3. මහාකාශ්‍යප ථේර අපදාන වර්ණනාව
පදුමුත්තර යනු බුදුරදුන්ගේ ද, ආයුෂ්මත් මහාකස්සප තෙරුන්ගේ ද චරිතයයි. මෙයද පෙර බුදුවරුන් විෂයෙහි කරන ලද අධිකාරි ඇත්තේ ඒ ඒ භවයෙහි විපර්යාස වශයෙන් උපනිශ්‍ර වූ පින් ද, පුණ්‍ය සංසාර ධර්මයන් ද, රැස් කරන්නේ පදුමුත්තර භගවත්හුගේ කාලයේ හංසවත නුවර වේදේහ නම් අසූ කෙලක් ධනය ඇති කෙළෙඹියෙකු විය. හෙතෙම බුද්ධමාමක, ධර්මමාමක, සංඝමාමක උපාසකයකු වී වාසය කරන්නේ, එක් උපෝසථ දිනයක උදෑසනම රස ආහාර වළඳා, උපෝසථ අංග අධිෂ්ඨානකොට සුවඳ මල් ආදිය රැගෙන විහාරයට ගොස් [missing trans]
ශාස්තෲන් වහන්සේ, නිසභ නම් තෙරුන් තෙවෙනි ශ්‍රාවක කොට, “මහණෙනි මගේ ශ්‍රාවක භික්‍ෂු සංඝයා අතර ධුත සමාදානයේ නිසභ තෙරුන් අග්‍ර යයි” ප්‍රමුඛස්ථානයේ තැබූ සේක. උපාසකයා ඒ අසා පැහැදුණේ, ධර්ම කථාව අවසානයේ මහජනයා නැගිට ගිය කල්හි ශාස්තෲන් වහන්සේ වැඳ, “ස්වාමීනි; හෙට මගේ දානය ඉවසනු මැනැවැයි” ඇරයුම් කළෝය. සැට අටදහස් භික්‍ෂූන් සමග, ස්වාමීනි එක් සාමණේරයකුදු විහාරයේ නොතබා සියල්ලෝ මගේ දානය පිළිගනිවු’ යයි කීවේය. බුදුරදුන් ඉවසා වදාළ සේක උපාසකයා, බුදුරදුන් ඉවසා වදාළ බව දැන ගෙට ගොස් මහාදානයට සරසවා ‘දෙවන දිනයේ බුදුරදුන්ට කාලය දැන්වූ සේක බුදුරදුන් පා සිවුරුගෙන භික්‍ෂු සංඝයා පිරිවරා උපාසකගේ ගෙදරට ගොස් පනවන ලද ආසනයේ වැඩ හුන්නේ දක්‍ෂිණාව අවසානයේ කැඳ ආදිය පිළිගන්වන්නේ, බත නිමාවට පත් කළේය. උපාසකයාද ශාස්තෲන් සමීපයේ හුන්නේය.
එසමයෙහි මහා නිසභ තෙරුන් පිඬු පිණිස හැසිරෙන්නේ එම වීථියටම පිළිපන්නේය. උපාසකයා දැක නැගිට ගොස් තෙරුන් වැඳ, “ස්වාමීනි; පාත්‍රය දෙනු මැනැවැ”යි කීවේය. තෙරුන් පාත්‍රය දුන් සේක. “ස්වාමීනි; මෙතැනටම වඩිනු මැනැවි. ශාස්තෲන් වහන්සේ ද ගෙදර වැඩ සිටිති. උපාසකය නොවටින්නේය. ඔහු තෙරුන්ගේ පාත්‍රය රැගෙන පිණ්ඩපාතය පුරවා උන්වහන්සේට දුන්නේය. ඉක්බිති තෙරුන් ටික දුරක් ගොස් නතරවූයේ, බුදුරදුන් සමීපයේ හිඳ මෙසේ කීවේය. ‘මහානිසභ’ තෙරුන්ද, ස්වාමීනි ගෙදර වැඩ සිටින්නේ යයි කී කල්හි, පිවිසීමට නොකැමැති වෙයි. උන්වහන්සේට ඔබවහන්සේට වඩා වැඩි ගුණයක් ඇද්දේ බුදුවරුන්ගේ වර්ණයෙහි මසුරුකමක් නම් නැත. එහෙයින් ශාස්තෲන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක. උපාසකය; අපි භික්‍ෂාවගමන කාලයේ ගෙදර වැඩ සිටිමු. ඒ භික්‍ෂුව එසේ වැඩ නොසිට භික්‍ෂාව පිළිගනියි. අපි ගම් සෙනසුනේ වාසය කරමු. උන්වහන්සේ අරණ්‍යයේ වාසය කරති. භාග්‍යවත්හු මේ මේ දේ ඔහුගේ ගුණ යයි, මහා සමුද්‍රය පුරවන්නාක් මෙන් ඔහුගේ ගුණ දැක්වූ සේක.
උපාසකයා ද, ස්වභාවයෙන්ම දිළිසෙන ඇවිලෙන පහනට තෙල් ඉසින්නාක් මෙන් මැනවින් පැහැදුණේ වී, මෙසේ සිතුවේය. මගේ වෙනත් සම්පතක් කුමටද? මම අනාගතයේ එක් බුදුවරයෙකුගේ සමීපයේ ධුතංගධාරීන් අතර අග්‍ර තනතුර ප්‍රාර්ථනා කරන්නෙමි. උන්වහන්සේ යළිත් බුදුරදුන් නැමැද ඒ අයුරින්ම දින හතක් මහ දන්දී, සත්වෙනි දිනයේ බුදුන් ප්‍රමුඛ භික්‍ෂු සංඝයාට චීවර පූජාකොට, ශාස්තෲපාද මූලයේ වැඩහිඳ මෙසේ කීය. “යම් බඳු මා විසින් සත් දවසක් දන්දෙනු ලබන්නේ, මෛත්‍රි කායකර්මයද, මෛත්‍රී වචී ධර්මද, මෛත්‍රී මනෝ කර්මද, පිහිටුවන ලදිමි. මේ අයුරින් මම වෙනත් දේව සම්පත්තියක් හෝ ශක්‍ර මාර බ්‍රහ්ම සැපතක් හෝ ප්‍රාර්ථනා නොකරමි. මේ මගෙ ප්‍රාර්ථනාව අනාගතයේ එක් බුදුවරයෙකු සමීපයේ මහානිසභ තෙරුන් විසින් ප්‍රාර්ථනා කරන ලද තනතුරට පැමිණෙනු පිණිස ධුතංගධාරීන් අතර අග්‍ර තනතුර ලැබේවා යනුයි. “ශාස්තෲන් වහන්සේ, මහත් වූ මේ ප්‍රාර්ථනාව සමෘද්ධ වන්නේද නැද්දැයි, බලන්නේ, සමෘද්ධ වන බව දැන මෙසේ කීය. “ඔබගේ ප්‍රාර්ථනාව තනතුර මනාපය. අනාගතයේ කල්ප ලක්‍ෂයක් අවසානයේ ගෝතම නම් බුදුරදුන් උපදින්නාහ. ඔබ උන්වහන්සේගේ තෙවෙනි ශ්‍රාවක වූ මහා කස්සප නම් තෙරුන් වහන්සේ යයි විවරණ දුන් සේක. ඒ අසා උපාසකයා බුදුවරුන්ගේ කථා දෙකක් නම් නැත. දෙවෙනි දිනයේ ප්‍රාර්ථනා කළ දෙයක් මෙන් ඒ සම්පත් දැනගත්තේය. හෙතෙම ආයු ඇති පරිදි දන් දී සිල්රැක නොයෙක් ආකාර පින්කම්කොට කලුරිය කොට දෙව්ලොව උපන්නේය.