විනය පරිවාර පාලි - ප්‍රඥාලෝකසභ 1905.pdf

PARIVARAPALI (පරිවාර පාලි) යනු ත්‍රිපිටකයේ විනය පිටකයට අයත් අවසාන ග්‍රන්ථය වන පරිවාර පාලියෙහි පාලි පාඨය ඇතුළත් සංස්කරණයකි. මෙම කෘතිය ඉඳුරුවේ එම්. වී. ප්‍රඥාලෝකසභ (M. V. Pragnalokasabha) පඬිවරයා විසින් සංස්කරණය කරනු ලැබ ඇත.

මෙම සංස්කරණය කේ. ඩී. ජේ. ගුණතුංග (K. D. J. Gunatunga) මහතාගේ ප්‍රකාශනයෙන්, අලුත්ගම සද්ධර්මප්‍රකාශ මුද්‍රණාලයේදී බුද්ධ වර්ෂ 2448 (ක්‍රි.ව. 1905) දී මුද්‍රණය කරවා තිබේ. ග්‍රන්ථ ආරම්භයේ එම්. වී. ප්‍රඥාලෝකසභ සංස්කාරකවරයා විසින් ලියන ලද දීර්ඝ පාලි භාෂාමය ‘විඤ්ඤාපනං’ ප්‍රස්තාවනාවක් සහ අවසානයේ ශෝධ්‍යපත්‍රයක් (Errata) අන්තර්ගත වේ.

මෙහි අන්තර්ගත ප්‍රධාන මාතෘකා අතර:

• මහා විභඞ්ගා
• භික්ඛුනී විභඞ්ගා
• සමුට්ඨාන සිසසඞ්ඛෙපං
• සමථභෙදො
• ඛන්ධක පුච්ඡා
• එකුත්තරිකං
• උපොසථාදි විස්සජ්ජනා
• අධිකරණ භෙදං
• කඨින භෙදො
• උපාලිපඤ්චකං

වි ඤ්ඤා ප නං.

ස නං ස නං නං සමට්ඨජී නං ජී නං ග නං ග නං නං දමසණ්ඩිතං සි නං සි නං සි නං සිද්ධමීතං සු නං සු නං හි නං හි නං සුං පනමාමි නං මි නං.

‘යො සො අම්හාකං භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො දසබල චතුවෙසාරජ්ජ විසාරදො පරමසිරි සොභග්ගප්පත්තපුණ්ණසරීරො සබ්බකිඤ්චික්ඛණෙ විජිත සකල කිලෙස සතනුසන්ධිකාමො සලිපතානවරවිසුද්ධිප්පදෙ පටිලද්ධ විසුද්ධ මමතාභිසෙකො විරපරිවිතාමිත පාරමිතාගුණ රතනාලඞ්කාර පතිමණ්ඩිතො විධස්තා සමත්තා මාරාරාත්‍යභඞ්කාරො පතිහතාසෙස කිලිබියත්ථල පඤ්ජරො සබ්බ භවගති විනිම්මුත්තො සරණ සරණො අසරණ සරණො සරණාභිදදො කරුණා සීතලොළාර සුචිමල හදයො සයං පටිලද්ධ දිට්ඨධම්මික ඵල විහාර සුඛමනපෙක්ඛා කෙවලං සගතෙනායෙවා සයහං සංසාර සාගරා සමුද්ධතං ලොකං සමුද්ධතාරෙතු මනුසාසන්තං කුරුමානො නිඛිල චෙතෙය්‍ය කිලෙස පරිළාහ පරිනිබ්බාපණෙ නාමල මමතං පායයෙත්තා පඤ්ච චත්තාළීස වස්සානි සුත්තාදි නවඞ්ග සඤ්ඤාසනමභිපුරණන්තො දෙෙසත්වා කුසිනාරායං උපවත්තනෙ මල්ලනං සාලවනෙ යමකසාලානමන්තරෙ වෙසාඛ පුණ්ණම දිනසමිං පච්චූස සමයෙ අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බුතාවි. පරිනිබ්බුතස්සාපි සකල ලොකෙක දිවාකරස්ස සකලලොක සිවඞ්කරස්ස ලොකාභරණ භූතස්ස ලොකනාථස්ස තස්සාරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස සද්ධම්මො ශ්‍රීමම්මහි ලොකෙ දිප්පතෙ. තාව ලොකනායකස්ස සද්ධම්ම රක්ඛෙඤ්ඤා සාසනවරමනතීත සඤ්ඤකමෙව හොති. සොවානන්ත සඤ්ඤකතාවොපි ධම්මසධීනොදි මූලතො යෙවොපලභතෙ. තතොපනාධිවරස්ස සඤ්ච පරිනිබ්බාණෙ සන්නිපතිත වසිගණානං ගණපාමොක්ඛාචරිය භූතො ආයස්මා මහාකස්සපද්ධජත්‍ථෙරො සත්තාහපරිනිබ්බුතෙ ලොකනාථෙ සුභද්දෙන බුද්ධපබ්බජිතෙන “අලං ආවුසො” ත්‍යාදිනා වුත්තා වොහාර මනුස්සරමානො, යාව ධම්මවිනයො තිට්ඨති තාවානතීත සඤ්ඤකමෙව පාවචනං හොති ‘ති. මඤ්ඤා යථෙ තං සාසනමධනීයමස්ස චිරට්ඨිතිකං තථෙ තං ධම්මවිනයං සඞ්ගායෙය්‍යන්ති. යඤ්චාහං දසබලෙන “ධාරෙස්සසි පන ත්වං කස්සප සාණානි පංසුකූලානිනිබ්බසනානී”ති වත්වා චීවරෙ සාධාරණ පරිභොගෙන චෙව “අහං භික්ඛවෙ

යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි විවිච්චෙව කාමෙහි—පෙ—පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි කස්සපොපි භික්ඛවෙ යාවදෙව ආකඞ්ඛති විවිච්චෙව කාමෙහි—පෙ—පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති චෙච්චමාදි මනුඤ්ඤා මෙ න තවානුපුබ්බ විහාරජ්ඣානඤ්ඤාදිප්පභෙදෙ උත්තරිමනුස්ස ධම්මෙ අත්තනා සමසමප්පනෙනවානුග්ගහිතො “ති චීචින්තාය මානො සද්ධම්මවංස පතිට්ඨාපක මුනිසුනු තමත්ථානි සමපස්සිත්වා න සස්සතනො ධම්මවිනය සඞ්ගායනා විනාඤ්ඤෙය්‍ය කස්සචාපානණයස්සාභාවං මඤ්ඤමානො තදත්ථං යතිගණෙපුස්සාහං ජනෙසි. තතො තෙසමෙවානුමතියා සමුච්චිනිත්වා පගණිතෙහි සකල නවඞ්ග සඤ්ඤසාසනප්පභෙද පරියත්තිධරෙහි පහීනන පටිසම්භිදෙහි තෙවිජ්ජාදිභෙදෙහි පඤ්චහි අරහන්තා සතෙහි සද්ධිං අරහතසතූ මහානරිභෙදන ගාරව පුරබ්බභමෙ නාභිභට්ඨා නෙකපුථු සක්කාරාදි විධිනා සහෙව සුසංවිහිතා රක්ඛාසුචිජ්ජමානාසු රාජගහෙ වෙහාරපබ්බත පස්සෙ සත්තපණ්ණී ගුහාවාරෙ විස්සකම්මුනා සුනිම්මිතසදිසෙ නානාවිත මාලාකම්ම ලතාකම්ම විචිත්තෙ දස්සබසාරමණ්ඩෙ බුද්ධචමිතාන පටිභාග මහාමණ්ඩපෙ සන්නිසින්නෙනා කිමාවුසො පඨමං සඞ්ගායාම ධම්මං වා විනයංවා, ති ආපුච්ඡිත භික්ඛුහි, භන්තෙ මහාකස්සප විනයොනාම සාසනස්සායු විනයෙ ඨිතෙ සාසනං ඨිතං හොති, තස්මා පඨමං විනයං සඞ්ගායාමාති වුත්තෙනා, කිං ධුරං කත්වා ති. එවමාදි වසෙන ච පුච්ඡිතා විනය පරියත්තිං නිස්සාය භගවතා දිනන ඨානන්තරං ආයසමන්තං උපාලිත්ථෙරස්සී වුත්තෙනාතමෙව ධුරංකත්වා විනයසද්ධික්තිං පරියොසාපෙසි. තදනන්තරං පඤ්චසඤ්ඤලද්ධ ඨානන්තරමත්ථ ධම්මභණ්ඩග්ගා නිරුත්තාදි කොසල්ල සමුපෙතමායසමන්තං ආනන්දත්ථෙරං ධුරං කත්වා තෙනෙව ධම්මසඞ්ගීතිංකත්වා නිට්ඨාපිතා. තත්ථ විනයො උපාලිත්ථෙරෙනච සෙසෙ බුද්ධනිකායෙන සහ චත්තාරො නිකායා ආනන්දත්ථෙරෙනච විස්සජ්ජිතා, තදෙතා සඞ්ගහිත පාවචනමක්ඛලම්පිරසවසෙන එකවිධත්තාදිප්පභෙදතො මනෙකවිධං. තත්ථ විමුක්ති රසවසෙන සකලං බුද්ධවචනමෙකරසකවිධං. ධම්ම විනයවසෙන දුවිධන්ති වුත්තාතනා විනය පිටකස්ස විනයනොතාගධතා ච ඤාතබ්බා පඨම මජ්ඣිම පච්ඡිමවසෙන තිවිධන්ති වචනතො “ඛන්ධකෙ” උදාන ගාථං එකච්චමතවසෙන විහායාවසෙසො විනයො මජ්ඣිම බුද්ධවචනං නාවාතිවෙදි තබ්බා, පිටකවසෙනාපි සතෙවතිප්පභෙදෙ ද්නයස්සහි විනයපිටක පරියාපනනතා හොති. යදිකෙනට්ඨෙනෙස විනයොනාම? එත්ථ විවිධානි පඤ්චවිධ පාතිමොක්ඛුද්දෙසාදි පභෙදනතා. විසෙසභූතාව දළ්හිකම්ම සිථිලි කරණප්පයෝජනානුප්පඤ්ඤත්තීභ්‍යො තථෙවෙස කායික වාචසිකානප්ලඤ්චාර නිසෙධනංතා

කායඤ්ච වාචඤ්ච විනෙති එවං විවිධනයත්තා විසෙසනයත්තා කායවාචානං විනයනත්තාව විනයොති පකාසියතෙ, ගොහිතෙඤ්ච “විවිධවිසෙසනයත්තා විනයනතොචෙව කායවාචානං විනයත්ථ විදූහි අයං විනයො විනයොති අක්ඛාතො” ති

සොව පරියත්ති භාජනට්ඨ සමූහෙනෙ පිටකසද්දෙනසහසමාසං කත්වා විනය පිටකන්ති සම්මතං. උපමෙවාචසෙසාපි. අපිචෙ සදෙසනා සාසනාදිපකාර විධි වසෙනාපි භෙදමීපයාහි. අනුහි ආණාරහෙන භගවතා ආණා බාහුල්ලතො දෙසිතත්තා ආණා දෙසනා තිව තථා පවුරාපරාධානං සත්තානං යථා පරාධං සාසිතත්තා යථා පරාධ සාධනන්හිච අජ්ඣාචාර උටිපක්ඛ භූතස්ස සංවරාසංවරස්ස කථිතත්තා සංවරා සංවරකථා තිව වුච්චතෙ. තථාප්‍යත්‍ර සික්ඛාසු අධිසීල සික්ඛාව පහාණතායායං. වීතික්කම තදඞ්ග දුච්චරිත සංකිලෙසප්පහාණානිච පඤ්ඤායරෙ. විසසතොතු දෙසිතත්තා. අථාසෙසඤ්චි සඤ්ඤව විනයපිටකෙච ධම්මත්ථ දෙසනා පටිවෙධවසෙන චතුරිකිධ ගම්භීර භාවස්ස සළිහාවො වෙදිතබ්බා. තතො සබ්බමෙපතමනුපචිත කුසල සම්භාරෙහි මඤ්ඤූහී. සසාදීහි විය සමුද්දෙ දුක්ඛොගාහ මලබ්භනෙය්‍ය පතිට්ඨඤ්ච තස්මා ගම්භීරං—පරියත්ති භෙදෙ පනෙත්ථ අලගද්දූපමාදි වසෙන තිවිධො. තථාප්‍යයං අලගද්දූපම පරියත්තිං යථෙත්වා අනුපාරම්භාදි හෙතු සීලාදිපටිපත්ති පරිපූරණත්ථං තදත්ථිකෙහි තිස්සරණච්ඡන්නාගාරික පරියත්තිඨානෙ ඨත්වා සුගහිතො සුපධාරිතො හොති. තතො එතදත්ථ මෙව පරිසාපුණ්ණතාන භවිතබ්බං පරියාපුණ්ණාපනා චෙවං. විනයෙ සුප්පටිපන්නො තාව හොති. විනයෙ සුප්පටිපන්නො යෙව භික්ඛු සීලසම්පන්නිං නිස්සාය තිස්ස්සො විජ්ජා පාපුණාති තානං කිරෙවෙත්ථ පභෙද විචනන්තො. අථ උපසටිපනෙතා නුනුඤ්ඤාත සුඛ සම්ඵස්සථරණාපුරණාදිසු විය එස්ස සාමඤ්ඤපටිකඛිනෙතාපාදිනන එස්සාදිසුපි අනවජ්ජ සඤ්ඤීහොති. තෙනෙව දුස්සීලය සංඛාත විපත්ති මාපජ්ජති. ඉති පිටක කොසල්ලත්ථං බහුස්සො සල්ලකෙඛාතබ්බමෙව අථ පඤ්චවිධ නිකායෙසු පනායං ඛුද්දක නිකායෙ සඞ්ගහ මුපයාති. තථා සුත්තාබෙහව සඞ්ගහිතො. කථෙසත්‍ථාදීනංසුවනාදිතා විනයෙ පනවජ්ජුමාතිකාදි වසෙන ධම්මකඛන්ධ ගණනාහොති. ඉච්චානෙක විධිය්‍යපභෙදපගත විනයොනාම සම්බුද්ධසාසනස්ස සුසරක්ඛිතත්තා මහිසාධනෙනෙවාවායුභූතො ව්‍යනති තෙනෙව, “විනයොනාම බුද්ධසාසනස්ස ආයු විනයෙඨිතෙ සාසනං ඨිතං හොති” ති වුත්තාං එවමනෙකධා පපඤ්චගතං සඤ්ඤාසනායු පරිපාලකඤ්ච විනයපිටකං දුවිධෙහි පාතිමොක්ඛෙහි චතුස්සි භාණ්ඩවාර පරිමාණෙහී තීහි විභඞ්ගෙහි අසීති භාණ්ඩවාරපමාණ වාචීසහි කන්ධාකෙහි පඤ්චවීසති භාණ්ඩවාරප්පමාණ සොළස පරිවාරෙහිච සම්පෙතං එවමසණස්ස සාධනස්සාපි පුන සුසණ්ඨිතතා මහිසාබෙතු මහීසයො පකාරිත්තානෙයිතං යදිදං “පහනසමයෙනබුද්ධොභගවා” ත්‍යාදි නිදානපටිමණ්ඩිතං විනය පිටකං පන ආදයෙයෙව තස්ස ලොකප්පදීපස්ස දිපදුත්තමස්ස සම්මුඛා සම්මුග්ගත මහා උපාලි ත්ථෙරෙන ධාරිතං තස්ස සම්මුඛාතොපන ධරමානෙ යෙව තථාගතෙ ඵලහි ඤ්ඤාදි භෙදෙහි අනෙකෙහි භික්ඛු සහස්සෙහිවපරිනිබ්බුතෙ විනායකෙ මහා කස්සපප්පමුඛ ධම්ම සඞ්ගාහකත්ථෙරෙහිච ධාරිතං, අපිච ජම්බුදීපෙ කිර උපාලි ත්ථෙරමාදි භූතෙහි වජීගණෙහි ආචරිය පරම්පරාය යාව තතිය සඞ්ගීති අවච්ඡිජ්ජමානමෙව ධාරණතොවාගතන්ති අවගතබ්බං එවමානෙත්තාපි සාසනමල හරණත්ථං යථා පඨම සංගීති. තථෙව දුතියං සතතසතිකං තතියං සාහස්සිකඤ්ච ථෙරිකං ධම්ම සංගීතිං අථසත්මිති නවහි මාසෙහි සාධුකං නිට්ඨපෙත්වා සුවිසුද්ධං කත්වා නිරවජ්ජම සමිමිස්සා චෙවානයිංසු.

තතො තස්ස තතිය සඞ්ගීතිකාරකස්ස ජිනසාසනාභරණභූතස්ස සකලවිමලවිපුලගුණගණ රතන රතනාකරායමානස්ස පටිසම්භිදප්පත්තස්ස මොග්ගලිපුත්ත තිස්සාභිධාන මහාඛීණාසවස්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකභූත මහීමහින්ද්‍රාදීහි ථෙරාසභෙහි ඉමං ලංකාමහතමහිපාකතිකාතුඤ්ච තතො මහාමහින්ද්‍රත්ථෙරතො උග්ගහෙත්වා කණ්ණිකාලං අරිට්ඨත්ථෙරාදීහි ආගතං තතො තෙසං පරිනිබ්බාණෙන තෙසමෙවානෙත වාසික පරම්පරා භූතාය ආචරිය පරම්පරාය සුපරිපුණ්ණ මෙවාහතන්ති දට්ඨබ්බං. එවමෙතස්සාපිච විනයපිටකස්ස සමාහරණෙතප වත්තා යදිදං පරම්පරා තස්සා ලොකෙ යාවජ්ජතනා අභිනනතාය භවිතබ්බ මෙව : සාපන ලොකෙ සකලලොකිය ලොකුත්තර ගුණභවන භූතා දෙවමනුස්සාදි හදයනන්දකරං බුද්ධසාසන විරට්ඨිතිං සම්පාදකා මහා මහින්ද්‍රථෙර වංසානුයාතා මහා විහාර පරම්පරා නාමාති වොහරියතෙ, ඉත්ථමාචරිය පරම්පරායා තෙත්තාපි භික්ඛු විසුද්ධ වංසිකා සත්තානං ඤාණපරිහානිං දිස්වා සාසන චිරට්ඨිතත්ථං නිකායනන්තර සම්භූත දුල්ලද්ධාද නිරාකරණත්ථඤ්ච වට්ටගාමිණි අභයස්ස ඡකාලෙ සද්ධං ධම්මවිනයං පොත්ථකාරූළ්හ මකංසු තතො පරඤ්චාපි චෙතුල්ලවාදි දුම්මනිකෙහි සම්මුපාදිතා නානාලද්ධි කාලෙන කාලං කුලිඟුරාක්‍ඛං නං තං කාලසම්පිත්ථානුයාත මෙව රතනාභ්‍යස මාමාතානෙකපබ්බලබල විපුල භූපාළාදි විදුරවරෙහි විසොපකාරසානය්‍ය මුපගම්මත්‍යා යෙව පරළ්පරාය විසොධියමාන මෙවාගතං න එකවෙලං විනයපිටකමෙව සකලම්පන සාස්කළුං තෙපිටක පරියත්ති

සාසනං සටීකා ගණ්ඨිපදාදිකෙහි පරිවාරගණෙහි පරිවාරිතඤ්ච එවමනුනපචනතිකමෙව දිපෙවා සමාගතස්සාපි දසබල සාසනවරස්ස කිර ලංකාදීපෙ කදාවි දුබ්බලත්තස්ස සනිසමහෙවතංකාලිකෙහි සද්ධි ගුණනණා කිණෙණහි නරපති වරෙහි රාවඤ්ඤූ දිසාසාදිතො සාධුක ම්පනෙවා පතිට්ඨාපිතංහොසි එවමෙවාපරත්තා නාමික මරම්මරඤ්ඤාදීසුවෙනි. එකදාකිර සබද්මිම්බෙබදාදි පාටචොපගත ධම්මචෙතිය පපඤ්ඤාත මහාරඤ්ඤා ධම්මරඤ්ඤා සාසනො සකකාමානං දිස්වා ලංකාදීපතො විසුද්ධ බුද්ධසාසන මාහරිධානජිව්සෙ රමණ්ඩරඤ්ජෙ චිරං කත්වා පතිට්ඨාපිතන්ති දිස්සති ඉතොයෙව පිටකත්තයා ය තථා නිව ස බ්බ පො ත් කා නි සමුපාගතානීතිච. එවං කාලෙන කාලං තහිං තහිං සඤ්ඤාසනවරස්ස විනා දුබ්බලතං සබ්බථි සබ්බථා පරහානියාගවො වා විරතං මනසිකරණීයො තස්මා සාස්නස්සා කලඞ්ක විකලතා මභොසියෙවාති.

ඉති ධම්මවෙණිය රඤ්ඤාපතිට්ඨාපිත සාසනං මරම්මරස්මිම්පිත්‍යාපෙත්වා අට්ඨාසි. පුන රාමඤ්ඤතොචාව ගන්ත්වා සත්‍ථාවිසයස්මි සමුපසොහසි. අථුනා පතිදං ධම්මයුත්තිකනිකාය නාමෙන වොහරියතෙ. එවමියාසමතො මොග්ගලිපුත්තතිස්ස ථෙරස්සකාලෙපතිට්ඨාපිතානස්සාසනෙ තත්ථ තත්ථ පුනප්පුනං පතිට්ඨිතෙපි ඉධ දුල්ලද්ධාගතාධම්මිකාචාරුහුකාලාත්තාකමෙන සාසනං බහුසොපප්පුතං පරයත්ති පොත්ථාකානි චානාරධාපිතානි අට්ඨනවිචරණෙව තං සද්ධත්තා ඤ්ඤාසලඟුත ධම්මකනරාධිපතිරහි සත්‍ථාවිසයතො උපාලිත්ථෙරප්පමුඛෙ භික්ඛු සද්ධච පොත්ථකෙහි සද්ධිං සමානෙත්‍වානිඛපතිඨාපෙසුං තෙපනුපාලිත්ථෙරාදයො සත්‍ථාවිසයෙ භගානිකාය පරියාපනනාතාව සාදතිපරප්පරා ඤ්ඤාමනිකාය නාමෙනිධ වතතති තතොපච්ඡා ඤ්ඤාතීමලාදයොව භික්ඛු මිරම්මරට්ඨං ගන්ත්වා පටිලද්ධුපසම්පදා ධම්මපොත්ථාකානිවාදායමරජ්ජනිකායංනාමෙනිධපතිට්ඨපෙසුං. අට්ඨාරභානෙ ඉතො චතුචත්තාලීසවස්සප්පමාණතො පරිපුබ්බෙ සරණඞ්කරො හි අඤ්ඤඤ්ඤායපඤ්ඤාතො අන්ධභවන්තෙ භූතො සුඤ්ඤාභවෙඤ්ඤණස්සාමිවගානායකත්ථෙරාසහො ලංකාය බහුභික්ඛුසු උපපටිපත්තිවිනයා උක්කාණ්ඨිතො අපරනතං ගන්ත්වා පරිසුද්ධුපසම්පදංලහිත්වා රාමඤ්ඤරඨෙව කල්‍යාණීසීමාය දළහිකම්මං ලධා සුබමාගම්ම පුන තථ් කල්‍යාණීසීමාවෙසොපසම්පතනාඤ්ඤූ සීකබ්බුගණෙහි පරිසුද්ධ ලජ්ජීවරෙහි සමං සධාද්‍යාදිගුණොදගහමානසො ලංකාදිපයමිං ජිනසාසනවං සුනිම්මලංපතිට්ඨාපෙසි. තෙනෙවෙච පිටකත්තයායතනපොත්ථකෙහි සද්ධිං මරම්ම හාය්‍යුපතං “සාසනවංස”ඤ්ච “ඛිමීඛීන” ඤ්ච නන්හිසා පරිවත්තාපයිත්වා පඨමෙවා ත්‍යාසන්ති දට්ඨබ්බං.—

තෙන වුත්තං සාසනවංසෙ. ලංකාගගෙන සන්තෙන, විනු ඤ්ඤාණින භික්ඛුනා සරණිඞ්කාර නාමෙන, සද්ධම්මසිති කාමිනා— දුරතො යෙව දිස්වාන, සුමධංගලෙන හේතිනා විසුද්ධ සීලිනා චෙව, දිපගනරස්ස භික්ඛුනා— අභඤ්ඤාතං වාහි සාධීනො, පඤ්ඤාසාමිනි නාවමිකා අකාසිං සුට්ඨුනා ගන්ථං, සාසන වංසස්ස දීපිකං—

ඉති සො සීලාදි පරිසුද්ධ ගුණගණ රතන පතිමණ්ඩිතො මරම්මරඨෙ මහා සඞ්ඝරාජතොච ලද්ධිකාය මතිරෙකසතප්පමාණ මහා සඩ්ඝෙත්‍යාවාපි විසුද්ධාරෙසු ගාරවප්පදන විසෙන සාසනවංස කච්බජ්ජිසෙධම්මාචරිය සති සඤ්ඤාහි භූතොයහං වරඤ්ඤුස්සාමි හි පටිලද්ධ චීසිද්ධ නාමචෙතස්සා මහා නායකත්ථෙරපාදෙ බහුනනං සාහය්‍යෙන රාමඤ්ඤනිකාය නාමෙන මහාවිහාරපරම්පරායඤ්චෙව විසුද්ධාසාසනභිග විචාරිකරණතො සුපපතිට්ඨිතමකාසීති වෙදතියං. සොපනා රමඤ්ඤවංසො නි සිහලෙ තත්ථ තත්ථ චිරං සඤ්ජාතමූලො පඤ්ඤාතො යායු බුද්ධවර සම්භාවිතොනි විදූසුනො මඤ්ඤනෙතව. එවමෙව ක්ඛෙඤ්ච බහවො පිටකත්තයනනාගධානි පොත්ථානි තතො තතො විදෙසියඨානතො කාලෙන කාලම්බිධානිංසු නිව සල්ලකෙඛ තච්චමෙවාති.

අපිචෙත්ථ ලංකාය භික්ඛුපතීතෙ රාමඤ්ඤනිකායෙ දසවගහික “කාරක” සඞ්ඝසභායචෙව අධිකරණ විනිච්ඡයවෙත්තානගංඛා ස ඥ ස ඤා ග මා දි පු සුමුගහිතපඤ්චිචිණ ඤ්ඤෙණ විවිධ සුධි සජ්ජන නිච්ච සම්භාවිතො “යාලේගම සාසන වංසාලඞ්කාර සිරිසුමන තිස්ස” භිභානත්‍ථෙරපාදෙ සාසනවරස්සීනිහිපත්තෙත්‍ථො එවමෙව සල්ලගුණ්ණාපෙසි. පරියත්ති ධම්මොහි පටිපත්තියා හිතං පටිපත්ති පටිවෙධායා‘තිව යඥ්චපමහි පටිපත්ති පටිවෙධ ධම්මානං මූලභූත පරියත්ති ධම්මතොපි විනයොව සාසනවංස පාලකො විනයෙය අවජ්ජමානතූභගතෙ සාසන පරිහාණිහිවා‘ති. අපිච ගරුගාරවාදර සචාරිහෙනෙත තෙනෙව විනය ගරුකෙන පනමෙන ගරුවරගරුනා විනය පරිසාපනන පරියත්ති ධම්මතොපි උගතො විභඞ්ගාදි නානානාය සම්කිණ්ණත්තා “පරිවාරො” යෙව පටිපත්ති පූරකානං බහුපකාරො නිව පරිවාරබ්බිධි මපරිජානමානොකිර විනයනයස්සට් සම්මුළ්හතා චෙවනිභො අකැතනබ්බ චචිකරොති‘තිච පරිවාර මහග්ඝතා විපුමහි නිතාය්‍යවාහි. පුබ්බංකිර චාවනමඟහවසෙනිමං විසෙසතො

ලිඛාපිතස්ස දිපනාමික ම්‍යා පථරවරස්ස පායච්ඡායාසස්සාචාති ච තනමලිනාම වට්ටති෴

තතො පනාහං තමුපදෙසඤ්ච හදයෙ විනිධාය සාසනස්ස ච බුලොපකාරත්තාං සම්මාලොකෙත්වා “පරිවාර පාලිං” විසොධෙත්වා පටිපත්ති නිරතානං සබ්බබබ්ජිතානං හිතත්ථං ගන්ථොපගතං කතතු කාමතාය තතො තතො විදුරවරතො ලඬාරාධනතායච එතස්ස පරිසොධනෙ උස්සුක්ක සමාපන්නොස්මි. යස්මාහෙසපරිවාරො සකලමපි පරියත්ති සාසනං සම්පරිවාරෙත්වා ඨිතොවහොති. තස්මා සපරිවාරො නාමාති වුච්චති. තංහින පරිවාර නයනිබ්බිජ්ජානනෙනා සබ්බම විනිච්ඡයෙ පාටච්චවිරහිතො අකොවිදො හොති. සුතෙත්ථස්ස සමන්තා. පරිවාර පකතඤ්ඤූනොච චාතුරිය සම්බද්ධිතො පටිබලා භවන්ති. තෙ හොන්තිගෙවතුහිචාචිතොනාම. තස්මා සත්තං පරියාපුණ්ණිතබ්බා අවස්සමුගහෙත්වා ධාරෙතබ්බාව. අපිචෙ සනිම්මරපටලං රංසිමාලිවිය නානා ඨානොපගත සංසය සඤ්චයං පදං·සනි.පරිවාරං නිස්සායහි ධම්මවිනයස්ස සොභා අතීවිය විසාලාව ජායති. අසෙසොචායං ධම්මවිනයො වනෙද්‍ය නාරකමඛණ්ඩ. චකකච තඤ්ච චතුරඞ්ගිනියාසෙනාය.බුවමපසොභමානොපවතතති.වුත්තංච.

යස්ස හිණති විමති පරිවාරෙන ජිජ්ජති චක්කවත්තී මහාසෙනෙ මීනමඤ්ඤඬව කෙයස්මි— රවිරංසි පරික්ඛිණ්ණා මණ්ඩලා කාරගුණ සඨා බ්‍රහ්මා බ්‍රහ්ම පරිසාය ගණි මජ්ඣෙව නායකො එවං සධම්ම විනයො පරිවාරෙන සොභතී‘ති—

සො යා පරිවාරො පඨම සඞ්ගීතියං. මහාකස්සපත්‍ථෙරාදි වසිගණෙහි සඞ්ගාහීතො තිවිධ සාසනස්ස බහුපකාරතායෙව තිට්ඨි. වච්චදිවට්ට සුඛාභිකංඛමානානං විනතාමඤ්හි වරසදිසොති කාමං වෙදිතබ්බො. තථා සදා පස්සනීයාව. සතතං සමිතං සකලසාධු සප්පඤ්ඤජනතාය සෙවිතො පසංසිතොහි ඉහි සාසනස්ස බහුපකාරිනො පනමස්ස පරිසොධන .පරිස්සම ගරුතා විතතානංඥානමාදිකතහස්සානං යෙව යථාභූතං සුපඤ්ඤාතා හොති. තස්මා විඤ්ඤුනෙතා යෙවෙත්ථ පමාණඤ්ඤූනො නාව භවන්ති. කට්ඨපන මාදිසා ඊදිසෙ ගරුකමෙම් සබ්බථාපි නිරවජ්ජතං මඤ්ඤෙය්‍යං තතො විසුද්ධංඞාසසා කුසලා සුමතිනො කිර අම්හාකං පමාදධම්මජානි යානිකානිචි දූසිතට්ඨානානි භවෙය්‍යුං. තානි සාසන විරහිතඤ්ච විසොධෙනතුවෙව බමහනුව අම්හාකංවා ලිඛිත්වා උපෙසෙනතූති.

ඉද්ධපන විසොධනස්මිං “මැද්දූව” ඉති නාමෙන ආයසමතා “සුගත විනයාලංකාර කවීධජ විපුලසෙනාසහ” ථෙරෙන සදෙස බිදෙසීය පොත්ථාකාදි සම්පදානෙනායං තියෙත්‍ථා සොම්නතාය හිතෙ සිනා සඞ්ඝනිතො. යථෙච්ඡමෙච් මහාලෙ ආයසමතා “ධම්මසිද්ධි” ථෙරෙනච යාලේගව “විමලකිත්ති” නාමිකෙනච යත්තා යත්‍ර යත්‍යාඤ්ඤ කීචෙවසුහි බහුපකාරො කතොහි සමාදරෙන නිවෙදෙමි. අපිචෙත්‍ථ නානාමත වසෙන තං තා පොත්කානත විසදිසට්ඨානභීහ්‍යස නානත්ත දස්සනස්සචෙව තථත්ථ සුධීපණණාස්සව යුත්තතා වෙදනියාහි.

ඉමස්මිංවඤ්ඤෙසු චාරෙසු පනෙතස්ස මුද්දාපනායත්තතා “කේ. ඩී. ජේ. ගුණතුංග” නාමිකස්ස සොගතස්ස කාමං පරිච්චත්තා. ඉද්ධ සුදං ම්‍යා “ඉඳුරුව” නාමගාමෙ විසුද්ධ වංසෙන “පවර වෙජ්ජාකරණ මහා විභාවී”ති සද්ධදත්ථිහ නාමවතො ‘පඤ්ඤාලොකාසභ’ සොගතෙනායං විසොධිතොති.

බුද්ධස්ස භගවතො පරිනිබ්බාණතො අට්ඨචත්තාළීසාධික චතුසත විසතස්ස සංවච්ඡරස්මිං චෙසාබපුණ්ණමි ජීවවාරෙහි:—

P. V. M. V. Pragnalokasabha.

චිරං විහානං ජිනසාසන නතු බහුං බුධාපණ්ඩ යහි වහෙහා නතු ධුවං ගුණෙහි භික්ඛු පී හුස ය ඤ්ඤ අථො සුඛං නෙ විනයං නය නතු