10. ආනන්දත්ථෙරඅපදානවණ්ණනා
ආරාමද්වාරා නික්ඛම්මාතිආදිකං ආයස්මතො ආනන්දත්ථෙරස්ස අපදානං. අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරො තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයානි පුඤ්ඤානි උපචිනන්තො පදුමුත්තරස්ස භගවතො කාලෙ හංසවතීනගරෙ සත්ථු වෙමාතිකභාතා හුත්වා නිබ්බත්ති. සුමනොතිස්ස නාමං අහොසි. පිතා පනස්ස නන්දරාජා නාම. සො අත්තනො පුත්තස්ස සුමනකුමාරස්ස වයප්පත්තස්ස හංසවතීනගරතො වීසයොජනසතෙ ඨානෙ භොගනගරං අදාසි. සො කදාචි කදාචි ආගන්ත්වා සත්ථාරඤ්ච පිතරඤ්ච පස්සති. තදා රාජා සත්ථාරඤ්ච සතසහස්සපරිමාණං භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච සයමෙව සක්කච්චං උපට්ඨහි, අඤ්ඤෙසං උපට්ඨාතුං න දෙති.
තෙන සමයෙන පච්චන්තො කුපිතො අහොසි. කුමාරො තස්ස කුපිතභාවං රඤ්ඤො අනාරොචෙත්වා සයමෙව තං වූපසමෙසි. තං සුත්වා රාජා තුට්ඨමානසො “වරං තෙ තාව දම්මි, ගණ්හාහී”ති ආහ. කුමාරො “සත්ථාරං භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච තෙමාසං උපට්ඨහන්තො ජීවිතං අවඤ්ඣං කාතුං ඉච්ඡාමී”ති ආහ. “එතං න සක්කා, අඤ්ඤං වදෙහී”ති. “දෙව, ඛත්තියානං ද්වෙ කථා නාම නත්ථි, එතං මෙ දෙහි, න මය්හං අඤ්ඤෙනත්ථො, සචෙ සත්ථා අනුජානාති, දින්නමෙවා”ති. සො “සත්ථු චිත්තං ජානිස්සාමී”ති විහාරං ගතො. තෙන ච සමයෙන භගවා ගන්ධකුටිං පවිට්ඨො හොති. සො භික්ඛූ උපසඞ්කමිත්වා “අහං, භන්තෙ, භගවන්තං දස්සනාය ආගතො, දස්සෙථ ම”න්ති. භික්ඛූ “සුමනො නාම ථෙරො සත්ථු උපට්ඨාකො, තස්ස සන්තිකං ගච්ඡාහී”ති ආහංසු. සො ථෙරස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා “සත්ථාරං, භන්තෙ, දස්සෙථා”ති ආහ. අථ ථෙරො තස්ස පස්සන්තස්සෙව පථවියං නිමුජ්ජිත්වා භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා “රාජපුත්තො, භන්තෙ, තුම්හාකං දස්සනාය ආගතො”ති ආහ. “තෙන හි භික්ඛු බහි ආසනං පඤ්ඤපෙහී”ති. ථෙරො පුනපි බුද්ධාසනං ගහෙත්වා අන්තොගන්ධකුටියං නිමුජ්ජිත්වා තස්ස පස්සන්තස්ස බහිපරිවෙණෙ පාතුභවිත්වා ගන්ධකුටිපරිවෙණෙ ආසනං පඤ්ඤාපෙසි. කුමාරො තං දිස්වා “මහන්තො වතායං භික්ඛූ”ති චිත්තං උප්පාදෙසි.
භගවාපි ගන්ධකුටිතො නික්ඛමිත්වා පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසීදි. රාජපුත්තො සත්ථාරං වන්දිත්වා පටිසන්ථාරං කත්වා “අයං, භන්තෙ, ථෙරො තුම්හාකං සාසනෙ වල්ලභො මඤ්ඤෙ”ති? “ආම, කුමාර, වල්ලභො”ති. “කිං කත්වා, භන්තෙ, එස වල්ලභො”ති? “දානාදීනි පුඤ්ඤානි කත්වා”ති. “භගවා, අහම්පි අයං ථෙරො විය අනාගතෙ බුද්ධසාසනෙ වල්ලභො හොතුකාමො”ති සො බුද්ධප්පමුඛස්ස සඞ්ඝස්ස සත්තාහං ඛන්ධාවාරෙ භත්තං දත්වා සත්තමෙ දිවසෙ, “භන්තෙ, මයා පිතු සන්තිකා තුම්හාකං තෙමාසං පටිජග්ගනවරො ලද්ධො, තෙමාසං මෙ වස්සාවාසං අධිවාසෙථා”ති වත්වා සත්ථු අධිවාසනං විදිත්වා සපරිවාරං භගවන්තං ගහෙත්වා යොජනෙ යොජනෙ සත්ථු භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච වසනානුච්ඡවිකෙ විහාරෙ කාරෙත්වා තත්ථ තත්ථ වසාපෙන්තො අත්තනො වසනට්ඨානසමීපෙ සතසහස්සෙන කීතෙ සොභනනාමකෙ උය්යානෙ සතසහස්සෙන කාරිතං විහාරං පවෙසාපෙත්වා –
“සතසහස්සෙන මෙ කීතං, සතසහස්සෙන කාරිතං;
සොභනං නාම උය්යානං, පටිග්ගණ්හ මහාමුනී”ති. –
උදකං පාතෙසි. සො වස්සූපනායිකදිවසෙ සත්ථු මහාදානං පවත්තෙත්වා “ඉමිනා නීහාරෙන දානං දදෙය්යාථා”ති පුත්තදාරෙ අමච්චෙ ච දානෙ කිච්චකරණෙ ච නියොජෙත්වා සයං සුමනත්ථෙරස්ස වසනට්ඨානසමීපෙයෙව වසන්තො එවං අත්තනො වසනට්ඨානෙ සත්ථාරං තෙමාසං උපට්ඨහි. උපකට්ඨාය පන පවාරණාය ගාමං පවිසිත්වා සත්තාහං මහාදානං පවත්තෙත්වා සත්තමෙ දිවසෙ සත්ථු භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච පාදමූලෙ තිචීවරෙ ඨපෙත්වා වන්දිත්වා “භන්තෙ, යදෙතං මයා ඛන්ධාවාරතො පට්ඨාය පුඤ්ඤං කතං, න තං සක්කසම්පත්තිආදීනං අත්ථාය කතං, අථ ඛො අහම්පි සුමනත්ථෙරො විය අනාගතෙ එකස්ස බුද්ධස්ස උපට්ඨාකො වල්ලභො භවෙය්ය”න්ති පත්ථනං අකාසි. සත්ථා තස්ස අනන්තරායතං දිස්වා බ්යාකරිත්වා පක්කාමි.
සො තස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ වස්සසතසහස්සං පුඤ්ඤානි කත්වා තතො පරම්පි තත්ථ තත්ථ භවෙ උළාරානි පුඤ්ඤකම්මානි උපචිනිත්වා දෙවමනුස්සෙසු සංසරන්තො කස්සපභගවතො කාලෙ කුලගෙහෙ නිබ්බත්තො විඤ්ඤුතං පත්වා එකස්ස ථෙරස්ස පිණ්ඩාය චරතො පත්තග්ගහණත්ථං උත්තරසාටකං කත්වා පූජං අකාසි. පුන සග්ගෙ නිබ්බත්තිත්වා තතො චුතො බාරාණසිරාජා හුත්වා අට්ඨ පච්චෙකබුද්ධෙ දිස්වා තෙ භොජෙත්වා අත්තනො මඞ්ගලුය්යානෙ අට්ඨ පණ්ණසාලායො කාරෙත්වා තෙසං නිසීදනත්ථාය අට්ඨ සබ්බරතනමයපීඨෙ චෙව මණිආධාරකෙ ච පටියාදෙත්වා දසවස්සසහස්සානි උපට්ඨානං අකාසි, එතානි පාකටානි.