පියජාතිකසුත්තවණ්ණනා
එවං මෙ සුතන්ති පියජාතිකසුත්තං. තත්ථ නෙව කම්මන්තා පටිභන්තීති න සබ්බෙන සබ්බං පටිභන්ති, පකතිනියාමෙන පන න පටිභන්ති. දුතියපදෙපි එසෙව නයො. එත්ථ ච න පටිභාතීති න රුච්චති. ආළාහනන්ති සුසානං. අඤ්ඤථත්තන්ති විවණ්ණතාය අඤ්ඤථාභාවො. ඉන්ද්රියානි නාම මනොවිඤ්ඤෙය්යා ධම්මා, පතිට්ඨිතොකාසං පන සන්ධාය ඉදං වුත්තං. පියජාතිකාති පියතො ජායන්ති. පියප්පභාවිකාති පියතො පභවන්ති.
සචෙ තං, මහාරාජාති තස්ස අත්ථං අසල්ලක්ඛයමානාපි සත්ථරි සද්ධාය එවං වදති. චර පිරෙති අපෙහි අම්හාකං පරෙ, අනජ්ඣත්තිකභූතෙති අත්ථො. අථ වා චර පිරෙති පරතො ගච්ඡ, මා ඉධ තිට්ඨාතිපි අත්ථො.
ද්විධා ඡෙත්වාති අසිනා ද්වෙ කොට්ඨාසෙ කරොන්තො ඡින්දිත්වා. අත්තානං උප්ඵාලෙසීති තෙනෙව අසිනා අත්තනො උදරං ඵාලෙසි. යදි හි තස්ස සා අප්පියා භවෙය්ය, ඉදානි අඤ්ඤං මාතුගාමං ගණ්හිස්සාමීති අත්තානං න ඝාතෙය්ය. යස්මා පනස්ස සා පියා අහොසි, තස්මා පරලොකෙපි තාය සද්ධිං සමඞ්ගිභාවං පත්ථයමානො එවමකාසි.
පියා තෙ වජිරීති එවං කිරස්සා අහොසි – “සචාහං, ‘භූතපුබ්බං, මහාරාජ, ඉමිස්සායෙව සාවත්ථියං අඤ්ඤතරිස්සා ඉත්ථියා’තිආදිකථං කථෙය්යං, ‘කො තෙ එවං අකාසි, අපෙහි නත්ථි එත’න්ති මං පටිසෙධෙය්ය, වත්තමානෙනෙව නං සඤ්ඤාපෙස්සාමී”ති චින්තෙත්වා එවමාහ. විපරිණාමඤ්ඤථාභාවාති එත්ථ මරණවසෙන විපරිණාමො, කෙනචි සද්ධිං පලායිත්වා ගමනවසෙන අඤ්ඤථාභාවො වෙදිතබ්බො.
වාසභායාති වාසභා නාම රඤ්ඤො එකා දෙවී, තං සන්ධායාහ.
පියා තෙ අහන්ති කස්මා සබ්බපච්ඡා ආහ? එවං කිරස්සා අහොසි – “අයං රාජා මය්හං කුපිතො, සචාහං සබ්බපඨමං ‘පියා තෙ අහ’න්ති පුච්ඡෙය්යං, ‘න මෙ ත්වං පියා, චර පිරෙ’ති වදෙය්ය, එවං සන්තෙ කථා පතිට්ඨානං න ලභිස්සතී”ති කථාය පතිට්ඨානත්ථං සබ්බපච්ඡා පුච්ඡි. කාසිකොසලෙසු ඡඩ්ඩිතභාවෙන විපරිණාමො, පටිරාජූනං හත්ථගමනවසෙන අඤ්ඤථාභාවො වෙදිතබ්බො.
ආචමෙහීති ආචමනොදකං දෙහි. ආචමිත්වා හත්ථපාදෙ ධොවිත්වා මුඛං වික්ඛාලෙත්වා සත්ථාරං නමස්සිතුකාමො එවමාහ. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.
පපඤ්චසූදනියා මජ්ඣිමනිකායට්ඨකථාය පියජාතිකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
බාහිතිකසුත්තවණ්ණනා
එවං මෙ සුතන්ති බාහිතිකසුත්තං. තත්ථ එකපුණ්ඩරීකං නාගන්ති එවංනාමකං හත්ථිං. තස්ස කිර ඵාසුකානං උපරි තාලඵලමත්තං පණ්ඩරට්ඨානං අත්ථි, තෙනස්ස එකපුණ්ඩරීකොති නාමං අකංසු. සිරිවඩ්ඪං මහාමත්තන්ති පච්චෙකහත්ථිං අභිරුහිත්වා කථාඵාසුකත්ථං සද්ධිං ගච්ඡන්තං එවංනාමකං මහාමත්තං. ආයස්මානොති එත්ථ නොති පුච්ඡාය නිපාතො. මහාමත්තො ථෙරස්ස සඞ්ඝාටිපත්තධාරණාකාරං සල්ලක්ඛෙත්වා “එවං, මහාරාජා”ති ආහ.