දුතියෙ මධුරකජාතො වියාති සඤ්ජාතගරුභාවො විය අකම්මඤ්ඤො. දිසාපි මෙති අයං පුරත්ථිමා අයං දක්ඛිණාති එවං දිසාපි මය්හං න පක්ඛායන්ති, න පාකටා හොන්තීති වදති. ධම්මාපි මං න පටිභන්තීති පරියත්තිධම්මාපි මය්හං න උපට්ඨහන්ති, උග්ගහිතං සජ්ඣායිතං න දිස්සතීති වදති. විචිකිච්ඡාති නො මහාවිචිකිච්ඡා. න හි තස්ස “සාසනං නිය්යානිකං නු ඛො, න නු ඛො”ති විමති උප්පජ්ජති. එවං පනස්ස හොති “සක්ඛිස්සාමි නු ඛො සමණධම්මං කාතුං, උදාහු පත්තචීවරධාරණමත්තමෙව කරිස්සාමී”ති.

කාමානමෙතං අධිවචනන්ති යථා හි නින්නං පල්ලලං ඔලොකෙන්තස්ස දස්සනරාමණෙය්යකමත්තං අත්ථි, යො පනෙත්ථ ඔතරති, තං චණ්ඩමීනාකුලතාය ආකඩ්ඪිත්වා අනයබ්යසනං පාපෙති, එවමෙවං පඤ්චසු කාමගුණෙසු චක්ඛුද්වාරාදීනං ආරම්මණෙ රාමණෙය්යකමත්තං අත්ථි, යො පනෙත්ථ ගෙධං ආපජ්ජති, තං ආකඩ්ඪිත්වා නිරයාදීසු එව පක්ඛිපන්ති. අප්පස්සාදා හි කාමා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්යොති ඉමං අත්ථවසං පටිච්ච “කාමානමෙතං අධිවචන”න්ති වුත්තං. අහමනුග්ගහෙනාති අහං ධම්මාමිසානුග්ගහෙහි අනුග්ගණ්හාමි. අභිනන්දීති සම්පටිච්ඡි. න කෙවලඤ්ච අභිනන්දි, ඉමං පන සත්ථු සන්තිකා අස්සාසං ලභිත්වා ඝටෙන්තො වායමන්තො කතිපාහෙන අරහත්තෙ පතිට්ඨාසි.

තතියෙ දිට්ඨිගතන්ති සචෙ හිස්ස එවං භවෙය්ය “සඞ්ඛාරා උප්පජ්ජන්ති චෙව නිරුජ්ඣන්ති ච, සඞ්ඛාරප්පවත්තමෙව අප්පවත්තං හොතී”ති, දිට්ඨිගතං නාම න භවෙය්ය, සාසනාවචරිකං ඤාණං භවෙය්ය. යස්මා පනස්ස “සත්තො උච්ඡිජ්ජති විනස්සතී”ති අහොසි, තස්මා දිට්ඨිගතං නාම ජාතං. ථාමසා පරාමාසාති දිට්ඨිථාමෙන චෙව දිට්ඨිපරාමාසෙන ච.

යෙනායස්මා සාරිපුත්තොති යථා නාම පච්චන්තෙ කුපිතෙ තං වූපසමෙතුං අසක්කොන්තා රාජපුරිසා සෙනාපතිස්ස වා රඤ්ඤො වා සන්තිකං ගච්ඡන්ති, එවං දිට්ඨිගතවසෙන තස්මිං ථෙරෙ කුපිතෙ තං වූපසමෙතුං අසක්කොන්තා තෙ භික්ඛූ යෙන ධම්මරාජස්ස ධම්මසෙනාපති ආයස්මා සාරිපුත්තො, තෙනුපසඞ්කමිංසු.

එවංබ්යාඛොති තෙසං භික්ඛූනං සන්තිකෙ විය ථෙරස්ස සම්මුඛා පග්ගය්හ වත්තුං අසක්කොන්තො ඔලම්බන්තෙන හදයෙන “එවංබ්යාඛො”ති ආහ. තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසොති? ඉදං ථෙරො තස්ස වචනං සුත්වා, “නායං අත්තනො ලද්ධියං දොසං පස්සති, ධම්මදෙසනාය අස්ස තං පාකටං කරිස්සාමී”ති චින්තෙත්වා තිපරිවට්ටං දෙසනං දෙසෙතුං ආරභි.

තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො යමක, රූපං තථාගතොති ඉදං කස්මා ආරද්ධං? අනුයොගවත්තං දාපනත්ථං. තිපරිවට්ටදෙසනාවසානස්මිඤ්හි ථෙරො සොතාපන්නො ජාතො. අථ නං අනුයොගවත්තං දාපෙතුං “තං කිං මඤ්ඤසී”තිආදිමාහ?

තථාගතොති සත්තො. රූපං වෙදනා සඤ්ඤා සඞ්ඛාරා විඤ්ඤාණන්ති ඉමෙ පඤ්චක්ඛන්ධෙ සම්පිණ්ඩෙත්වා “තථාගතො”ති සමනුපස්සසීති පුච්ඡති. එත්ථ ච තෙ, ආවුසොති ඉදං ථෙරස්ස අනුයොගෙ භුම්මං. ඉදං වුත්තං හොති – එත්ථ ච තෙ එත්තකෙ ඨානෙ දිට්ඨෙව ධම්මෙ සච්චතො ථිරතො සත්තෙ අනුපලබ්භියමානෙති. සචෙ තං, ආවුසොති ඉදමෙතං අඤ්ඤං බ්යාකරාපෙතුකාමො පුච්ඡති. යං දුක්ඛං තං නිරුද්ධන්ති යං දුක්ඛං, තදෙව නිරුද්ධං, අඤ්ඤො සත්තො නිරුජ්ඣනකො නාම නත්ථි, එවං බ්යාකරෙය්යන්ති අත්ථො.

එතස්සෙව අත්ථස්සාති එතස්ස පඨමමග්ගස්ස. භිය්යොසොමත්තාය ඤාණායාති අතිරෙකප්පමාණස්ස ඤාණස්ස අත්ථාය, සහවිපස්සනකානං උපරි ච තිණ්ණං මග්ගානං ආවිභාවත්ථායාති අත්ථො. ආරක්ඛසම්පන්නොති අන්තොආරක්ඛෙන චෙව බහිආරක්ඛෙන ච සමන්නාගතො. අයොගක්ඛෙමකාමොති චතූහි යොගෙහි ඛෙමභාවං අනිච්ඡන්තො. පසය්හාති පසය්හිත්වා අභිභවිත්වා. අනුපඛජ්ජාති අනුපවිසිත්වා.

පුබ්බුට්ඨායීතිආදීසු දූරතොව ආගච්ඡන්තං දිස්වා ආසනතො පඨමතරං වුට්ඨාතීති පුබ්බුට්ඨායී. තස්ස ආසනං දත්වා තස්මිං නිසින්නෙ පච්ඡා නිපතති නිසීදතීති, පච්ඡානිපාතී. පාතොව වුට්ඨාය “එත්තකා කසිතුං ගච්ඡථ, එත්තකා වපිතු”න්ති වා සබ්බපඨමං වුට්ඨාතීති පුබ්බුට්ඨායී. සායං සබ්බෙසු අත්තනො අත්තනො වසනට්ඨානං ගතෙසු ගෙහස්ස සමන්තතො ආරක්ඛං සංවිධාය ද්වාරානි ථකෙත්වා සබ්බපච්ඡා නිපජ්ජනතොපි පච්ඡානිපාතී. “කිං කරොමි, අය්යපුත්ත ? කිං කරොමි අය්යපුත්තා”ති? මුඛං ඔලොකෙන්තො කිංකාරං පටිසාවෙතීති කිංකාරපටිස්සාවී. මනාපං චරතීති මනාපචාරී. පියං වදතීති පියවාදී. මිත්තතොපි නං සද්දහෙය්යාති මිත්තො මෙ අයන්ති සද්දහෙය්ය. විස්සාසං ආපජ්ජෙය්යාති එකතො පානභොජනාදිං කරොන්තො විස්සාසිකො භවෙය්ය. සංවිස්සත්ථොති සුට්ඨු විස්සත්ථො.