2. 2.
(බුදුහු මෙසේ වදාළහ: මෙත්තෙය්‍ය)කාමයෙහි (ආදීනව දැක) බඹසර ඇති, පහ වූ තෘෂ්ණා ඇති, හැම කල්හි ස්මෘතිමත් වූ (අනිත්‍යාදි විසින් දහම්) විමසා (රාගාදිය නිවීමෙන්) නිවුණු යම් මහණෙක් වේ ද, ඔහට ඉඤ්ජිතයෝ නැත්තාහ.
කාමෙසු බ්‍රහ්මචරියවා යනු: ‘කාමා’ යනු: විස්තර විසින් වස්තුකාම යැ ක්ලේශකාම යැ යි කාමයෝ දෙදෙනෙක් වෙති ... මොහු වස්තු කාමයෝ යැ යි කියනු ලැබෙති ... මොහු ක්ලේශකාමයෝ යැ යි කියනු ලැබෙත්.
බ්‍රහ්මචරියවා යනු: බ්‍රහ්මචරිය යැ යි අසද්ධර්‍ම සමාපත්තියෙන් දුරින් දුරුවීම වෙන් වීම හාත්පසින් වෙන් වීම වැළැක්ම නො කිරීම අකර ණය නො පැමිණීම මර්‍ය්‍යාදා ඉක්ම යෑම කියනු ලැබේ. තවද,නිෂ්පර්‍ය්‍යාය විසින් ආර්‍ය්‍යඅෂ්ටාඞ්ගිකමාර්‍ගය බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍ය යැ යි කියනු ලැබෙයි. හේ මෙසේ යැ: සම්‍යග් දෘෂ්ටි යැ සම්‍යක් සංකල්ප යැ සම්‍යග්වචන යැ සම්‍යක් කර්‍මාන්ත යැ සම්‍යගාජීව යැ සම්‍යග්ව්‍යායාම යැ සම්‍යක් ස්මෘති යැ සම්‍යක් සමාධි යි. යමෙක් මේ ආර්‍ය්‍ය අෂ්ටාඞ්ගිකමාර්ගයෙන් යුක්ත වූයේ සමුපේත වූයේ උපගත වූයේ සමුපගත වූයේ නොවෙන් වූයේ පරිපූර්‍ණ වූයේ සමන්‍වාගත වූයේ වේ ද, හෙතෙම බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යවත් යැ යි කියනු ලැබෙයි. යම්සේ නම් ධන හෙයින් ‘ධනවත් යැ යි කියනු ලැබේ ද භොග හෙයින් ‘භෝගවත්’ යැ යි කියනු ලැබේ ද යශස් හෙයින් ‘යශස්වත්’ යැ යි ශිල්ප හෙයින් ‘ශිල්පවත්’ යැ යි... ශීල හෙයින් ‘ශීලවත්’ යැ යි... වීර්‍ය්‍ය හෙයින්‘වීර්‍ය්‍යවත්’යැයි... ප්‍රඥා හෙයින් ‘ප්‍රඥාවත්’යැයි... විද්‍යා හෙයින් ‘විද්‍යාවත්’ යැ යි කියනු ලැබේ ද, එසෙයින් මැ යමෙක් ආර්‍ය්‍ය අෂ්ටාඞ්ගිකමාර්ගයෙන් යුක්ත වූයේ සමුපේත වූයේ උපගත වූයේ සමුපගත වූයේ නො වෙන් වූයේ පරිපූර්‍ණ වූයේ සමන්‍වාගත වූයේ වේ ද හෙතෙම බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යවත් (බඹසර ඇත්තේ) යැ යි කියනු ලැබේ නුයි ‘කාමෙසු බ්‍රහ්මචරියවා’ යනු වේ.
මෙත්තෙය්‍ය යනු: බුදුහු ඒ බමුණු ගෝත්‍රයෙන් අමතති. භගවා යනු: තෙල ගෞරවනාමයෙකි... මෙ ‘භගවා’ යනු සාක්ෂාත්ප්‍රඥප්තියෙක් නුයි “මෙත්තෙය්‍යාති භගවා” යනු වේ.
විත්තණ්හො සදා සතෝ යනු: ‘තණ්හා’ යයි: රූපතෘෂ්ණා යැ... ධර්‍මතෘෂ්ණා යි. යමක්හට තෙල තෘෂ්ණාව ප්‍රහීණ ද මුලුසුන් වූ ද සන්හිඳුණී ද ප්‍රතිප්‍රශ්‍රබ්ධ වූ ද අභව්‍යොත්පත්තික (උපදනුවට නුසුදුසු) වූ ද නුවණ ගින්නෙන් දැවුණී ද හෙතෙම වීතතෘෂ්ණ යැ විගතතෘෂ්ණ යැ ත්‍යක්තතෘෂ්ණා යැ වාන්ත තෘෂ්ණ යැ මුක්තතෘෂ්ණ යැ ප්‍රහීණතෘෂ්ණ යැ ප්‍රතිනිඃසෘෂ්ට තෘෂ්ණ යැ වීතරාග යැ විගතරාග යැ ත්‍යක්තරාග යැ වාන්තරාග යැ මුක්ත රාග යැ ප්‍රහීණරාග යැ ප්‍රතිනිඃසෘෂ්ටරාග යැ තෘෂ්ණා නැත්තේ යැ (හෝ තෘෂ්ණා ඡදන නැත්තේ යැ) නිවියේ යැ සිහිල් වූයේ යැ සුවවිඳුනේ යැ බ්‍රහ්මභූත (උතුම් වූ) සිතින් යුක්ත වැ වාසය කරන්නේ යැ යි කියනු ලැබේ. සදා යනු: හැම දවස හැම කල්හි සියලු කල්හි දිනපතා අවිච්ඡින්නවැ නිරතුරු අව්‍යාකීර්‍ණ වැ පිළිවෙළින් ඝටිත වැ රළවැළැක් මෙන් අවිරල වැ නො සිඳ එක් වැ ස්පෘෂ්ට වැ පෙරබතැ පසුබතැ පෙරයම්හි මැදියම්හි පසුයම්හි අවපසැ පුරපසැ වසත්හි හිමත්හි ගිමන්හි පෙරවියෙහි මැදිවියෙහි පසුවියෙහි. සතෝ යනු සතර කරුණෙකින් සිහි ඇතියේ, කයෙහි කායානුපස්සනා සීවටන් වඩමින් සිහි ඇතියේ, වේදනාවන්හි වේදනානුපස්සනා සීවටන් වඩමින් සිහි ඇතියේ, සිත්හි චිත්තානුපස්සනා සීවටන් වඩමින් සිහි ඇතියේ, දහම්හි ධම්මානුපස්සනා සීවටන් වඩමින් සිහි ඇතියේ... හෙතෙම ‘සිහි ඇතියේ යැ’යි කියනු ලැබේනු යි ‘වීතතණ්හො සදා සතෝ’ යනු වේ.
සංඛාය නිබ්බුතො භික්ඛු යනු: ‘සඞ්ඛා’ය ඥානය කියනු ලැබෙයි. යම් ප්‍රඥායෙක් ප්‍රජනනාකාරයෙක් විචයෙක් ප්‍රවිචයෙක්... අමෝහයෙක් ධර්‍මවිචයෙක්. සම්‍යග්දෘෂ්ටියෙක් වේ ද එයයි. සඞ්ඛාය යනු: විමසා දැනැ තුලනය කොට තීරණය කොට විභාවනය කොට ප්‍රකට කොට ‘හැම සංස්කාරයෝ අනිත්‍යහ’ යි විමසා දැනැ තුලනය කොට තීරණය කොට විභාවනය කොට විභූත කොට ‘හැම සංස්කාරයෝ දුඃඛයහ’ යි... හැම ධර්‍මයෝ අනාත්මහ’ යි... අවිද්‍යා ප්‍රත්‍යයෙන් සංස්කාරයෝ වෙතී’... යම් කිසි සමුදය ධර්‍මයෙක් ඇද්ද එ හැම නිරුද්ධ වන සුලු යැ’යි විමසා දැනැ තුලනය කොට තීරණය කොට විභාවනය කොට විභූත කොට.