විනය පරිවාර පාලි - හේවාවිතාරණ.pdf

විනය පිටකයට අයත් පරිවාර පාළියෙහි ප්‍රථම භාගය මෙහි අන්තර්ගත වේ. මෙම කෘතිය සයිමන් හේවාවිතාරණ ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථ මාලාවේ (Simon Hewavitarne Bequest Pāli Text Series) 12 වන වෙළුම (Vol. XII) ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.

විද්‍යෝදය විශ්වවිද්‍යාලයේ පුස්තකාලයාධිපති ධුරය දැරූ වේරගොඩ අමරමෞලි නායක තෙරුන් වහන්සේ විසින් සංශෝධනය කර සංස්කරණය කරන ලද අතර, විද්‍යෝදය විශ්වවිද්‍යාලයේ උපකුලපතිව වැඩවිසූ වැලිවිටියේ සිරි සෝරත නායක ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් අවසාන ශෝධ්‍ය පත්‍ර පරීක්ෂා කර සම්මත කර ඇත.

භික්ඛු-භික්ඛුනී විභංග ආශ්‍රිත ප්‍රශ්නෝත්තර හා විනය විනිශ්චයන් විග්‍රහ කෙරෙන මෙම කෘතියේ ඇතුළත් ප්‍රධාන අංග:

• භික්ඛුනි විභංගය හා පාරාජිකා, සංඝාදිසේස ආදී විනය ශික්ෂාපද විනිශ්චය
• කත්ථ පඤ්ඤත්ති වාරය සහ ආපත්ති වාරය
• විනය කර්ම හා ශික්ෂාපද බෙදීම් විවරණය

ක්‍රි.ව. 1961 (බු.ව. 2504) දී සිරි නාථ කුමාරදාස මුණසිංහ සහ විමල ධම්ම හේවාවිතාරණ භාරකාර මහතුන්ගේ අනුග්‍රහයෙන් කොළඹ මාළිගාකන්දේ ත්‍රිපිටක ප්‍රකාශන කාර්යාලය මඟින් මුද්‍රණය කරවා බෙදාහරින ලද්දකි.

PREFATORY NOTE

WE have much pleasure in placing before the public the Parivāra Pāli Part I of the Vinaya Pitaka, This is the twelfth Volume of the Pāli Text Series published according to the last will of the late Mr. Simon Alexander Hewavitarne.

This Volume was revised and edited by the Ven. Pandit Weragoda Amaramoli Nayaka Thero of the Vidyodaya University, Colombo, and finally approved by the Ven. Pandit Weliwitiye Sorata Nayaka Thero, the Vice Chancellor of the same University.

We offer our gratitude and thanks to the Nayaka Theras who took much pains in compiling this volume.

The final part of the Parivāra Pāli will be in print in due course.

S. K. Moonesinghe, W. D. Hewavitarne
Tripitaka Publication Office, 130, Maligakanda Road, Colombo 10, (Ceylon). 17th January 2504./1961.

පත්ථවනා.

සම්මාසම්බුද්ධස්ස භගවතො සක්‍යමුනිනො පරිනිබ්බුතියා තෙමාසච්චයෙන මහාකස්සපත්ථෙරප්පමුඛෙහි පඤ්චමහාඛීණාසවසතෙහි රාජගහනගරාවිදූරෙ සත්තපණ්ණිගුහායං සන්නිපතිතෙහි බුද්ධවචනං පඨමමෙව සඞ්ගීතිං ආරොපෙන්තෙහි යො ධම්මො, විනයො ච සංගීතො, සො’යං තථෙව භගවතො ඨිතකාලෙනෙව තෙහි ධම්මසඞ්ගාහකෙහි සුත්තාභිධම්මවිනයවසෙන තිභෙදතා ඨපිතො ව හොති. වුත්තං හෙතං මහාසාමිනා සාරිපුත්තෙන පාරම්පරියනිසං. ‘යෙභුය්‍යෙන හි තීණි පිටකානි භගවතො ධරමානකාලෙ චීතානුක්කමෙනෙව සංහිතානි විසෙසතො විනයාභිධම්මපිටකානී’ ති. එතෙසු ච තීසු පිටකෙසු තෙ පඨමතරං විනයපිටකං සබ්‍යඤ්ජනා නිදානාදීහි පඤ්ඤත්තානි චත්තාරි පාරාජිකානි සංගීතිමාරොපෙත්වා ඉදං පාරාජිකකණ්ඩන්ති ච, තදනන්තරං තෙරසසංඝාදිසෙසාදීනි සංගීතිමාරොපෙත්වා ඉදං සඞ්ඝාදිසෙසකණ්ඩන්ති ච, එවං තානි වීසාධිකානි ද්වෙ සික්ඛාපදසතානි මහාවිභඞ්ගොති කරොන්තා, තතො පරං භික්ඛුනීනං පඤ්ඤත්තානි චතුරාධිකානි තීණි සික්ඛාපදසතානි භික්ඛුනීවිභඞ්ගොති ච ඨපෙසුං. තමෙතං යථාවුත්තං මහාවිභඞ්ගඤ්ච භික්ඛුනීවිභඞ්ගඤ්චාති ද්වෙ එකතො සමොධානෙත්වා උභතොවිභඞ්ගනාමෙන වොහරිංසු. සො’යං උභතොවිභඞ්ගො පන සබ්බසො චතුසට්ඨිභාණවාරප්පමාණො හොති. තතො පරං අසීතිභාණවාරප්පමාණං ඛන්ධකං ච පඤ්චවීසතිභාණවාරප්පමාණං පරිවාරපාළිඤ්ච සංගීතිං ආරොපෙත්වා සකලමෙතං විනයපිටකං නාමාති කරොන්තා ආයස්මන්තං උපාලිත්ථෙරං පටිච්ඡාපෙසුං ‘ආවුසො ඉමං තුය්හං නිස්සිතකෙ වාචෙහි’ති.

තතො පට්ඨාය යාව සීහලෙසු පොත්ථකාරොපණසංගීති තාව තං තස්ස උපාලිමහාථෙරස්ස අන්තෙවාසිකපරම්පරාය මුඛපාඨෙන අවිච්ඡින්නමානං දුතියතතියචතුත්ථසංගීතීහි සුවිසුද්ධං රක්ඛිතං ගොපිතඤ්චා’ හොසි. තමිදං විනයපිටකං පන කිඤ්චාපි උභතොවිභඞ්ගඛන්ධකපරිවාරවසෙන තිධා විභත්තං ගන්ථවසෙන පඤ්චවිධං හොති—සෙය්‍යථීදං පාරාජිකපාළි පාචිත්තියපාළි මහාවග්ගපාළි චුල්ලවග්ගපාළි පරිවාරපාළීති. තෙසු පරිවාරපාළි තත්ථ හි. තහිං දිස්සමානං ‘උපාලිදුතියකො චෙ’ව ඉච්චාදිකං ගාථාබන්ධං විනයාචරියපරම්පරාකථං ච ගන්ථපරිසමත්තිතො පරං දිස්සමානං ‘දීපනාමො මහාපඤ්ඤො—පු—ලිඛාපෙසී’ ති වචනං ච පස්සන්තා කෙසි ආචරියා ‘පරිවාරපාළි නාමායං සීහලදීපියෙන දීපනාමකෙන කෙනචි ථෙරෙන රචිතො’ති ගණ්හන්ති. ධම්මසඞ්ගාහකෙ පනාරබ්භ ‘යං තත්ථ පුච්ඡිතුං යුත්තං, තං පුච්ඡිංසු යෙවා’ති අට්ඨකථායං වුත්තත්තා න කෙවලං පඨමසංගීතියමෙව, කිඤ්චාපි දුතියතතියචතුත්ථසංගීතීසු’පි නිදානකථාසදිසං යං පක්ඛිත්තබ්බං තං තත්ථ තත්ථ අනුරූපෙ ඨානෙ තස්සං තස්සං සංගීතියං සංගීතිකාරෙහි මහාඛීණාසවෙහි පක්ඛිත්තන්ති සිද්ධන්තො හොති. තතො තත්ථ තත්ථ දිස්සමානා ථෙරපරම්පරානුස්සවගතා ගාථායො පොත්ථකාරොපණසංගීතියං ධම්මසංගාහකෙහි පක්ඛිත්තා’ති සල්ලක්ඛෙතබ්බං. අථ ච පන ගන්ථපරිසමත්තිතො පරං දිස්සමානා ‘පුබ්බාචරියමග්ගඤ්ච’ ඉච්චාදිකා ගාථායො හි බුද්ධඝොසාචරියස්ස සමයතො’පි අපරභාගෙ දිට්ඨිවිසාරදපණ්ඩිතෙන කෙනචි ඉමං ගන්ථං ලෙඛනවාරොපෙන්තෙන කෙනචි ආචරියෙන පක්ඛිත්තා’ති ඤායතෙ. එදිසා නාම ගාථායො අඤ්ඤෙසු’පි කෙසඤ්චි ගන්ථානං ලෙඛනවාරොපිතානං පරිසමත්තිතො පරං ‘ඉමං ලිඛිතපුඤ්ඤෙන මෙත්තෙය්‍යමුපසඞ්කමෙ’ ඉච්චාදිවසෙන දිස්සන්ති. අපි ච තා ගන්ථෙ ගණ්ඨිති න ගණ්හන්ති ආචරියා. න හි තා හි ගන්ථරචනාකාලං පරිච්ඡින්දෙතුං සක්කොන්ති.

අපරං ච යදි යථාවුත්තා ගන්ථපරිසමත්තිතො පරං දිස්සමානා ‘පුබ්බාචරිය මග්ගඤ්ච’ ඉච්චාදිකා ගාථායො බුද්ධඝොසාචරියස්ස සමයෙ’පි අභවිස්සංසු, නිස්සංසයමෙව තාසම්පි අත්ථවිභාවනා තෙන අට්ඨකථාචරියෙන අකාරියිස්සංසු. අපි ච තාදිසාය අදිස්සමානත්තා තා ගාථායො අපරභාගෙ කෙනචිපි ඉමස්ස ලෙඛාපකෙන පක්ඛිත්තා’ති ච තතො යෙව තා නෙව පොරාණිකා’ති ච තාසං පමාණෙන පරිවාරපාළිස්ස රචනාකාලො න නිච්ඡාමිතබ්බො’ති ච අට්ඨකථාසු ටීකාසු ච වුත්තනයෙනෙව අයම්පි පඨමසංගීතිං ආරොපිතො යෙවාති ච සල්ලක්ඛෙතබ්බන්ති අයමෙත්ථාවගමො.

යස්මා පන විනයකොසල්ලමාවඞ්ඛමානෙහි සකලවිනයපඤ්ඤත්තියා විභාගො නානානයෙහි අනවසෙසං පරිගහෙතබ්බො හොති, තස්මා ඉමස්මිං ගන්ථෙ තදත්ථසාධනප්පයොජනතො සො සකලො’පි නයකොටී නිරූපිතො විනයඤ්ඤූනරතානං කප්පරුක්ඛායමානො යථාභිමතසිද්ධිමාවහන්තො තිට්ඨති. කිං බහුනා. යදි හි කොචි ඉච්ඡෙය්‍ය ‘අහං උභතොවිභඞ්ගඤ්ච ඛන්ධකෙ ච අපරියාපුණිත්වා කෙවලං පරිවාරමත්තං ආචරියනිස්සයෙන සම්මා උග්ගණ්හෙය්‍යා’ති විනයෙ කිඤ්චි කොසල්ලං පාපුණිතුං සක්කුණෙය්‍ය, කිමුඞ්ග පන සො තානි උභතොවිභඞ්ගාදීනි අනුක්කමෙන යාවපරිවාරපාළිපරියන්තා සම්මා පරිගණ්හෙය්‍ය. අපි ච ‘පරිවාරමජානන්තො කුතො ධම්මවිනිච්ඡයො’න්ති වුත්තත්තා උභතොවිභඞ්ගඛන්ධකෙ සම්මා උග්ගහෙත්වා’පි යෙනාපි සබ්බථා විනයකොසල්ලං පත්තුකාමෙන පරිවාරපාඨො පරිගහෙතබ්බො යෙව.

“තත්ථ පඨමසංගීතියං සංගීතඤ්ච සබ්බං සමොධානෙත්වා උභයානි පාතිමොක්ඛානි ද්වෙ විභඞ්ගානි බාබාවීසති ඛන්ධකානි සොළස පරිවාරා’ති ඉදං විනයපිටකං නාමා”ති විනයත්ථවණ්ණනායං වුත්තත්තා පරිවාරපාඨො’යං ‘සොළසපරිවාරතා’වෙනාපි වොහාරප්පත්තො දිස්සති. අථ කිඤ්චාපි අඤ්ඤෙසූ’පි ධම්මවිභාගෙසු විජ්ජමානෙසු සුද්ධවසෙන සික්ඛාපදවණ්ණනාය පරිවාරභූතානං තතො යෙව සොළසපරිවාරසඞ්ඛාතානං සොළසන්නං වාරානං විජ්ජමානතා යෙව ‘සොළසපරිවාරා’තිපි ‘පරිවාරපාඨො’තිපි අයං වොහාරප්පත්තී’ති ගම්‍යතෙ.

තථා හි, අත්‍ර පන දිස්සන්ති ඉමෙ සොළස පරිවාරා. සෙය්‍යථිදං: පඤ්ඤත්තිවාරො කත්ථාපත්තිවාරො සබ්බත්ථෙව සමුට්ඨානවාරො අධිකරණවාරො සමථවාරො සමුච්චයවාරො ච ඉච්චෙවං තෙසං අට්ඨන්නං අට්ඨ පච්චයවාරා චාති. ඉමෙ පන මහාවිභඞ්ගපරියාපන්නා සොළස වාරා යෙව. ඉමිනා නයෙනෙව භික්ඛුනීවිභඞ්ගෙ’පි සොළස වාරා ආගතා හොන්ති සොළසවාරද්ධකානන්තරං සමුට්ඨානසීසසංඛෙපො, අනන්තරපෙය්‍යාලං, සමථභෙදො, ඛන්ධකපුච්ඡා, එකුත්තරිකං, උපාලිපඤ්චකං, චොදනාවත්ථූනීති සබ්බසො’යං පරිවාරපාඨො අට්ඨධා විභත්තො දිස්සතෙ.

එවං වුත්තප්පකාරො’යං ගන්ථො සාසනොතීර්‍ණානං කුලපුත්තානං බොධෙය්‍යසීලානං විනයසාගරතරණෙ තරණ්ඩීව මනොපයොගී සමානො සදා සම්මානිතො හොති.

සො’යං ගන්ථො ඉතො පුබ්බෙ තතිපයවාරං ගෙහි තෙහි මුද්දාපිතො’පි හෙවාවිතාරණපෙතවත්ථුකපස්සාකසාහාය අජ්ඣෙසනවා තතිපයාති පොරාණකාති තාලපණ්ණපොත්ථකාති ච සීහලක්ඛර-මුද්දාපිතානි තථෙව ස්‍යාමමරම්ම කම්බොජාක්ඛර මුද්දාපිතානි ච පොත්ථකානි අඤ්ඤමඤ්ඤං සංසන්දයමානෙන තෙසු තෙසු පොත්ථකෙසු ආගතාගෙත විසදිසපාඨන්තරෙ තස්මිං තස්මිං ඨිතෙඨ අඩොලිපිවසෙන පක්ඛිපනෙතన යථාබලං අනියධිකතො හොති.

ඉමස්ස සම්පාදෙතබ්බස්ස පඨමො භාගො සාහිච්චචක්කවත්තිනා තෙපිටකවාගීස්වරෙන සිරිලඞ්කාවිද්‍යොදයවිශ්වවිද්‍යාලයාධිපතිනා මමාචරියභූතෙන වැලිවිටියේ සොරතාභිධානෙන නායකත්ථෙරෙන ඔසානසුද්ධිපත්තාවලොකනෙන පටිග්ගහිතො ගරුකත්තමුපනීතො’ති පීතිපුරස්සරං නිවෙදෙමි. ඉමස්මිං ගන්ථසංසොධනකිච්චෙ පණ්ඩිතො සිරි රතනජොතිත්ථෙරො’පි යෙභුය්‍යෙන මය්හං සහායො ජාතො’ති ච කතඤ්ඤුතාපුබ්බඞ්ගමං පටිවෙදෙමි.

ඉත්ථං නිවෙදියතෙ
විද්‍යොදයවිශ්වවිද්‍යාලයෙ පොත්ථකාලයාධිකාරිනා පණ්ඩිතෙන වෙරගොඩ ගාමිකෙන අමරමොලි නායකත්ථෙරෙනාති.
බුද්ධස්ස භගවතො පරිනිබ්බාණා වස්සෙ චතුසතස්සාධිකෙ චතුරසීතිසතසංවච්ඡරෙ (බු. ව. 2504) ඵුස්සපුණ්ණමියං ගුරුවාසරෙ (1960-12-15) කලම්බුනගරෙ විද්‍යොදයවිශ්වවිද්‍යාලයස්මිං.