7. 9.
“ස්වාමීනි, එකැතින් යම් මහණක්හට කයෙහි කාගියාසී නො එළඹසිටියා ද, හේ මෙහි එක්තරා සබ්‍රම්සරකු ගටා ඇවත නො දෙසා චාරිකාවට නික්මයන්නේ යැ.”
ඒ ආයුෂ්මත් මෙහි විරුද්ධ වැ පිළින කෙරෙයි, (ද්වෙ පජානි පටිජානාති?) චිත්ත භාවනායෙහි දෘෂ්ටිප්‍රහාණය ද කායභාවනායෙහි දෘෂ්ටිප්‍රහාණය ද කායභාවනායෙහි තෘෂ්ණාප්‍රහාණය දැයි. පළමු කොට යම් උපමාවක් කෙරේ ද, එහි පොළොව අසුචියෙනුදු සුචියෙනුදු නො මැ පීඩිත වෙයි, ජුගුප්සා නො කෙරෙයි, ප්‍රීතිප්‍රමෝද්‍යය නො ලබයි, එසෙයින් ම හේ පෘථිවී සමවූ මහත් අප්‍රමාණ වූ අවෛර වූ නිදුක් වූ සිතින් යුක්ත වැ වෙසෙමි.
මෙසේ ඒ ආයුෂ්මත් (ශාරිපුත්‍රයන් වහන්සේ) කුමක් පිළින කෙරෙති යත්: කාය භාවනායෙන් සුඛින්‍ද්‍රියයාගේ ප්‍රහාණය පිළින කෙරෙති, චිත්තභාවනායෙන් සෝමනස්සින්‍ද්‍රියප්‍රහාණය පිළින කෙරෙති, කායික වේදනා රාගානුසය අනුව ගියවුන්ගේ සුඛින්‍ද්‍රිය ප්‍රතික්‍ෂේප කෙරෙති, යම් කායික සුඛවේදනාවක් ඇද්ද එය වේදනාස්කන්‍ධ නො මැ වෙයි. එහි මේ ප්‍රතිලාභ හේතුයෙන් සුව සොම්නස් උපදී. හේ එය ප්‍රතික්‍ෂේප කෙරෙයි. මනෝසම්ඵස්සයෙන් උපන් වේදනාව නො මැ වෙයි. එහි සතර මහාභූතයන් කෙරෙහි රූපස්කන්‍ධයාගේ අනුශය ප්‍රතිඝප්‍රහාණය ප්‍රකාශ කෙරෙයි. කාමභවයෙහි රූපය ද (...?) එ ද අශෛක්‍ෂභූමියෙහි යැ.
කයෙහි කායානුපස්සනාව ඉහාත්මසුඛවිහරණය ද (බලෙන ච උස්සාහෙන ච සබ්බං මනසිකත්තානං පහානං?) මේදකථාලිකා - උපමායෙන් ද මණ්ඩනස්වභාව ඇති පුරුෂයාගේ උපමායෙන් ද යන මෙයින් මේ මාතෘපීතෘසම්භූත වූ කය ප්‍රත්‍යවේක්‍ෂා කිරීම වෙයි. හේ කයින් ද කායානුපස්සනායෙන් ද සිතින් චිත්තානුපස්සනායෙන් ද සත් සමාපත්තීන්ට සමවැද විසීමට පිළින කෙරෙයි.
ගෘහපතිපුත්‍රෝපමායෙහි යම්සේ ගෘහපතිපුත්‍රයක්හුගේ නානාවර්‍ණ ඇති වස්ත්‍රයෙන් පිරුණු පේළායෙක් වේ ද, හේ යම් යම් වස්ත්‍රයුගලයෙක් පෙරවරුයෙහි රිසි වේ නම් එය පෙරවරුයෙහි (නිබ්බාපේති?) හඳියි. මැදිදවල්හිදු සවස්හිදු එසේ මැය. එපරිද්දෙන් ඒ ආයුෂ්මත් සිත සුභාවිත හෙයින් යම්බඳු විහරණයෙකින් පෙරවරුයෙහි වාසය කරන්නට රිසිවේ නම් පෙරවරුයෙහි ඒ විහරණයෙන් වෙසෙයි, මධ්‍යහ්නයෙහිදු සවස්හිදු එපරිදි වෙසෙයි, (තෙන වෙස ... භාවිතචිත්තේන?) එහෙයින් ඒ ආයුෂ්මත් මේ අටවැදෑරුම් භාවනාව පිළින කෙරෙයි. සතර මහාභූතයන්හි කායභාවනාව ද, උපකචණ්ඩාල පුරුෂ මේදස් පිරූ සැළිය යන මෙහි චිත්තභාවනාව ද වෙයි. (ඉමාහි භාවනාහි ... පාරිපූරි මන්තෙහි?)
උපකචණ්ඩාලෝපමාව? කිසෙයින් ප්‍රතිකූලධර්‍මයන්හි අප්‍රතිකූලසංඥා ඇතිව වෙසෙයි යත්: කය පියෙවින් අප්‍රතිකූල යැ, කයෙහි උද්ධුමාතකසංඥාව ද සැකෙවින් නව සංඥාවෝ ද යන මේ ප්‍රතිකූල ධර්‍මයෝ තෙල ආයුෂ්මත් පිළිකුල් විසින් ජුගුප්සා නොකරනු යේ කායගතාසති භාවනානුයෝගයෙහි යෙදී වාස කෙරෙයි. ඔහුගේ සිත ජුගුප්සතායෙන් නො මැ ප්‍රතිකූල වෙයි.
කිසෙයින් අප්පටිකූල දහම්හි පටිකූල සංඥා ඇති වැ වෙසෙයි යත්: කය සියලු ලෝවැසියාට අප්‍රතිකූල යැ, ඒ ආයුෂ්මත් කයෙහි අශුභසංඥායෙන් යුතු යැ වාසය කෙරෙයි. මෙසේ අප්‍රතිකූලධර්‍මයන්හි ප්‍රතිකූලසංඥා වැ වාස කෙරෙයි.
කිසෙයින් ප්‍රතිකූලධර්‍මයන්හි ද අප්‍රතිකූල ධර්‍මයන්හි ද අප්‍රතිකූලසංඥා වැ වාස කෙරෙයි යත්: යම් හෙයකින් මේ ආයුෂ්මත් මුඩු කළ හිස ඇති වැ අතින් ගත් පාත්‍ර ඇති වැ කුලයන්හි පිඬු සිඟා හැසිරේ ද, එයින් හේ සුවර්‍ණදුර්‍වර්‍ණයෙන් අප්‍රතිකූල සංඥා ඇති වැ නිර්වේද සහගත වූ සිතින් ද කයින් ද යුක්ත වැ අප්‍රතිකූල සංඥා ඇති වෙයි, මෙසේ ප්‍රතිකූල වූ ද අප්‍රතිකූල වූ ද දහම්හි අප්‍රතිකූල සංඥා ඇති වැ වාස කෙරෙයි.
කිසෙයින් ප්‍රතිකූල ධර්‍මයන්හි අප්‍රතිකූලසංඥා වැ වෙසෙයි යත්: අප්‍රතිකූල ධර්‍මයන්හි ස්ත්‍රිරූපයෙහි ශුභසංඥා ඇත්තහුට ද විනීලක විපුබ්බක අශුභයන්හි ජුගුප්සා ඇත්තහුට ද (අප්පටිකූල සංඥා වෙයි.) එහි ඒ ආයුෂ්මත් (ධාතුමනසිකාර වශයෙන්) අප්‍රතිකූලසංඥා ඇති වැ වෙසෙයි.
කිසෙයින් ප්‍රතිකූලධර්‍මයන්හි (පටිකූල අප්පටිකූල යන) දෙක දුරුකොට සිහි නුවණ ඇති වැ උපේක්‍ෂක වැ වෙසෙයි යත්: ස්ත්‍රීරූපයෙහි ශුභසංඥා ඇතියේ අප්‍රතිකූල ධර්‍මයන්හි ද විනීලක විපුබ්බක කයෙහි ජුගුප්සා ඇතියේ ප්‍රතිකූල ධර්‍මයන්හි ද එ දෙක දුරුකොට “තෙල මාගේ නො වෙයි, තෙලෙ මම් නො වෙමි, තෙලෙ මාගේ ආත්ම නො වේ” යයි සලකා වෙසෙයි. මෙසේ (පටිකූල අප්පටිකූල යන) දෙක දුරැලා සිහි නුවණ ඇතියේ උපේක්‍ෂක වැ වෙසේ.