වත්සය, තොපගේ නො දැන්මට පමණ මැ යි. මුළාවට පමණි. වත්සය, යම් හෙයෙකින් මේ ප්‍රත්‍යයාකාරධර්‍මය ගම්භීර යැ එහෙයින් මැ දුදීර්‍ශ යැ අවබෝධ නො කළ හැක්ක. ශාන්ත යැ ප්‍රණීත යැ තර්‍කයෙන් නො පැමිණිය හැකි යැ සිලිටි යැ (සම්‍යක්ප්‍රතිපන්න) පණ්ඩිතයන් විසින් දැක්ක යුතු යැ. ඒ දහම අන්‍යදෘෂ්ටික වූ අන්‍යමතික වූ අන්‍යරුචික වූ අන් දහමෙකැ යෙදීම ඇති අන්‍ය ආචාර්‍ය්‍යයන් කෙරෙහි වසන තොප විසින් නො දතහැක්ක, එහෙයින් වත්සය මෙහි ලා තොප මැ පුළුවුස්මි. යම්සේ තොපට වැටහේ නම් එසේ එය ප්‍රකාශ කරව.
වත්සය, ඒ කිමැයි සිතව, ඉදින් තොප ඉදිරියෙහි ගින්නක් දිලියේ නම් ‘මා හමුයෙහි මේ ගින්න දිලේ යැ’යි තෙපි දන්නහු දැ’යි ඉදින් භවත් ගෞතමයෙනි, ගිනි දිලියේ නම් ‘මේ ගින්න මා හමුයෙහි දිලියේ’ යයි මම් දත හෙමි, ඉදින් වච්ඡය, තොප මෙසේ පුළුවුස්නේ නම්: ‘තොප ඉදිරියෙහි යම් ගින්නක් දිලියේ ද, මේ ගින්න කුමක් නිසා දිලියේ දැ’යි වච්ඡය මෙසේ පුළුවුස්නාලද තෙපි කුමකැ’යි ප්‍රකාශ කරන්නාහු ද? ඉදින් භවත් ගෞතමයෙනි, මා මෙසේ විචාරා නම්: ‘තොප ඉදිරියෙහි යම් ගින්නක් දිලියේ ද, ඒ ගින්න කුමක් නිසා දිලියේ දැ’යි. භවත් ගෞතමයෙනි, මම් මෙසේ විචාරන ලද්දෙම් මෙසේ ප්‍රකාශ කරන්නෙමි: ‘මා හමියෙහි යම් ගින්නක් දිලියේ ද, මේ ගින්න තෘෂ්ණකාෂ්ටොපාදානය නිසා දිලේ’යයි. මෙසේ ප්‍රකාශ කරමි. ඉදින් වත්සය, ඒ ගින්න තොප හමියෙහි නිවේ නම් මේ ගින්න මා හමුවෙහි නිවිණැ’යි දන්නහු ද? ඉදින් භවත් ගෞතමයෙනි, ඒ ගින්න මා හමුවෙහි නිවියේ නම්, මම් මේ ගින්න මා හමුවෙහි නිවිණැයි දැනගනිමි. යළි වත්සය, ඉදින් තොප පුළුවුස්නේ නම්: ‘තොප හමියෙහි යම් ගින්නක් නිවියේ නම් ඒ ගින්න මෙයින් කවර දිගකට ගියේ ද පෙරදිගට හෝ අවරදිගට හෝ උතුරුදිගට හෝ දකුණු දිගට හෝ යැ’යි. වච්ඡය මෙසේ පුළුවුස්නාලද තෙපි කිමැ යි ප්‍රකාශ කරහු දැ’යි. භවත් ගෞතමයෙනි නො යෙදෙයි. යම් හෙයෙකින් භවත් ගෞතමයෙනි, ඒ ගින්න යම් තෘෂ්ණකාෂ්ටොපාදානයක් නිසා දිලිණි ද ඒ උපාදානයාගේ ක්‍ෂය වීමෙන් ද අන්‍ය උපාදානයක්හුගේ නො එළැවීමෙන් ද, අප්‍රත්‍ය වැ නිවිණැ යි කියා මැ ගණනට යේ යැ’යි.
එසෙයින් මැ වත්සය, යම් රූපයෙකින් සත්ත්‍ව සඞ්ඛ්‍යාත තථාගත පනවනුයේ රූපී යැ යි පනවා නම් තථාගතයන්හට ඒ රූපය ප්‍රහීණ යැ, උසුන්මුල් ඇත්තේ යැ, තාලවස්තුවක් මෙන් කරන ලද, අනභාවය කරනලද, මත්තෙහි නූපදනා සැහැවි ඇත්තේ යැ. වත්සය, රූපය නුවණින් දැන විමුක්ත වූ තථාගත ගුණ හෙයින් ගැඹුරු යැ ප්‍රමාණ කළ නො හැක්ක, නො දත හැක්ක, මහාසමුද්‍රය මෙනි, ‘උපදනේ යැ’යි නො යෙදෙයි, ‘නූපදනේ යැ’යි නො යෙදෙයි, ‘උපදනේත් වෙයි නූපදනේත් වේ යැ’යි නො යෙදෙයි. ‘නො මැ උපදී පනවානූපදනේ නො වේ යැ’යි නොයෙදෙයි. යම් වේදනායෙකින් සත්ත්‍වයා පනවනුයෙක් පනවා නම් ඒ වේදනාව තථාගතයන්හට ප්‍රහීණ යැ උසුන්මුල් ඇත්තී යැ, තාලවස්තුවක් මෙන් කරනලද, අනභාවය කරනලද මත්තෙහි නූපදනා සැහැවි ඇත්තීයැ, වත්සය, වේදනාව නුවණින් දැන විමුක්ත වූ තථාගත ගුණයෙන් ගැඹුරු යැ ප්‍රමාණ කළ නො හැක්ක, නො දත හැක්ක, මහසමුදුර වැන්න, ‘උපදී යැ’යි නො යෙදේ, ‘නූපදී යැ’යි නො යෙදෙයි, ‘උපදනේත් නො ද උපදනේත් වේ යැ’යි නො යෙදෙයි. ‘නො මැ උපදී නූපදනේ නො වේ යැ”යි නො යෙදෙයි. යම් සංඥාවකින් සත්ත්‍වයා පනවනුයෙක් පනවා නම් ඒ සංඥාව තථාගතයන්ට ප්‍රහීණ යැ, උසුන්මුල් ඇත්තී යැ, තාලවස්තුවක් මෙන් කරනලද, අනභාවය කරනලද, මත්තෙහි නූපදනා සැහැවි ඇත්තී යැ, වත්සය, සංඥාව නුවණින් දැන විමුක්ත වූ තථාගත ගැඹුරු යැ ප්‍රමාණ නො කට හැක්කේ යැ, නො දත හැක්කේ යැ, මහසමුදුර මෙනි, ‘උපදී යැ’ යනු නොයෙදෙයි, ‘නූපදී යැ’ යනු නො යෙදෙයි, ‘උපදනේත් නූපදනේත් වෙයි’ යනු නො යෙදෙයි. ‘නො මැ උපදී නො ද නූපදී’ යනු නො යෙදේ. යම් සංස්කාර කෙනකුන් කරණ කොට සත්ත්‍වයා පනවනුයේ පනවා නම් ඒ සංස්කාරයෝ තථාගතයන්ට ප්‍රහීණයහ, උසුන්මුල් ඇතියහ, තාලවස්තුවක් මෙන් කරනලදහ, අනභාවය කරනලදහ. මත්තෙහි නූපදනා ස්වභාව ඇතියහ. වත්සය, සංස්කාරයන් නුවණින් දැන විමුක්ත වූ තථාගත ගම්භීර යැ, ප්‍රමාණ නො කට හැක්කේ යැ, නො දත හැක්කේ යැ, මහසමුදුර වැන්න, ‘උපදී’ යනු නො යෙදෙයි, ‘නූපදී’ යනු නො යෙදෙයි, ‘උපදනේත් නූපදනේත් වෙයි’ යනු නො යෙදෙයි. ‘නො මැ උපදී නො ද නූපදී’ යනු නො යෙදේ. යම් විඥානයෙකින් සත්ත්‍වයා පනවනුයේ පනවා නම් ඒ විඥානය තථාගතයන්ට ප්‍රහීණ යැ, උසුන්මුල් ඇත්තේ යැ, තාලවස්තුවක් මෙන් කරනලද, අනභාවය කරනලද. මත්තෙහි නූපදනා සැහැවි ඇත්තේ යැ. වත්සය, විඥානය නුවණින් දැන විමුක්ත වූ තථාගත ගැඹුරු යැ, ප්‍රමාණ නො කට හැක්කේ යැ, නො දත හැක්කේ යැ, මහසමුදුර මෙනි, ‘උපදී’ යනු නො යෙදෙයි, ‘නූපදී’ යනු නො යෙදෙයි, ‘උපදනේත් නූපදනේත් වෙයි’ යනු නො යෙදෙයි. ‘නො මැ උපදී නො ද නූපදී’ යනු නො යෙදේ යයි.
මෙසේ වදාළ කල්හි වත්සගෝත්‍ර පරිව්‍රාජක භාග්‍යවතුන් වහන්සේට තෙල සැලකෙළේ යැ යම්සේ භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ගමකට හෝ නියම්ගමකට හෝ නුදුරෙහි මහසල්රුකෙක් වේ ද, අනිත්‍ය බැවින් එහි අතුකොළ නස්නේ යැ සිවිපතුරු නස්නේ යැ බොරුදු නස්නේ යැ එරුක මෑතභාගයෙහි පහ වූ අතුකොළ ඇත්තේ පහවූ සිවිපොතු ඇත්තේ පහවූ බොරුදු ඇත්තේ ශුද්ධ වූයේ හර මතුයෙහි සිටියේ වෙයි. එහෙයින් මැ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගේ ප්‍රවචනය අපගත වූ කොළ අතු ඇතියේ අපගත වූ ත්‍වක්පපටිකා ඇතියේ අපගත වූ ඵල්ගු ඇතියේ ශුද්ධ වූයේ ලෝකෝත්තර ධර්‍ම සාරයෙහි පිහිටියේ වේ. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහර යැ, භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මනහර යැ ... භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ අද පටන් දිවි හිම් වැ සරණ ගිය උපාසකයකු කොට මා ධරනසේක්ව’යි.
දෙවැනි අග්ගිවච්ඡගොත්ත සූත්‍ර යි.