3. 10.
ලෝකව්‍යවලෝකන සූත්‍රය
1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී: එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උරුවෙල්දනව්වෙහි නිල්දලාගංතෙරැ බෝරුක්මුලැ බුදු වැ පළමු කොට ම වාසය කරන සේක. එ සමයෙහි වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රහත්පල සමවත් සුව විඳුනාසේක් සත් දවසක් එක්පලගෙකින් හුන්සේක් වෙති.
2. ඉක්බිත්තෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ සතිය ඇවෑමෙන් ඒ සමාධියෙන් නැඟි සිට බුදුඇසින් ලොව බැලූ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බුදුඇසින් ලොව බලන සේක් රාගයෙන් උපන් ද, ද්වේෂයෙන් උපන් ද, මෝහයෙන් උපන් දැ යි නොයෙක් සතැව්ලියෙන් තැවෙන නොයෙක් දැවිල්ලෙන් දැවෙන සත්ත්‍වයන් දුටුසේක් ම ය.
3. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණය දැන ඒ වේලෙහි මේ උදන් ඇනු සේක.
“මේ ලොව හටගත් සතැව්ලි ඇත්තේ වෙයි. (එහෙයින් ම) දුක් පහසින් මඩනා ලද්දේ ය. පහසින් උපදනා වේදනා නැමැති රෝගය (මම සුවපත් වෙමි, මම සුවපත් වෙමි ආදීන්) තමා වශයෙන් කියයි. යම් යම් අයුරෙකින් සිතන්නේ ද, එයින් අන් සැටියෙකින් ම එය වේ.
තමන්ගේ හිතසුවෙහි ම ඇලුණු සත් ලොව තමා සිතන සැටියෙන් අන් පරිද්දෙකින් ම වන සුලු ය. (එසේ ඇති කල්හි දු) ලෝවැසි තෙම (මඤ්ඤනා වශයෙන් කල්පනා කොට ගන්නා ලද (අභිවෘද්ධියෙහි ආශායෙන් මඩනා ලද්දේ අවිද්‍යමාන වූ වෘද්ධියක් ම කැමැති වෙයි. යම් කාමාදිභවයක් (හෝ යසඉසුරු ආදි වෘද්ධියක්) කැමති වේ ද (සිතින් පිළිගනී ද) එය (අනිත්‍යාදි විපරිණාම ස්වභාව හේතුයෙන්) බියෙකි. (බිය උපදවන්නෙකි). යම් අනිත්‍යතාදියෙකින් බිය ගනී ද, එය දුකෙකි. කාමභවාදි භවයාගේ දුරැලීම පිණිස ම මේ මගබඹසර පුරනු ලැබේ.
යම් මහණ කෙනෙක් හෝ බමුණු කෙනෙක් හෝ භවයෙකින් භවයෙක (හෝ සියලු භවයෙන් ම හෝ) මිදීමක් කීහු ද, ඒ සියලු අන්තොටුවෝ භවයෙන් නොමිදුණාහ යි කියමි.
යම් මහණ කෙනෙක් හෝ බමුණු කෙනෙක් හෝ උච්ඡේදදෘෂ්ටියෙන් භවයෙන් නික්මීම කීහු ද, ඒ සියල්ලෝ භවයෙන් නොමිදුණෝ යැ යි කියමි.
උපධිප්‍රත්‍යයයෙන් මේ දුක් හටගනී. සියලු උපාදානයන්ගේ ක්‍ෂයයෙන් දුක් හටගැන්ම නො වේ. මේ බොහෝ වූ ලොව බලව. අවිද්‍යායෙන් මඩනා ලද, කර්‍මක්ලේශයන්ගෙන් උපන්, අන් සතුන් කෙරෙහි තෘෂ්ණායෙන් ඇලුණු සත්ත්‍වයෝ භවයෙන් නොමිදුණෝ ය.
කාමභවාදි යම් භව කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ හැම තන්හි (ස්වර්‍ගපාය මනුෂ්‍යාදි) සර්‍වභාවයෙන් ඒ සියලු භවයෝ (රූපවේදනාදි ධර්‍මයෝ) අනිත්‍යයහ, දුක්හ, පෙරැළෙන සුලුහ.
මෙසේ මෙය ඇති සැටියෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥායෙන් දක්නහුගේ භවතෘෂ්ණාව පහ වෙයි. (උච්ඡේද දෘෂ්ටිය දුරැ ලූ බැවින්) විච්ඡෙදය නො පතයි. සර්‍වප්‍රකාරයෙන් තෘෂ්ණාවන්ගේ ක්‍ෂයයෙන් නො ඉතිරි ව ආර්‍ය්‍යමාර්‍ගයෙන් නැවැත නොඋපදනා පරිදි නිරුද්ධ වීමෙක් වේ ද ඒ (සෝපාදිශේෂ) නිර්‍වාණ යි.
ඒ කෙලෙස් නිවීමෙන් නිවුණු මහණහට උපාදාන නැති බැවින් පුනර්‍භවයෙක් නො වේ. මරු මඩනා ලද්දේ ය. මෙසේ දිනූ මරයුද ඇති රහත් තෙම සියලු භවයන් ඉක්මියේ ය.”
තෙවෙනි නන්‍දවර්‍ගය යි.
එහි උද්දානය:
කම්ම නන්‍ද යසොජ සාරිපුත්ත කෝලිත පිලින්‍දිවච්ඡ කස්සප පිණ්ඩපාත සිපප ලෝක යන මෙයින් ඒ සූත්‍ර දශයෙකි.
මේඝිය වර්‍ගය
4. 1.
මේඝිය සූත්‍රය
1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී: එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චාලිකා නුවරට නොදුරෙහි වූ චාලික පර්‍වතයෙහි වැඩ වසන සේක. එ සමයෙහි වනාහි මේඝිය තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උපස්ථායක වෙති. එ කල්හි මේඝිය තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා එළැඹියහ. එළැඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එකත්පසෙක සිටියහ. එකත්පසෙක සිටියාවූ මේඝිය තෙරණුවෝ ‘වහන්ස, මම් ජන්තුග්‍රාමයට පිඬු පිණිස පිවිසෙන්නට කැමැත්තෙමි’යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සැළ කළහ. ‘මේඝියෙනි, තෙපි යම් ගමනකට කාලය යැ යි සිතවු නම් එය කරව’යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක.