මහාසඞ්ග්‍රාමය
1. සඞ්ගාමාවචර (අධිකරණ පිණිස සඟමැදට පැමිණි) සඟමැද විනිශ්චය කරණ විනයධර මහණහු විසින් වස්තුව දතයුතු යැ. විපත්තිය දතයුතු යැ. ආපත්තිය දතයුතු යැ. නිදානය දතයුතු යැ. ආකාරය දතයුතු යැ. පූර්‍වාපර වචනය දතයුතු යැ. (මේ කරණ ලද යැ මේ නො කරණ ලදැයි) කතා කතය දතයුතු යැ. කර්‍මය දතයුතු යැ. අධිකරණය දතයුතු යැ. ශමථය දතයුතු යැ. ඡන්‍දයෙන් අගතියට නොයා යුතු යැ. ද්වේෂයෙන් අගතියට නො යා යුතු ය. මෝහයෙන් අගතියට නො යා යුතු යැ. බියෙන් අගතියට නො යා යුතු යැ. හැඳින්විය යුතු තැන්හි හැඳින්විය යුතු යැ. මෙනෙහි කරවිය යුතු තැන්හි මෙනෙහි කරවිය යුතු යැ. බැලිය යුතු තැන්හි බලවාලියැ යුතු යැ. පැහැදිය යුතු තැන්හි පැහැදවිය යුතුය. පක්‍ෂ ලදිමී පරපක්‍ෂය අවමන් නො කටයුතු යැ. බහු ශ්‍රැතයෙමී අල්පශ්‍රැතයා අවමන් නො කටයුතු යැ. තෙමේ මහාස්ථවිරයෙමී නවකතරයා අවමන් නො කටයුතු යැ. නො පැමිණිදැය නො කියයුතු යැ. පැමිණිදැය ධර්‍මයෙන් විනයයෙන් නො පිරිහෙළිය යුතු යැ. යම් ධර්‍මයෙකින් යම් විනයයෙකින් යම් ශාස්තෘ ශාසනයෙකින් ඒ අධිකරණය සන්හිඳේ නම් එසේ ඒ අධිකරණය සන්හිඳුවිය යුතු යි.
2. වත්‍ථු ජාතිතබ්බං යනු: අට පරිජි පිළිබඳ වස්තු දතයුතු යැ. තෙවිසි සඟවෙසෙස් පිළිබඳ වස්තු දතයුතු යැ. දෙ අනියත පිළිබඳ වස්තු දතයුතු යැ. දෙසාළිස් නිසගි පිළිබඳ වස්තු දතයුතු යැ. එක්සිය අටඅසූ පචිති පිළිබඳ වස්තු දතයුතු යැ. දොළොස් පිළිදෙස්නී පිළිබඳ වස්තු දතයුතු යැ. දුකුළා පිළිබඳ වස්තු දතයුතු යැ. දුබැසි පිළිබඳ වස්තු දතයුතු යි.
3. විපත්ති ජාතිතබ්බා යනු: ශීලවිපත්ති දතයුතු යැ. ආචාරවිපත්ති දතයුතු යැ. දෘෂ්ටිවිපත්ති දතයුතු යැ. ආජීවවිපත්ති දතයුතු යි.
4. ආපත්ති ජතිතබ්බා යනු: පාරාජිකාපත්ති දතයුතු යැ. සඞ්ඝාදිසේසාපත්ති දත යුතු යැ. ථුල්ලච්චයාපත්ති දතයුතු යැ. පාචිත්තියාපත්ති දතයුතු යැ. පාටිදේසනීයාපත්ති දතයුතු යැ. දුක්කටාපත්ති දතයුතු යැ. දුබ්භාසිතාපත්ති දතයුතු යි.
5. නිදානං ජාතිතබ්බං යනු: අට පරිජි පිළිබඳ නිදාන දතයුතු යැ. තෙවීසි සඟවෙසෙස් පිළිබඳ නිදාන දතයුතු යැ. දෙඅනියතය පිළිබඳ නිදාන දතයුතු යැ. දෙසාළිස් නිසගි පිළිබඳ නිදාන දතයුතු යැ. එක්සිය අට අසූ පචිති පිළිබඳ නිදාන දතයුතු යැ. දොළොස් පිළිදෙස්නී පිළිබඳ නිදාන දතයුතු යැ. දුකුළා පිළිබඳ නිදාන දතයුතු යැ. දුබැසි පිළිබඳ නිදාන දතයුතු යි.
6. ආකාරො ජානිතබ්බො යනු: සඞ්ඝයා ආකාර විසින් දතයුතු යැ. ගණයා ආකාර විසින් දතයුතු යැ. පුද්ගල ආකාර විසින් දතයුතු යැ. චෝදක ආකාර විසින් දතයුතු යැ. චූදිතක ආකාර විසින් දතයුතු යි.
“සඞ්ඝො ආකාරතො ජානිතබ්බො” යනු: මේ සඞ්ඝයා මේ අධිකරණය ධර්‍මයෙන් විනයයෙන් ශාස්තෘශාසනයෙන් සන්හිඳුවන්නට සමත් හෝ වේ ද, නොහොත් නො වේ දැයි මෙසේ සඞ්ඝයා ආකාර විසින් දතයුතු යි.
“ගණො ආකාරතො ජානිතබ්බො” යනු: මේ ගණයා මේ අධිකරණය ධර්‍මයෙන් විනයයෙන් ශාස්තෘශාසනයෙන් සන්හිඳුවන්නට සමත් හෝ වේ ද, නොහොත් නො වේ දැයි මෙසේ ගණයා ආකාරයෙන් දතයුතු යි.
“පුග්ගලො ආකාරතො ජානිතබ්බො” යනු: මේ පුද්ගල මේ අධිකරණය ධර්‍මයෙන් විනයයෙන් ශාස්තෘ ශාසනයෙන් සන්හිඳුවන්නට සමත් හෝ වේ ද, නොහොත් නො වේ දැයි මෙසේ පුද්ගල ආකාර විසින් දතයුතු යි.
“චෝදකො ආකාරතො ජානිතබ්බො” යනු: “කිම, මේ ආයුෂ්මත් පස්වැදෑරුම් දහම්හි පිහිටා අන්හට චෝදනා කෙරේ ද, නොහොත් නො කෙරේදැ” යි මෙසේ චෝදක ආකාර විසින් දතයුතු යි.
“චුදිතකො ආකාරතො ජානිතබ්බො” යනු: “කිම, මේ ආයුෂ්මත් සත්‍යයෙහි ද අකෝප්‍යයෙහි දැයි දෙවැදෑරුම් දහම්හි පිහිටියේ ද, නොහොත් නො පිහිටියේ දැ” යි මෙසේ චුදිතක ආකාර විසින් දතයුතු යි.
7. පුබ්බාපරං ජාතිතබ්බං යනු: කිම, මේ ආයුෂ්මත් වස්තුවෙන් වස්තුවට හෝ (එක් වස්තුයෙකින් අන් වස්තුවකට) සඞ්ක්‍රමණය කෙරේ ද, විපත්තියෙන් විපත්තියට හෝ සඞ්ක්‍රමණය කෙරේ ද, ආපත්තියෙන් ආපත්තියට හෝ සඩ්ක්‍රමණය කෙරේ ද, පළමු වළහා පසුව පිළින හෝ කෙරේ ද, පිළින කොට හෝ වළහා ද, අනෙකෙකින් හෝ අනෙකක් වසා ද, නොහොත් නො වසා දැයි මෙසේ පූර්‍වාපරවචනය දතයුතු ය.
8. කතාකතං ජාතිතබ්බං යනු: මෛථුනධර්‍මය දතයුතු යැ. මෛථුනධර්‍මය පිළිබඳ අනුලෝමය දතයුතු යැ. මෛථුනධර්‍මය පිළිබඳ පූර්‍වභාගය දතයුතු යි.
“මෙථූනධම්මෝ ජාතිතබ්බො” යනු: ද්වයං ද්වය සමාපත්ති දතුයුතු යි.
“මෙථුනධම්මස්ස අනුලෝමං ජානිතබ්බං” යනු මහණ සිය මුවෙන් මෙරමා රහසඟ ගණි.
“මෙථුනධම්මස්ස පුබ්බභාගො ජානිතබ්බො” යනු නීලාදි වර්‍ණාවර්‍ණ යැ. කායසංසර්‍ග යැ දුට්ඨුල්ල වචන යැ අත්තකාමපාරිචරියා යැ ඔවුනොවුන්ගේ බස් දීම යැ යන මේ යැ.
9. කම්මං ජාතිතබ්බං යනු: ෂෝඩශ කර්‍ම දතයුතු යි: චතුර්විධ අපලෝකනකර්‍ම දතයුතු යැ. චතුර්විධ ඤත්තිකර්‍ම දතයුතු යැ. චතුර්විධ ඤත්තිදුතියකර්‍ම දතයුතු යැ. චතුර්විධ ඤත්තිචතුත්‍ථ කර්‍ම දතයුතු යි.
10. අධිකරණං ජානිතබ්බං යනු: චතුර්විධ අධිකරණ දතයුතු යි; විවාදාධිකරණ දතයුතු යැ. අනුවාදාධිකරණ දතයුතු යැ. ආපත්තාධිකරණ දතයුතු යැ. කිච්චාධිකරණ දතයුතු යි.