තෙවැන්නෙහි - රූප සමුදිතා = රූපයෙහි හටගත් දුක්‍ඛා දුකට පත්වූ, සුඛො = නිවන් සුවයෙන් සුවපත් වු කෙවලා = සකල වු යාවතත්‍ථිති වුච්චති = යම් ප්‍රමාණයක් ඇත්තේ යයි කියයි. එතෙ වො = මෙහි “ව” කාරය නිපාතයක් පමණි. පච්චණීක මිදං හොති සබ්බලොකෙන පස්සතං = මෙය දකින්නා වු පණ්ඩිතයන්ගේ යම් දර්ශනයක් වේද එය මුළු ලොව සමග ම ප්‍රති විරුද්ධ වෙයි. (සාමාන්‍ය) ලෝක සත්ත්වයා වනාහී පඤ්ච ස්කන්ධයෙහි නිත්‍ය වූ, සැප සහිත වූ ආත්මය සුබ යයි සිතයි. පණ්ඩිතයෝ අනිත්‍යය දුක්සහිතය. අනාත්මය ය, අසුබය යයි කියති. සුඛතො ආහු = සැපක් යයි කියති. සුඛතො විදූ = සුවය ලෙස විමුක්ති සුඛය යයි දනිත්. මේ සියල්ල නිවන ම සඳහා කියන ලදී.

සම්මූළ්හෙත්‍ථ = මෙහි නිවන පිළිබඳව මුලාවට පත් වු, අවිද්දසු = අඥානයෝ අනු පසක් වන සියළු මිසදිටු වර්ගයෝ නිවනට පැමිණෙන්නෙමුය යන හැඟීම ඇත්තෝ වෙති. ඔව්හු වනාහී නිවන නම් මෙය යයි යනු නො දනිත්. නිවුතානං = කෙලෙස් නීවරණයෙන් වසන ලද, වටකරන ලද අන්‍ධකාරො අපස්සතං = නොබලන්නන් හට අඳුර වෙයි. කුමක් නිසා එසේවන්නේද යත් - නිර්වාණය හෝ නිර්වාණ දර්ශනය හෝ නොබලන්නාවූ අඥානයන් හට වනාහී නිර්වාණය ද, නිර්වාණ දර්ශනයද කළු වළාවකින් වැසුණ සඳ මඬල මෙන් ද. කටාහයකින් (හෙවත් විශාල තාච්චියකින්) යටිකුරු කොට වසන ලද බඳුනක් මෙන්ද, සැමදා අඳුරට විවෘත වූවක් මෙන් ද පවතී.

සතඤ්ච විවටං හොති - ආලොකො පස්සතා මිවා = සිහි ඇති සත් පුරුෂ වු ප්‍රඥාවෙන් බලන්නාවූ අයහට නිවන ආලෝකය මෙන් විවෘත වෙයි. සන්තිකෙ න විජානනති මගා ධම්මස්ස අකො විදා = තම සිරුරෙහි කෙස්වල හෝ ලොම් ආදියෙහි හෝ එක්තරා කොටසක් පිරිසිඳ අවබෝධ කර ගැනීමෙන් තමාගේ හෝ ස්කන්ධයන්ගේ නිරෝධ මාර්ගයෙන්ම නිවන අවබෝධ වේමය යන යම් කරුණක් වේ නම් එය අඥානවූද මාර්ගාමාර්ග ධර්මයන් හා චතුරාර්ය සත්‍යය. දැනීමෙහි අදක්ෂවූ අය නො දනිත්.

මාර ධෙය්‍යානු පන්නෙහි = (කාමාවචර, රූපාවචර. අරුපාවචර යන) ත්‍රිවිධ භූමීන්හි පවත්නා මාරයාගේ වාසස්ථානයට නො පැමිණි. කොනු අඤ්ඤත්‍ර මරියෙහි = ආර්යයන් හැර අන් කවරෙක් නම් නිවන අවබෝධ කර ගැනීමට සුදුසු වෙත් ද? සම්මදඤ්ඤාය පරිනිබ්බන්ති = අර්හත් ප්‍රඥාවෙන් මනාව දැනගෙන අනතුරුවම රහත් බවට පැමිණ ක්ලේශ පරිනිර්වාණයෙන් පිරිනිවෙත් නැතහොත් මනාව අවබෝධ කොට ගෙන රහත්වී කෙළවර ස්කන්ධ පරිනිර්වාණයෙන් පිරිනිවෙත්.

සිවු වැන්න - පිරිසිදු කොට දේශනා කරන කල්හි අවබෝධ කරවන්නවුන්ගේ අදහසින් කියන ලදී. පස්වැන්න ආදියද ඒ ඒ අයුරින් අවබෝධ කරන්නවුන්ගේ අදහසින්ම කියන ලදී. ඒවායේ අර්ථය ද ප්‍රසිද්ධය.

නව පුරාණ වර්ගයේ පළමුවැන්නෙහි නවපුරාණාති නවීන වූ ද, පැරණි වූ ද. චක්‍ඛුං භික්‍ඛවෙ පුරාණ කම්මං - ඇස පුරාණ නොවේ. කර්මයම පුරාණ වේ. කර්මයෙන්ම නිපන් බැවින් හේතුවේ නාමයෙන් මෙසේ කියන ලදී. අභිසඞ්ඛතං = හේතූන් විසින් උසස් ලෙසින් කරන ලද අභිසඤ්චෙතයිතං = චේතනාව විසින් පිළියෙළ කරන ලද වෙදනීයං දට්ඨබ්බං = වේදනාව සඳහා හේතුවන වස්තුවක් යයි දැකිය යුතුය. නිරොධා විමුත්තිං ඵුසති = මේ තුන් ආකාරවු කර්මයන්ගේ නිරුද්ධ වීමෙන් විමුක්තිය අවබෝධ වේ. අයංවුච්චති = එම විමුක්තියෙහි අරමුණ වු මෙම නිරෝධය කර්ම නිරෝධය යයි කියනු ලැබේ. මෙසේ මේ සූත්‍රයෙහි මුල් කොටසෙහි විස්තර කියන ලදී.

දෙවැන්නෙහි - නිබ්බාණ සප්පායං = නිවනට හේතු වන්නා වූ, උපකාරී වන පිළිවෙත තුන්වැන්න ආදියෙහි ද මේ පිළිවෙළමය. අනු පිළිවෙළින් මේ සූත්‍ර සතරෙහි ම විදර්ශනාව සමග මාර්ග සතර ගැන කියන ලදී.

සය වැන්නෙහි - අනන්තෙ වාසිකං = අභ්‍යන්තරයෙහි කෙලෙස් රහිත අනාචරියකං = එක්ව හැසිරෙන කෙළෙස් රහිත. අන්තස්ස වසන්ති = මොහුගේ අභ්‍යන්තරයෙහි වසති තෙ නං සමුදා චරන්ති = ඔව්හු එය මැඩ පවත්වති, වසා ගෙන සිටිති, හෝ හික්මවති. මෙසේ වෙදකම කරව, මෙසේ දුත කර්ම කරව යන ආදී ලෙසින් හික්මවීම් වශයෙන් නිතර හැසිරෙන නිසා ඔව්හු ආචාර්යවරු නම් වෙති. ඒ ආචාර්යවරුන් නිසා “සාචරියක” (හෙවත් ආචාර්යවරුන් සහිත) යනුවෙන් කියනු ලැබේ. සෙස්ස මෙහි කියන ලද පිළිවෙලින්ම දත යුත්තේය. සත්වැන්න යට කියන ලද පරිදිම වේ.

අට වැන්නෙහි - යං පරියායං අගම්මා = යම් කරුණකට පැමිණ අඤ්ඤත්‍රෙව සද්ධාය = විශ්වාසයෙන් තොරව, විශ්වාසය ඉවත් කොට මෙහිදී “සද්ධා” යනු ප්‍රත්‍යක්ෂ විශ්වාසය නොවේ. යමකු “මෙසේ වන්නේ” යනුවෙන් තවත් අයකු හට කියූ දෙයක් අසා එය විශ්වාසයට ගැනීම පිළිබඳව මෙය කියන ලදී. රුචි ආදියෙහි දී රුචි කරවා කමා කරවා යන අර්ථ ග්‍රහණය වූ ආකාරය රුචි නම් වේ. මෙසේ “සිදු වන්නේ ල” යනුවෙන් අසන්නට ලැබීම අනුස්සව වේ. හිඳගෙන එක් කරුණක් සිතන්නහුට කරුණ වැටහේ. මෙසේ වැටහීම ලැබුවහුට මෙය අර්ථය යයි ග්‍රහණය වීම ආකාර පරිවිතක්කො නම් වේ. කරුණු පිළිබඳව කල්පනා කිරීම යන අර්ථයයි. හිඳගෙන කල්පනා කරන්නාහුට පාපී සිතුවිලි උපදී. එහි අර්ථය මෙසේ යයි ග්‍රහණය කරගන්නා ආකාරය දිට්ඨිනිජ්ඣා නක්‍ඛන්ති (හෙවත් විවිධ දෘෂ්ටීන් ඉවසා සිටීම) නම් වේ. අඤ්ඤං බ්‍යාකරෙය්‍ය = මේ පස්වැදෑරුම් කරුණු ඉවත් කොට රහත්බව ප්‍රකාශ කරන්නේය. මේ සූත්‍රයෙහි පුහුදුන් අයගේ හා රහතුන්ගේ ප්‍රත්‍යවේක්ෂණය (හෙවත් නුවණින් සලකා බලන ආකාරය කියන ලදී.

නව වැන්නෙහි - ඉන්‍ද්‍රිය සම්පන්නො = පිරිපුන් ඉඳුරන් ඇත්තේ. එහි - යමකු විසින් ඉන්‍ද්‍රියයන් සය විමසා බලා රහත් බවට පත් වූයේ ද, හෙතෙම තමාට සුවය නො සොයන ඉන්‍ද්‍රියයන්ගෙන් යුක්ත බැවින් ද, ඇස් ආදී වූ ඉඳුරන් සය විමසා බලන ඔහු (ශ්‍රද්ධා, වීර්ය, සති, සමාධි, ප්‍රඥා යනුවෙන් හැඳින්වෙන) උපන් ශ්‍රද්ධා ආදී ඉන්‍ද්‍රියයන්ගෙන් යුක්ත බැවින් ද “පරිපුණ්ණින්‍ද්‍රිය (පිරිපුන් ඉඳුරන් ඇත්තේ) නම් වෙයි. ඒ සඳහා ඔහුට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චක්‍ඛුන්‍ද්‍රියෙව යන ආදී පිළිවෙළින් දේසනාව විස්තර කොට එත්තාවතා ඛො භික්‍ඛු ඉන්‍ද්‍රිය සම්පන්නො හොති හෙවත් භික්ෂු තෙමේ මේ පමණකින් ඉන්‍ද්‍රිය සම්පන්න වේයයි වදාළහ. දසවැන්න යට කියන ලද පිළිවෙළ අනුවම වන්නේය.