තත්ථ කතමො වෙවචනො හාරොති වෙවචනහාරවිභඞ්ගො. තත්ථ යථා වෙවචනනිද්දෙසො හොති, තං දස්සෙතුං “එකං භගවා ධම්මං අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි වෙවචනෙහි නිද්දිසතී”ති වුත්තං. වෙවචනෙහීති පරියායසද්දෙහීති අත්ථො. පදත්ථො පුබ්බෙ වුත්තො එව. කස්මා පන භගවා එකං ධම්මං අනෙකපරියායෙහි නිද්දිසතීති? වුච්චතෙ – දෙසනාකාලෙ ආයතිඤ්ච කස්සචි කථඤ්චි තදත්ථපටිබොධො සියාති පරියායවචනං, තස්මිං ඛණෙ වික්ඛිත්තචිත්තානං අඤ්ඤවිහිතානං අඤ්ඤෙන පරියායෙන තදත්ථාවබොධනත්ථං පරියායවචනං. තෙනෙව පදෙන පුන වචනෙ තදඤ්ඤෙසං තත්ථ අධිගතතා සියාති මන්දබුද්ධීනං පුනප්පුනං තදත්ථසල්ලක්ඛණෙ අසම්මොසනත්ථං පරියායවචනං. අනෙකෙපි අත්ථා සමානබ්යඤ්ජනා හොන්තීති යා අත්ථන්තරපරිකප්පනා සියා, තස්සා පරිවජ්ජනත්ථම්පි පරියායවචනං අනඤ්ඤස්ස වචනෙ අනෙකාහි තාහි තාහි සඤ්ඤාහි තෙසං තෙසං අත්ථානං ඤාපනත්ථම්පි පරියායවචනං සෙය්යථාපි නිඝණ්ටුසත්ථෙ. ධම්මකථිකානං තන්තිඅත්ථුපනිබන්ධනපරාවබොධනානං සුඛසිද්ධියාපි පරියායවචනං. අත්තනො ධම්මනිරුත්තිපටිසම්භිදාප්පත්තියා විභාවනත්ථං, වෙනෙය්යානං තත්ථ බීජාවාපනත්ථං වා පරියායවචනං භගවා නිද්දිසති.

කිං බහුනා යස්සා ධම්මධාතුයා සුප්පටිවිද්ධත්තා සම්මාසම්බුද්ධා යථා සබ්බස්මිං අත්ථෙ අප්පටිහතඤාණාචාරා, තථා සබ්බස්මිං සද්දවොහාරෙති එකම්පි අත්ථං අනෙකෙහි පරියායෙහි බොධෙති, න තත්ථ දන්ධායිතත්තං විත්ථායිතත්තං අත්ථස්ස. නාපි ධම්මදෙසනාහානි, ආවෙණිකොවායං බුද්ධධම්මොති පරියායදෙසනං දස්සෙන්තො “ආසා”තිආදිමාහ. තත්ථ අත්ථං දස්සෙන්තො “ආසා නාම වුච්චති යා භවිස්සස්ස අත්ථස්සා”තිආදිමාහ. තත්ථ භවිස්සස්ස අත්ථස්සාති අනාගතස්ස ඉච්ඡිතබ්බස්ස අත්ථස්ස. “අවස්සං ආගමිස්සතී”තිආදිනා තස්සා පවත්තියාකාරං දස්සෙති. අනාගතත්ථවිසයා තණ්හා ආසා. අනාගතපච්චුප්පන්නත්ථවිසයා තණ්හා පිහාති අයමෙතාසං විසෙසො.

අත්ථනිප්ඵත්තිපටිපාලනාති යාය ඉච්ඡිතස්ස අත්ථස්ස නිප්ඵත්තිං පටිපාලෙති ආගමෙති, යාය වා නිප්ඵන්නං අත්ථං පටිපාලෙති රක්ඛති. අයං අභිනන්දනා නාම, යථාලද්ධස්ස අත්ථස්ස කෙලායනා නාමාති අත්ථො. තං අත්ථනිප්ඵත්තිං සත්තසඞ්ඛාරවසෙන විභජිත්වා දස්සෙන්තො “පියං වා ඤාති”න්තිආදිමාහ . තත්ථ ධම්මන්ති රූපාදිආරම්මණධම්මං, අතිඉට්ඨාරම්මණං අභිනන්දති, අනිට්ඨාරම්මණෙහිපි තං දස්සෙතුං “අප්පටික්කූලතො වා අභිනන්දතී”ති වුත්තං. පටික්කූලෙපි හි විපල්ලාසවසෙන සත්තං, සඞ්ඛාරං වා අප්පටික්කූලතො අභිනන්දති.

යාසු අනෙකධාතූසු පවත්තියා තණ්හා “අනෙකධාතූසු සරා”ති වුත්තා, තා ධාතුයො විභාගෙන දස්සෙතුං “චක්ඛුධාතූ”තිආදි වුත්තං. කිඤ්චාපි ධාතුවිභඞ්ගාදීසු (විභ· 172 ආදයො) කාමධාතුආදයො අඤ්ඤාපි අනෙකධාතුයො ආගතා, තාසම්පි එත්ථෙව සමවරොධොති දස්සනත්ථං අට්ඨාරසෙවෙත්ථ දස්සිතා. කෙචි රූපාධිමුත්තාතිආදි තාසු ධාතූසු තණ්හාය පවත්තිදස්සනං. තත්ථ යස්මා පඤ්ච අජ්ඣත්තිකා ධාතුයො සත්ත ච විඤ්ඤාණධාතුයො ධම්මධාතු ච ධම්මාරම්මණෙනෙව සඞ්ගහිතා, තස්මා අට්ඨාරස ධාතුයො උද්දිසිත්වා ඡළෙව තණ්හාය පවත්තිට්ඨානානි විභත්තානීති දට්ඨබ්බං. තණ්හාපක්ඛා නෙක්ඛම්මස්සිතාපි දොමනස්සුපවිචාරා තස්ස අනුත්තරෙසු විමොක්ඛෙසු පිහං උපට්ඨාපයතො උප්පජ්ජති “පිහපච්චයා දොමනස්ස”න්ති වචනතො, කො පන වාදො ගෙහස්සිතෙසු දොමනස්සුපවිචාරෙසූති ඉමානි චතුවීසති පදානි “තණ්හාපක්ඛො”ති වුත්තං. ගෙහස්සිතා පන උපෙක්ඛා අඤ්ඤාණුපෙක්ඛතාය යථාභිනිවෙසස්ස පච්චයො හොතීති “යා ඡ උපෙක්ඛා ගෙහස්සිතා, අයං දිට්ඨිපක්ඛො”ති වුත්තං.