14. 10.
නැවත (මහණ තෙම) ආහාර - පානයන් හා ඛාද්‍යයන් සම්බන්‍ධි වූ ද යළි වස්ත්‍රයන් සම්බන්‍ධි වූ ද (කිසිවක්) ලැබ සන්නිධිය (රැස් කිරීම) නො කරන්නේ යැ, ඒ ආහාරාදිය නො ලබනුයේ නො ද තැවෙන්නේ යි.
අන්නානමථො පානානං ඛාදනීයානමථො’පි වත්‍ථානං - ‘අන්නානං’ යනු (හැල් අදි) බත් යැ යවකොමු යැ හත්සුණූ මාළු යැ මසි; පානානං යනු අෂ්ට පානයෝ යැ: අඹපැනැ දඹපැනැ ඇටකෙසෙල්පැනැ මස්කෙසෙල්පැනැ මිහිපැනැ මිදිපැනැ මිදිපැනැ හෝලුපැනැ බොරළුදමනුපැනැ; අන්‍යත් අෂ්ටපානයෙකි: කොසඹපැනැ ඩෙබරපැනැ මහඩෙබරපැනැ සෘතපාන යැ තෛලපාන යැ ක්‍ෂීරපාන යැ යාගු (කැඳ) පාන යැ (ශාකාදි) රසපාන යි; ඛාදනීයානං යනු: (හැල් ආදි) පිටියෙන් කළ ඛාද්‍ය යැ පූවඛාද්‍ය යැ මූලඛාද්‍ය යැ ත්‍වක්ඛාද්‍ය යැ පත්‍රඛාද්‍ය යැ පුෂ්පඛාද්‍ය යැ ඵලඛාද්‍ය යි; වත්‍ථානං යනු ෂට්චීවර යැ: කොමුපිළී කපුපිළී තිහිරිපිළී පළස සණවැහැරි මුසුපිළී යැයි ‘අන්නානමථො පානානං ඛාදනීයානමථො’පි වත්‍ථානං’ යනු වේ.
ලද්ධා න සන්නිධිං කයිරා - ‘ලද්ධා’ යනු: ලැබ ලබාගෙන අධිගමය කොට වින්දනය කොට ප්‍රතිලාභ කොට, විස්මය කරැවීමෙන් නො වැ, ලපනායෙන් නො වැ, (කායවාක්) නෛමිත්තිකතායෙන් නො වැ, (මෙරමා ගුණ) පිංසනතායෙන් නො වැ, ලාභයෙන් ලාභ සෙවීමෙන් නො වැ, කෘෂ්ටදානයෙන් වෙණුදානයෙන් - පත්‍රදානයෙන් - පුෂ්පදානයෙන් - ඵලදානයෙන් - නහනු දීමෙන් - සුණු - මැටි - දැහැටිදඬු - මුව දෝනා දිය දීමෙන් නො වැ, චාටුබස් කීමෙන් නො වැ, මුද්ගසූපය වැනි බොරු මුසු කථායෙන් නො වැ, (දරුවන් නැළැවීමාදි) පාරිහට්ටතායෙන් නො වැ, පිට්ඨිමංසිකතා (-ගෙවලට පිවිස හිඳිනා බැවින්) නො වැ, වාස්තු විද්‍යාවෙන් නො වැ, (අඞ්ගශාස්ත්‍රාදි) තිරශ්චීනවිද්‍යාවෙන් නො වැ, අඞ්ගවිද්‍යාවෙන් - නක්‍ෂත්‍රවිද්‍යාවෙන් - මෙහෙවර ගමනින් - (ගෙන් ගෙට) හසුන්පත් ගෙන යෑමෙන් - (ගමින් ගමැ) හසුන් පිළිහසුන් ගෙන යෑමෙන් - වෙදකමින් - නවකමින් - පිඬු පෙරළා පිඬු දීමෙන් - දානානුදානයෙන් නො වැ, දැහැමෙන් සෙමෙන් ලැබ, ලබා ගෙන අධිගමය කොට වින්දනය කොට ප්‍රතිලාභ කොට නුයි ‘ලද්ධා’ යනු වේ. ත සන්නිධිං කයිරා - ආහාරසන්නිධි පානසන්නිධි වස්ත්‍රසන්නිධි යානසන්නිධි ශයනසන්නිධි ගන්‍ධසන්නිධි ආමිසසන්නිධි නො කරන්නේ යැ, නො දනවන්නේ යැ නූපදවන්නේ යැ නො නිපදවන්නේ යැ වෙසෙසින් නො නිපදවන්නේ නුයි ‘ලද්ධා න සන්නිධිං කයිරා’ යනු වේ.
න ච පරිත්තසෙ තානි අලභමානො - ‘ආහාර හෝ නො ලැබෙමි, පාන හෝ නො ලැබෙමි, වස්ත්‍ර හෝ - කුලය හෝ - ගණයා හෝ - ආවාසය හෝ - ලාභ හෝ - යශස් හෝ - පැසැසුම් හෝ - සුව හෝ - සිවුරු හෝ - පිණ්ඩපාත හෝ - සෙනසුන් හෝ ගිලන්පස බෙහෙසත් පිරිකර හෝ නො ලැබෙමි, ග්ලානොපස්ථායකයකු හෝ නො ලැබෙමි, අප්‍රකටයෙම් වෙමි’ නො තැතිගන්නේ යැ, උත්ත්‍රස්ත නෙ වන්නේ යැ, පරිත්‍රස්ත නො වන්නේ යැ, නො බිය වන්නේ යැ, තැති ගැනුමට නො පැමිණෙන්නේ යැ, නො බියසුලු නො සැලෙනසුලු නො තැතිගන්නාසුලු නො පලායනසුලු වන්නේ යැ, පහවූ බිය අරමුණු ඇතියේ පහවගිය ලොමුදහ ඇතියේ වෙසෙන්නේ නුයි ‘න ච පරිත්තසෙ තානි අලභමානො’ යනු වේ.
එයින් වදාළහ බුදුහු:
“අන්නානමථො -පෙ- න ච පරිත්තසෙ තානි අලභමානො” යී.
14. 11.
ධ්‍යාන කරනුයේ පාදලෞල්‍යයෙක් නො වන්නේ යැ, කුකුසින් දුරු වන්නේ යැ, නො පමා වන්නේ යැ. යළි මහණ තෙම අල්පශබ්ද වූ අසුන් සෙනසුන්හි වාසය කරන්නේ යි.
ඣායී න පාදලොලස්ස - ‘ඣායී’ යනු: පළමුවන දැහැනිනු දු ධ්‍යාන කරනුයේ, දෙවැනි දැහැනිනු දු - තෙවැනි දැහැනිනු දු - සිවුවැනි දැහැනිනු දු ධ්‍යාන කරනුයේ, සවිතර්‍කසවිචාරධ්‍යානයෙනු දු ධ්‍යාන කරනුයේ, අවිතර්‍ක විචාරමාත්‍රධ්‍යානයෙනු දු - අවිතර්‍ක අවිචාර ධ්‍යානයෙනු දු - සප්‍රීතික ධ්‍යානයෙනුදු - නිෂ්ප්‍රීතික ධ්‍යානයෙනු දු - ප්‍රීතිසහගත ධ්‍යානයෙනු දු - සාතසහගත ධ්‍යානයෙනු දු - සුඛසහගත ධ්‍යානයෙනු දු - උපේක්‍ෂාසහගත ධ්‍යානයෙනු දු - ශුන්‍යතධ්‍යානයෙනු දු - අනිමිත්තධ්‍යානයෙනු දු - අප්‍රණිහිත ධ්‍යානයෙනු දු - ලෞකිකධ්‍යානයෙනු දු - ලෝකෝත්තර ධ්‍යානයෙනු දු ධ්‍යාන කරනුයේ, ධ්‍යානයෙහි ඇලුණේ එකඟ බවෙහි යෙදුණේ ස්වාර්‍තථගරුක වූයේ නුයි ‘ඣායී’ යනු වේ.
න පාදලොලස්ස - කිසෙයින් ‘පාදලොල’ වෙයි යත්: මෙහි කිසි මහණෙක් පාදලොල වූයේ පාදලෞල්‍යයෙන් යුක්ත වූයේ වෙයි: