තෙරසමගාථාවණ්ණනා
මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජතුමා විසින් දෙන ලද දක්‍ෂිණාවෙහි සාර්ථකභාවය දක්වන්නාහු :
“අයඤ්ච ඛො දක්ඛිණා දින්නා සංඝම්හි සුප්පතිට්ඨිතා
දීඝරත්තං හිතාය’ස්ස ඨානසො උපකප්පති”
දීඝරත්තං හිතාය’ස්ස ඨානසො උපකප්පති”
“මේ දක්‍ෂිණාව සංඝයා කෙරෙහි මැනවින් පිහිටියේ වන්නේය. එහෙයින් එය ප්‍රේත සමූහයාට දීර්ඝ කාලයක් හිත සැප පිණිස විපාක දෙයි. එකෙණෙහිම පහළවීම් වශයෙන් විපාක දෙයි”
යයි වදාරා නැවත - යම් හෙයකින් මේ දක්‍ෂිණාව දෙන තැනැත්තා විසින් ඥාතීන්ට ඥාතීන් විසින් කළ යුතු කාර්යය කිරීම් වශයෙන් ඥාති ධර්‍මය නිදර්‍ශනය කළේ ද බොහෝ ජනයාට ප්‍රකට කළේ ද නැතහොත් “නුඹලා විසින් ඥාතින්ට මේ ආකාරයට ඥාතීන් විසින් කළ යුතු කාර්‍ය්‍ය කිරීම් වශයෙන් ඥාති ධර්‍මය සම්පූර්‍ණ කළ යුතුය, නිරර්ථක හැඬීම් ආදියෙන් තමා තැවීමට පත් නොකළ යුතු යයි පෙන්වා දීමක් කරන ලද්දේ ද, ඒ ප්‍රේතයන්ට දිව්‍ය සම්පත් ලබා දෙන්නා විසින් ප්‍රේතයන්ට උදාර පූජාවක් කරන ලද්දේ ද බුද්ධ ප්‍රමුඛ සංඝයාට ආහාර පාන ආදියෙන් සන්තර්පනය කරන්නා විසින් භික්ෂූන්ට බලයක් දෙන ලද්දේ ද අනුකම්පා ආදී ගුණයන්ගෙන් පිරිවරන ලද පරිත්‍යාග චේතනාව උපදවා ගත් තැනැත්තා විසින් අනල්ප වූ පිනක් උපදවා ගන්නා ලද්දේ ද එහෙයින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ සත්‍ය වූ ගුණයන් කරණ කොට ගෙන රජතුමාට ප්‍රශංසා කරන්නාහු
“සො ඤාති ධම්මොච අයං නිදස්සිතො” යන මේ ගාථා පදයෙන් රජුට; දැහැමි කථාවෙන් මැනවින් (කරුණු) දක්වති. ඥාතිධර්‍ම නිදර්‍ශනයම මෙහි සංදර්‍ශනයයි. “පෙතනං පූජා ච කතා උළාරා” යන මෙයින් සමාදන් කරවති. “උළාරා” යයි ප්‍රශංසා කිරිමට මෙහි නැවත නැවත පූජා කිරීමෙහි යෙදවීමයි. “බලඤ්ච භික්ඛුනමනුප්පදින්නං” යන මෙයින් උත්සාහවත් කරයි. බලය දීමම වන මෙහි වනාහී මෙසේ ප්‍රකාශ කිරීම බලය දීමෙහි උත්සාහය වර්ධනය කිරීමෙන් උත්තේජනයට පත් කිරීමයි. “තුම්හෙහි පුඤ්ඤං පසුතං අනප්පකං” යන මෙයින් සතුටු කරවයි. පින්රැස් කිරීම පසසන්නා වූ ම මෙහි වනාහි ඔහුගේ පවතින ගුණ සංවර්ණනා කිරීම් වශයෙන් සතුට ඇති කිරීමෙන් සතුටට පත් කිරීම යයි දත යුතුය.
දේශනාව කෙළවර ප්‍රේත විෂයෙහි ඉපදීමේ ආදීනව වර්ණනා කිරිමෙන් සංවේගයට පත් නුවණින් ස්ථිරව පිහිටි අසූහාර දහසක් ප්‍රාණින්ට ධර්‍මාවබෝධය විය. දෙවන දවසේ ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙවි මිනිසුන්ට මේ තිරොකුඩ්ඩ සූත්‍රයම දේශනා කළහ. මෙසේ සත්වෙනි දින දක්වා එබඳුම ධර්‍මාවබෝධයක් විය.
තිරොකුඩ්ඩ සූත්‍ර වර්ණනාව නිමියේය.
8. නිධිකණ්ඩ සූත්‍රය වර්ණනාව
නික්ඛෙපකාරණං
දැන් ඉදින් මේ තිරොකුඩ්ඩ සූත්‍රයෙන් අනතුරුව “නිධිං නිධෙති පුරිසො” (පුරුෂතෙම නිධානයක් තැන්පත් කෙරේ) යි ආදී වශයෙන් නිධිකණ්ඩ සූත්‍රය ඇතුළත් කරන ලද්දේ ද එහි :
“නිධිකණ්ඩ සූත්‍රය මෙහි ඇතුළත් කිරීමට හේතුව කියා දේශනා කිරීමට හේතුව හෙවත් නිදානය පැහැදිලි කොට අර්‍ථ වර්ණනාව කරන්නෙමි”