමැති බවෙක්, අධර්‍මරාගයෙක්, විෂමලෝභයෙක්, කැමැත්තෙක්, කැමැති අයුරෙක්, ප්‍රාර්‍ත්‍ථනායෙක්, අභිලාශයෙක්, මොනොවට ප්‍රාර්‍ත්‍ථනායෙක්, කාමතෘෂ්ණායෙක්, භවතෘෂ්ණායෙක්, විභවතෘෂ්ණායෙක්, රූපභවයෙහි තෘෂ්ණායෙක්, අරූපභවයෙහි තෘෂ්ණායෙක්, නිරෝධ (උච්ඡේදදෘෂ්ටි)යෙහි තෘෂ්ණායෙක්, ශබ්දයෙහි තෘෂ්ණායෙක්, ගන්‍ධතෘෂ්ණායෙක්, රසතෘෂ්ණායෙක්, ස්ප්‍රෂ්ටව්‍යතෘෂ්ණායෙක්, ධර්‍මතෘෂ්ණායෙක්, ඕඝයෙක්, යෝගයෙක්, ග්‍රන්‍ථයෙක්, උපාදානයෙක්, ආවරණයෙක්, නීවරණයෙක්, ඡදනයෙක්, බන්‍ධනයෙක්, උපක්ලේශයෙක්, අනුසයෙක්, පර්‍ය්‍යුත්‍ථානයෙක්, තෘෂ්ණාලතායෙක්, විවිධෙප්සායෙක්, දුඃඛමූලයෙක්, දුඃඛනිදානයෙක්, දුඃඛප්‍රභවයෙක්, මාරපාශයෙක්, මාරබිලියෙක්, මාරවිෂයයෙක්, තෘෂ්ණානදියක්, තෘෂ්ණාජාලයෙක්, තෘෂ්ණා නමැති බලුදමෙක්, තෘෂ්ණාසමුද්‍රයෙක්, අභිධ්‍යායෙක්, ලෝභසඞ්ඛ්‍යාත අකුශලමූලයෙක් වේ ද, මේ ‘ලෝභ’ යි කියනු ලැබේ.
එහි ද්වේෂය කවරෙ යත්: මට අවැඩක් කෙළේ යයි ආඝාතයෙක් උපදී. මට අවැඩක් කරා යයි ආඝාතයෙක් උපදී. මට අවැඩක් කරන්නේ යයි ආඝාතයෙක් උපදී. මාගේ ප්‍රියමනාපයහට අවැඩක් කෙළේ ය. අවැඩක් කර යි. අවැඩක් කරන්නේ ය යි ආඝාතයෙක් උපදී. මාගේ අප්‍රියඅමනාපයහට වැඩක් කෙළේ ය, වැඩක් කර යි, වැඩක් කරන්නේ ය යි ආඝාතයෙක් උපදී. යළි අස්ථානයෙහි හෝ ආඝාතයෙක් උපදී. චිත්තයාගේ යම් මෙබඳු ආඝාතයෙක් බලවත් ආඝාතයෙක් ප්‍රතිඝයෙක් ප්‍රතිවිරෝධයෙක් කෝපයෙක් ප්‍රකෝපයෙක් සම්ප්‍රකෝපයෙක් ද්වේෂයෙක් ප්‍රද්වේෂයෙක් සම්ප්‍රද්වේෂයෙක් චිත්තයාගේ ප්‍රකෘතිය හැරීමෙක් සිත් දූෂ්‍ය බවෙක් ක්‍රෝධයෙක් ක්‍රෝධ අයුරෙක් ක්‍රෝධ කළ බවෙක් ද්වේෂයෙක් ද්වේෂාකාරයෙක් දූෂිත බවෙක් ව්‍යාපත්තියෙක් ව්‍යාපත්ති අයුරෙක් ව්‍යාපාදිත බවෙක් විරෝධයෙක් පුනපුනා විරෝධයෙක් සැඩ බවෙක් නො පිරිපුන් වදන් ඇති බවෙක් චිත්තයාගේ නො සතුටු බවෙක් වේ ද, මේ ‘ද්වේෂ’ යි කියනු ලැබේ.
එහි මෝහය කවරෙ යත්: දුඃඛයෙහි නො දැනීම ය, දුඃඛසමුදයෙහි නො දැනීම ය, දුඃඛනිරෝධයෙහි නො දැනීම ය, දුඃඛනිරෝධගාමිනීප්‍රතිපදායෙහි නො දැනීම ය, පූර්‍වාන්තයෙහි නො දැනීම ය, අවරාන්තයෙහි නො දැනීම ය, පූර්‍වාන්තාවරාන්තයෙහි නො දැනීම ය, ඉදංප්‍රත්‍යයතාප්‍රතීත්‍යසමුත්පන්නධර්‍මයන්හි නො දැනීම යි. යම් මෙබඳු නො දැන්මෙක්, නො දැක්මෙක් ... අවිද්‍යාපරිඝයෙක් මෝහ සඞ්ඛ්‍යාත අකුශලමූලයෙක් වේ ද, මේ ‘මෝහ’ යි කියනු ලැබේ. මොහු තුන් අකුශලමූලයෝ යි.
914. එහි තුන් අකුශලවිතර්‍කයෝ කවරහ යත්: කාමවිතර්‍ක ය, ව්‍යාපාදවිතර්‍ක ය, විහිංසාවිතර්‍ක යි. එහි කාමවිතර්‍ක කවරෙ යත්: කාමප්‍රතිසංයුක්ත වූ තර්‍කයෙක් විතර්‍කයෙක්, මිථ්‍යාසංකල්පයෙක් වේ ද, මේ ‘කාමවිතර්‍ක’ යි කියනු ලැබේ.
එහි ව්‍යාපාදවිතර්‍ක කවරෙ යත්: ව්‍යාපාදප්‍රතිසංයුක්ත වූ තර්‍ක ය, විතර්‍ක ය, මිථ්‍යාසංකල්ප යි. මේ ‘ව්‍යාපාදවිතර්‍ක’ යි කියනු ලැබේ.
එහි විහිංසාවිතර්‍ක කවරෙ යත්: විහෙසාප්‍රතිසංයුක්ත වූ තර්‍ක ය, විතර්‍ක ය, මිථ්‍යාසංකල්ප යි. මේ ‘විහිංසාවිතර්‍ක’ යි කියනු ලැබේ. මොහු තුන් අකුශල විතර්‍කයෝ යි.
915. එහි තුන් අකුශලසංඥාවෝ කවරහ යත්: කාමසංඥා ය, ව්‍යාපාදසංඥා ය, විහිංසාසංඥා යි. එහි කාමසංඥා කවර යත්: කාමප්‍රතිසංයුක්ත වූ සංඥායෙක් හඳුනන අයුරෙක් හැඳිනගත් බවෙක් වේ ද, මේ ‘කාමසංඥා’ යි කියනු ලැබේ.
එහි ව්‍යාපාදසංඥා කවර යත්: ව්‍යාපාදප්‍රතිසංයුක්ත වූ හැඳිනීමෙක් හඳුනන අයුරෙක් හැඳිනගත් බවෙක් වේ ද, මේ ‘ව්‍යාපාදසංඥා’ යි කියනු ලැබේ.
එහි විහිංසාසංඥා කවර යත්: විහිංසාප්‍රතිසංයුක්ත වූ හැඳිනීමෙක් හඳුනන අයුරෙක් හැඳිනගත් බවෙක් වේ ද, මේ ‘විහිංසාසංඥා’ යි කියනු ලැබේ. මොහු ‘තුන් අකුශල සංඥා’ යි.
916. එහි තුන් අකුශලධාතූහු කවරහ යත්: කාමධාතු ය, ව්‍යාපාදධාතු ය, විහිංසාධාතු යි. එහි කාමධාතු කවර යත්: කාමවිතර්‍කය කාමධාතු වෙයි. ව්‍යාපාදවිතර්‍කය ව්‍යාපාදධාතු වෙයි. විහිංසාවිතර්‍කය විහිංසාධාතු වේ.
එහි කාමවිතර්‍ක කවරෙ යත්: කාමප්‍රතිසංයුක්ත වූ තර්‍කයෙක් විතර්‍කයෙක් මිථ්‍යාසංකල්පයෙක් වේ ද, මේ ‘කාමවිතර්‍ක’ යි කියනු ලැබේ.
එහි ව්‍යාපාදවිතර්‍ක කවරෙ යත්: ව්‍යාපාදප්‍රතිසංයුක්ත වූ තර්‍කයෙක් විතර්‍කයෙක් මිථ්‍යාසංකල්පයෙක් වේ ද, මේ ‘ව්‍යාපාදවිතර්‍ක’ යි කියනු ලැබේ.
එහි විහිංසාවිතර්‍ක කවරෙ යත්: විහිංසාප්‍රතිසංයුක්ත වූ තර්‍කයෙක් විතර්‍කයෙක් මිථ්‍යාසංකල්පයෙක් වේ ද, මේ ‘විහිංසාවිතර්‍ක’ යි කියනු ලැබේ. මොහු තුන් අකුශල ධාතූහු වෙත්.
917. එහි තුන් දුශ්චරිතයෝ කවරහ යත්: කායදුශ්චරිත ය, වාග්දුශ්චරිත ය, මනෝදුශ්චරිත යි. එහි කායදුශ්චරිතය කවරෙ යත්: ප්‍රාණඝාත ය, අදත්තාදාන ය, කාමමිථ්‍යාචාර යි. මේ ‘කායදුශ්චරිත’ යි කියනු ලැබේ.
එහි වාග්දුශ්චරිතය කවරෙ යත්: මෘෂාවාද ය, පිශුනවචන ය, පරුෂවචන ය, සම්ඵප්‍රලාප යි. මේ ‘වාග්දුශ්චරිත’ යි කියනු ලැබේ.
එහි මනෝදුශ්චරිතය කවරෙ යත්: අභිධ්‍යා ය, ව්‍යාපාද ය, මිථ්‍යාදෘෂ්ටි යි. මේ ‘මනෝදුශ්චරිත’ යි කියනු ලැබේ.
එහි කායදුශ්චරිතය කවරෙ යත්: අකුශල වූ කායකර්‍ම කායදුශ්චරිත ය, අකුශල වූ වාක්කර්‍ම වාග්දුශ්චරිත ය, අකුශල වූ මනඃකර්‍ම මනෝදුශ්චරිත යි. එහි අකුශල කායකර්‍ම කවරෙ යත්: අකුශල වූ කායසඤ්චේතනා අකුශලකායකර්‍ම වෙයි. අකුශල වූ වාක්සඤ්චේතනා අකුශලවාක්කර්‍ම වෙයි. අකුශල වූ මනස්සඤ්චේතනා අකුශල මනඃකර්‍ම වේ. මොහු තුන් දුශ්චරිතයෝ යි.