6. චූලහංස ජාතකය
2461. රන්වන් සිවි ඇති රන්වන් පැහැති සුමුඛ නම් හංසය, වක් වූ අවයව ඇති භයින් කම්පා වූ මේ හංසයෝ ඉවත්ව යෙති. තෙපි ද ඒකාන්තයෙන් ඉවත්වව.
2462. මාගේ නෑ සමූහයා මා ගැන බලාපොරොත්තුවක් නැත්තාහු හුදකලා ව මළ පුඩුවෙහි බැඳුණු මා අත්හැරැ යෙත්. එකලාවූ තෝ කවර හෙයින් වෙන් වැ නවතින්නෙහි ද?
2463. අහස පියාසර කරන්නවුන්ගෙන් ශ්‍රේෂ්ඨ වූ හංසය, පාශයෙහි බැඳුණුහු කෙරෙහි යහළුබවෙක් නැත. සිය නිදුක්බව සඳහා කළයුතු වීර්‍ය්‍යය නො පිරිහෙළව. සුමුඛය, ඒකාන්තයෙන් ම මෙතැනින් යව.
2464. ධතරට්ඨ නම් හංසරාජය, නුඹ වහන්සේ මරණ දුකින් පෙළෙතැ යි එපමණෙකින් මම නුඹ වහන්සේ අත් නො හරිමි. මාගේ ජීවත්වීම හෝ මරණය නුඹ වහන්සේ සමග වන්නේ යයි සුමුඛ තෙම කීවේ ය.
2465. එම්බා සුමුඛය, “මම නුඹ වහන්සේ අත් නො හරිමි” යි නුඹ යමක් කීයෙහි ද, මෙය ආචාරයෙන් යුත් ආර්‍ය්‍යයාගේ යහපත් වචනය වේ. මම වනාහි නුඹ විමසන්නෙම් ‘පැන යව’ යි යන මේ වචනය කීවෙමි’ යි හංසරජ තෙම කීවේ ය.
2466. අහසෙහි හැසිරෙන්නා වූ පක්‍ෂි තෙම පියවර නො තැබී මෙන් අහසෙහි පියවර කොට ගමන් කරයි. හංසයන් අතුරෙන් ඉතා උතුම් වූ නුඹ වහන්සේ දුර දී ම මළ පුඩුව නො දුටුහු දැ යි වැදි තෙම ඇසීය.
2467. වැදිපුත්‍රය, යම් කලෙක පිරිහීමෙක් වේ ද, ජීවිතාවසානයට පමුණුවන එබඳු පිරිහීමේ දී පුරුෂ තෙම දැලට හෝ මළපුඩුවට හෝ ඉතා ළං වුව ද නො දනියි හංස තෙම කීවේ ය.
2468. රන්වන් වූ සිවිය ඇති රන්වන් වූ පැහැති පක්‍ෂිය, වක් වූ අවයව ඇති කම්පා වූ මේ පක්‍ෂීහු මොබින් ඉවත් වෙති. නුඹ පමණක් මෙහි රඳනෙහි ය.
2469. වක් වූ අවයව ඇති, අහස්හි හැසිරෙන මේ පක්‍ෂීහු අනුභව කොට පැන් බී බලාපොරොත්තු නැත්තාහු බැහැර යෙති, නුඹ පමණක් හුදෙකලා ව මොහු ඇසුරු කරන්නෙහි ය.
2470. මිදුණා වූ නුඹ පාසයෙහි බැඳුණහු ඇසුරු කරන්නෙහි ය. මේ පක්‍ෂි තෙම තට නෑකමින් කවරෙක් වන්නේ ද? අනිත් පක්‍ෂීහු මේ පක්‍ෂියා හැරදමා යෙති නුඹ පමණක් කුමක් නිසා මෙහි රැඳෙන්නෙහි දැ? යි වැදි තෙම ඇසී ය.
2471. මේ පක්‍ෂි තෙම මාගේ රජ වෙයි. මිත්‍ර වෙයි. මගේ ප්‍රාණය හා සම යහළුවාත් වෙයි. එහෙයින් ජීවිතාන්තය දක්වා මම මොහු නො හරිමි යි සුමුඛ තෙම කීවේ ය.
2472. පින්වත් හංසය, යම්බඳු නුඹ යහළුවා නිසා ප්‍රාණය පුදන්නට කැමැත්තෙහි ද, එහෙයින් නුඹගේ ඒ යහළුවා මුදමි. නුඹගේ රජ නුඹ අනුව යන්නෙක් වේවා, යි වැදි තෙම කීවේ ය.
2473. මලපුඩුවෙන් මිදුණු පක්‍ෂිරාජයා දැක අද මම යම්සේ සන්තෝෂ වෙම් ද, එපරිද්දෙන් ම වැදිපුත්‍රය, නුඹ හැම නෑයන් සමග තුටුවෙහිවා යි සුමුඛ තෙම අනුමෝදනා කෙළේ ය.
2474. කිමෙක් ද පින්වත් මහරජ, ඔබතුමන්හට සුව ද? කිමෙක් ද පින්වත්හට ආරෝග්‍යය ඇත්තේ ද? කිමෙක් ද මේ රට සමෘද්ධ ද? ධර්‍මයෙන් අනුශාසනා කරන්නෙහි ද? කියා හංසරාජයා ඇසුවේ ය.
2475. හංසරාජය, මට සුව ය. තව ද හංසය නීරෝගය. මේ රට ද සමෘද්ධ ය. මම දැහැමින් අනුශාසනා කරමි.
2476. කිමෙක් ද පින්වත්හුගේ ඇමතියන් කෙරෙහි කිසියම් දොසෙක් නැද් ද? කිම? නුඹගේ අමිත්‍රයෝ (සතුරෝ) දක්‍ෂිණදිශාභිමුඛ සෙවණැල්ල මෙන් නො වැඩෙද් ද?
2477. තවද, මාගේ ඇමතියන් කෙරෙහි කිසි දොසක් නැත. වැලි මාගේ අමිත්‍රයෝ (සතුරෝ) දක්‍ෂිණදිශාභිමුඛ සෙවණැල්ල මෙන් නො වැඩෙත්.
2478. කිම නුඹගේ භාර්‍ය්‍යාවෝ සමාන ගුණැත්තියෝ ද? කීකරු ද? ප්‍රිය තෙපුල් බෙණේද් ද? රූප සම්පත් යශස් යන මේ සම්පතින් යුක්ත වූවාහු ද? නුඹගේ කැමැත්ත අනුව පවතිද් ද?
2479. තවද, මාගේ භාර්‍ය්‍යාවෝ සමාන ගුණැත්තියෝ ය. කීකරු ය. ප්‍රිය තෙපුල් බෙණෙති. දරු සම්පත් රූප සම්පත් යශස් යන මේ සම්පතින් යුක්ත වූවා මාගේ කැමැත්ත අනුව පවතිත්.