ඉදානෙත්ථ යථාලද්ධානි විස්සජ්ජනානි ගණනාවසෙන දස්සෙතුං හෙතුයා සත්තාතිආදි වුත්තං. තත්ථ සත්තාති කුසලෙන කුසලං, අබ්යාකතං, කුසලාබ්යාකතන්ති තීණි. තථා අකුසලෙන; අබ්යාකතෙන අබ්යාකතමෙවාති එවං සත්ත. ආරම්මණෙ නවාති එකමූලකඑකාවසානානි නව. අධිපතියා දසාති කුසලං කුසලස්ස සහජාතතො චෙව ආරම්මණතො ච; අකුසලස්ස ආරම්මණතොව අබ්යාකතස්ස සහජාතතො චෙව ආරම්මණතො ච; කුසලාබ්යාකතස්ස සහජාතතොවාති කුසලමූලකානි චත්තාරි. අකුසලං අකුසලස්ස සහජාතතො චෙව ආරම්මණතො ච; අබ්යාකතස්ස සහජාතතොව තථා අකුසලාබ්යාකතස්සාති අකුසලමූලකානි තීණි. අබ්යාකතො අබ්යාකතස්ස සහජාතතො චෙව ආරම්මණතො ච; කුසලස්ස ආරම්මණතොව තථා අකුසලස්සාති අබ්යාකතමූලකානි තීණීති එවං දස. එත්ථ පන ආරම්මණාධිපතිපි සත්තධා, සහජාතාධිපතිපි සත්තධාව ලබ්භති.

අනන්තරෙ සත්තාති කුසලමූලකානි ද්වෙ, තථා අකුසලමූලකානි, අබ්යාකතමූලකානි තීණීති එවං සත්ත. සමනන්තරෙපි එතානෙව. සහජාතෙ නවාති කුසලමූලකානි තීණි, අකුසලමූලකානි තීණි, අබ්යාකතමූලකං එකං, තථා කුසලාබ්යාකතමූලකං, අකුසලාබ්යාකතමූලකඤ්චාති එවං නව. අඤ්ඤමඤ්ඤෙ තීණීති කුසලෙන කුසලං, අකුසලෙන අකුසලං , අබ්යාකතෙන අබ්යාකතන්ති එවං තීණි. නිස්සයෙ තෙරසාති සහජාතතොව කුසලමූලකානි තීණි, තථා අකුසලමූලකානි, තථා අබ්යාකතමූලකානි. එත්ථ පන පුරෙජාතම්පි ලබ්භති. අබ්යාකතඤ්හි අබ්යාකතස්ස සහජාතම්පි හොති පුරෙජාතම්පි; කුසලස්ස පුරෙජාතමෙව තථා අකුසලස්ස. පුන කුසලාබ්යාකතො සහජාතපුරෙජාතතො කුසලස්ස, සහජාතතොව අබ්යාකතස්ස, තථා අකුසලාබ්යාකතොති එවං තෙරස. උපනිස්සයෙ නවාති එකමූලකෙකාවසානා නව. තෙසං විභඞ්ගෙ තෙවීසති භෙදා දස්සිතා. තෙසු ආරම්මණූපනිස්සයෙ සත්ත, අනන්තරූපනිස්සයෙ සත්ත, පකතූපනිස්සයෙ නව හොන්ති. පුරෙජාතෙ තීණීති අබ්යාකතො අබ්යාකතස්ස, කුසලස්ස, අකුසලස්සාති එවං තීණි.

පච්ඡාජාතෙ තීණීති කුසලො අබ්යාකතස්ස, අකුසලො අබ්යාකතස්ස, අබ්යාකතො අබ්යාකතස්සාති එවං තීණි. ආසෙවනෙ තීණි අඤ්ඤමඤ්ඤසදිසානි. කම්මෙ සත්ත හෙතුසදිසානි. තත්ථ ද්වීසු විස්සජ්ජනෙසු නානාක්ඛණිකකම්මම්පි ආගතං, පඤ්චසු සහජාතමෙව. විපාකෙ එකං අබ්යාකතෙන අබ්යාකතං. ආහාරඉන්ද්රියඣානමග්ගෙසු සත්ත හෙතුසදිසානෙව. ඉන්ද්රියං පනෙත්ථ සහජාතපුරෙජාතවසෙන ආගතං. සම්පයුත්තෙ තීණි අඤ්ඤමඤ්ඤසදිසානි. විප්පයුත්තෙ පඤ්චාති සහජාතපච්ඡාජාතතො කුසලෙන අබ්යාකතං, අකුසලෙන අබ්යාකතං, සහජාතපුරෙජාතපච්ඡාජාතතො අබ්යාකතෙන අබ්යාකතං, වත්ථුපුරෙජාතතො අබ්යාකතෙන කුසලං, තථා අකුසලන්ති එකං කුසලමූලං, එකං අකුසලමූලං, තීණි අබ්යාකතමූලානීති එවං පඤ්ච.

අත්ථියා තෙරසාති සහජාතතො කුසලෙන කුසලං, සහජාතපච්ඡාජාතතො කුසලෙන අබ්යාකතං, සහජාතතොව කුසලෙන කුසලාබ්යාකතන්ති කුසලමූලානි තීණි, තථා අකුසලමූලානි, සහජාතපුරෙජාතපච්ඡාජාතාහාරින්ද්රියතො පන අබ්යාකතෙන අබ්යාකතං, වත්ථාරම්මණපුරෙජාතතො අබ්යාකතෙන කුසලං, තථා අකුසලං, සහජාතපුරෙජාතතො කුසලො ච අබ්යාකතො ච අකුසලස්ස; ස්වෙව අබ්යාකතස්ස සහජාතපච්ඡාජාතආහාරින්ද්රියතො සහජාතපුරෙජාතතො ච කුසලො ච අබ්යාකතො ච කුසලස්ස; ස්වෙව අබ්යාකතස්ස සහජාතපච්ඡාජාතආහාරින්ද්රියතොති එවං තෙරස. නත්ථිවිගතෙසු සත්ත අනන්තරසදිසානි. අවිගතෙ තෙරස අත්ථිසදිසානීති. එවමෙත්ථ සත්ත ගණනපරිච්ඡෙදා එකං තීණි පඤ්ච සත්ත නව දස තෙරසාති. තෙසු විපාකවසෙන එකමෙව එකකං, අඤ්ඤමඤ්ඤපුරෙජාතපච්ඡාජාතාසෙවනසම්පයුත්තවසෙන පඤ්ච තිකා, විප්පයුත්තවසෙන එකමෙව පඤ්චකං, හෙතුඅනන්තරසමනන්තරකම්මආහාරින්ද්රියඣානමග්ගනත්ථිවිගතවසෙන දස සත්තකා, ආරම්මණසහජාතඋපනිස්සයවසෙන තයො නවකා, අධිපතිවසෙන එකං දසකං, නිස්සයඅත්ථිඅවිගතවසෙන තයො තෙරසකාති එවං තස්මිං තස්මිං පච්චයෙ නිද්දිට්ඨවාරෙ ගණනවසෙන සාධුකං සල්ලක්ඛෙත්වා තෙසං වසෙන දුකතිකාදීසු පච්චයසංසන්දනෙ ගණනා වෙදිතබ්බා.

යෙ පන පච්චයා යෙසං පච්චයානං විසභාගා වා විරුද්ධා වා හොන්ති, තෙ තෙහි සද්ධිං න යොජෙතබ්බා. සෙය්යථිදං – හෙතුපච්චයස්ස තාව ආරම්මණානන්තරසමනන්තරූපනිස්සයපුරෙජාතපච්ඡාජාතකම්මාසෙවනාහාරඣානනත්ථිවිගතා අධිපතිපච්චයෙ ච ඨපෙත්වා වීමංසං සෙසාධිපතිනො විසභාගා, සහජාතාදයො සභාගා. කස්මා? තථා භාවාභාවතො. හෙතුපච්චයො හි යෙසං හෙතුපච්චයො හොති, තෙසං සහජාතාදිපච්චයොපි හොති, ආරම්මණාදිපච්චයො පන න හොතීති ආරම්මණාදයො තස්ස විසභාගා නාම. තස්මා සො තෙහි, තෙ වා තෙන සද්ධිං, න යොජෙතබ්බා. පුරෙජාතපච්ඡාජාතසම්පයුත්තවිප්පයුත්තඅත්ථිනත්ථිවිගතාවිගතා ච අඤ්ඤමඤ්ඤවිරුද්ධා, තෙපි අඤ්ඤමඤ්ඤං න යොජෙතබ්බා. තත්ථ අයොජනීයෙ වජ්ජෙත්වා යොජනීයෙහි යොගෙ යෙ වාරා ලබ්භන්ති, තෙ සඞ්ඛෙපතො දස්සෙතුං හෙතුපච්චයා අධිපතියා චත්තාරීතිආදි වුත්තං.