2. මජ්ඣිමපණ්ණාසකො
1. උපයවග්ගො
1. උපය සුත්තවණ්ණනා
උපයවග්ගස්ස පඨමෙ උපයොති තණ්හාමානදිට්ඨිවසෙන පඤ්චක්ඛන්ධෙ උපගතො. විඤ්ඤාණන්ති කම්මවිඤ්ඤාණං. ආපජ්ජෙය්යාති කම්මං ජවාපෙත්වා පටිසන්ධිආකඩ්ඪනසමත්ථතාය වුද්ධිආදීනි ආපජ්ජෙය්ය. විඤ්ඤාණුපයන්ති පදස්ස අග්ගහණෙ කාරණං වුත්තමෙව. වොච්ඡිජ්ජතාරම්මණන්ති පටිසන්ධිආකඩ්ඪනසමත්ථතාය අභාවෙන ආරම්මණං වොච්ඡිජ්ජති. පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්සාති කම්මවිඤ්ඤාණස්ස පතිට්ඨා න හොති. තදප්පතිට්ඨිතන්ති තං අප්පතිට්ඨිතං. අනභිසඞ්ඛච්ච විමුත්තන්ති පටිසන්ධිං අනභිසඞ්ඛරිත්වා විමුත්තං.
පඨමං.
2. බීජ සුත්තවණ්ණනා
දුතියෙ බීජජාතානීති බීජානි. මූලබීජන්ති වචං වචත්තං හලිද්දං සිඞ්ගිවෙරන්ති එවමාදි. ඛන්ධබීජන්ති අස්සත්ථො නිග්රොධොති එවමාදි. ඵලුබීජන්ති උච්ඡු වෙළු නළොති එවමාදි. අග්ගබීජන්ති අජ්ජුකං ඵණිජ්ජකන්ති එවමාදි. බීජබීජන්ති සාලිවීහිආදි පුබ්බණ්ණඤ්චෙව මුග්ගමාසාදි අපරණ්ණඤ්ච. අඛණ්ඩානීති අභින්නානි. භින්නකාලතො පට්ඨාය බීජං බීජත්ථාය න උපකප්පති. අපූතිකානීති උදකතෙමනෙන අපූතිකානි. පූතිබීජඤ්හි බීජත්ථාය න උපකප්පති. අවාතාතපහතානීති වාතෙන ච ආතපෙන ච න හතානි, නිරොජතං න පාපිතානි. නිරොජඤ්හි කසටං බීජං බීජත්ථාය න උපකප්පති. සාරාදානීති ගහිතසාරානි පතිට්ඨිතසාරානි. නිස්සාරඤ්හි බීජං බීජත්ථාය න උපකප්පති. සුඛසයිතානීති චත්තාරො මාසෙ කොට්ඨෙ පක්ඛිත්තනියාමෙනෙව සුඛං සයිතානි. පථවීති හෙට්ඨා පතිට්ඨානපථවී. ආපොති උපරිස්නෙහනආපො. චතස්සො විඤ්ඤාණට්ඨිතියොති කම්මවිඤ්ඤාණස්ස ආරම්මණභූතා රූපාදයො චත්තාරො ඛන්ධා. තෙ හි ආරම්මණවසෙන පතිට්ඨාභූතත්තා පථවීධාතුසදිසා. නන්දිරාගො සිනෙහනට්ඨෙන ආපොධාතුසදිසො. විඤ්ඤාණං සාහාරන්ති සප්පච්චයං කම්මවිඤ්ඤාණං. තඤ්හි බීජං විය පථවියං ආරම්මණපථවියං විරුහති.
දුතියං.
3. උදාන සුත්තවණ්ණනා
තතියෙ උදානං උදානෙසීති බලවසොමනස්සසමුට්ඨානං උදානං උදාහරි. කිං නිස්සාය පනෙස භගවතො උප්පන්නොති. සාසනස්ස නිය්යානිකභාවං. කථං? එවං කිරස්ස අහොසි, “තයොමෙ උපනිස්සයා – දානූපනිස්සයො සීලූපනිස්සයො භාවනූපනිස්සයො චා”ති. තෙසු දානසීලූපනිස්සයා දුබ්බලා, භාවනූපනිස්සයො බලවා. දානසීලූපනිස්සයා හි තයො මග්ගෙ ච ඵලානි ච පාපෙන්ති, භාවනූපනිස්සයො අරහත්තං පාපෙති. ඉති දුබ්බලූපනිස්සයෙ පතිට්ඨිතො භික්ඛු ඝටෙන්තො වායමන්තො පඤ්චොරම්භාගියානි බන්ධනානි ඡෙත්වා තීණි මග්ගඵලානි නිබ්බත්තෙති, “අහො සාසනං නිය්යානික”න්ති ආවජ්ජෙන්තස්ස අයං උදපාදි.