6-1. බුද්ධානං භගවන්තානං සාසනං තිවිධෙන සඞ්ගහං ගච්ඡති: ඛන්ධෙසු ධාතුසු ආයතනෙසු.

තත්ථ පඤ්චක්ඛන්ධා: රූපක්ඛන්ධො, යාව විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො. දසරූපආයතනානි: චක්ඛු රූපා ච, යාව කායො ඵොට්ඨබ්බා ච. අයං රූපක්ඛන්ධො,

තත්ථ ඡ වෙදනාකායා වෙදනාක්ඛන්ධො: චක්ඛුසම්ඵස්සජා වෙදනා, යාව මනොසම්ඵස්සජා වෙදනා, අයං වෙදනාක්ඛන්ධො.

තත්ථ ඡ සඤ්ඤාකායා සඤ්ඤාක්ඛන්ධො: රූපසඤ්ඤා, යාව ධම්මසඤ්ඤා, ඉමෙ ඡ සඤ්ඤාකායා. අයං සඤ්ඤාක්ඛන්ධො.

තත්ථ ඡ චෙතනාකායා සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො: රූපසඤ්චෙතනා, යාව ධම්මසඤ්චෙතනා, ඉමෙ ඡ චෙතනාකායා, අයං සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො.

තත්ථ ඡ විඤ්ඤාණකායා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො: චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, යාව මනොවිඤ්ඤාණං, ඉමෙ ඡ විඤ්ඤාණකායා, අයං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො. ඉමෙ පඤ්චක්ඛන්ධා.

තෙසං කා පරිඤ්ඤා: අනිච්චං දුක්ඛං සඤ්ඤා අනත්තාති, එසා එතෙසං පරිඤ්ඤා.

තත්ථ කතමො ඛන්ධත්ථො: සමූහත්ථො ඛන්ධත්ථො, පුඤ්ජත්ථො ඛන්ධත්ථො, රාසත්ථො ඛන්ධත්ථො, තං යථා දබ්බක්ඛන්ධො වනක්ඛන්ධො දාරුක්ඛන්ධො අග්ගික්ඛන්ධො උදකක්ඛන්ධො වායුක්ඛන්ධො. ඉති එවං ඛන්ධෙසු සබ්බසඞ්ගහොච එවං ඛන්ධත්ථො.

6-2. තත්ථ අට්ඨාරස ධාතුයො: චක්ඛුධාතු රූපධාතු චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු -පෙ- මනොධාතු ධම්මධාතු මනොවිඤ්ඤාණධාතු. එතායො අට්ඨාරස ධාතුයො. තාසං පරිඤ්ඤා: අනිච්චං දුක්ඛං සඤ්ඤා අනත්තාති, එසා එතාසං පරිඤ්ඤා.

තත්ථ කො ධාතුඅත්ථො වුච්චතෙ: අවයවත්ථො ධාතුඅත්ථො, අවයවොති: චක්ඛුනො පසාදො චක්ඛුධාතු. එවං පඤ්චසු ධාතූසු, පුන රාගවචච්ඡෙදත්ථො ධාතුඅත්ථො. වචච්ඡින්නා හි චක්ඛුධාතු, එවං පඤ්චසු, පුනරාහ එකන්ති පකත්යත්ථෙන ධාතුඅත්ථොති වුච්චතෙ. තං යථා: පකතියා අයං පුරිසො පිත්තිකො සෙම්හිකො චාතිකො සන්නිපාතිකොති. එවංපකති චක්ඛුධාතු. දස්සනම්පි යා ච සබ්බෙසු ඉන්ද්රියෙසු -පෙ- විසභාගත්ථො ධාතුඅත්ථො.

6-3. තත්ථ ද්වාදසායතනානි, කතමානි: ඡ අජ්ඣත්තිකානි ඡ බාහිරානි, චක්ඛායතනං, යාව මනායතනන්ති අජ්ඣත්තිකං, රූපායතනං. යාව ධම්මායතනන්ති බාහිරං. එතානි ද්වාදස ආයතනානි.

එතෙසං කා පරිඤ්ඤා: අනිච්චං දුක්ඛං සඤ්ඤා අනත්තාති, එසා එතෙසං පරිඤ්ඤා. අපි ච ද්විධා පරිඤ්ඤා: ඤාතපරිඤ්ඤා ච පහානපරිඤ්ඤා ච. තත්ථ ඤාතපරිඤ්ඤා නාම: අනිච්චං දුක්ඛං සඤ්ඤා අනත්තාති, එසා ඤාතපරිඤ්ඤා පහානපරිඤ්ඤා පන ඡන්දරාගප්පහානා, එසා පහානපරිඤ්ඤා.

තත්ථ කතමො ආයතනත්ථො: වුච්චතෙ, ආකරත්ථො ආයතනත්ථො, යථා සුවණ්ණාකරො රතනාකරො යථා ද්වීහි තෙහි ආකාරෙහි තෙ තෙ ගාවා උත්තිට්ඨන්ති, එවං එතෙහි චිත්තචෙතසිකා ගාවා උත්තිට්ඨන්ති කම්මකිලෙසා දුක්ඛධම්මා ච.

පුනරාහ ආයදානත්ථො ආයතනත්ථො, යථා රඤ්ඤො ආයදානෙහි ආයො භවති. එවං ආයදානත්ථො ආයතනත්ථො.

6-4. චත්තාරි අරියසච්චානි: දුක්ඛං සමුදයො නිරොධො මග්ගො ච. යථා දුක්ඛං සමාසෙන ඛන්ධසරීරං මානසං ච, සමුදයො සමාසෙන අවිජ්ජා ච තණ්හා ච, නිරොධො සමාසෙන විජ්ජා ච විමුත්ති ච මග්ගො සමාසෙන සමථො ච විපස්සනා ච.

6-5. තත්ථ සත්තතිංස බොධිපක්ඛිකා ධම්මා කතමෙ: චත්තාරො සතිපට්ඨානා, යාව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. එවමෙතෙ සත්තතිංස බොධිපක්ඛිකා ධම්මා. යෙ ධම්මා අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං බුද්ධානං සාවකානං ච නිබ්බානං සංවත්තන්තීති. යො මග්ගො චත්තාරො සතිපට්ඨානා. කතමෙ චත්තාරො: “ඉධ භික්ඛු කායෙ කායානුපස්සී විහරති -පෙ- සම්මපධානං, ඉද්ධිපාදං, ඉන්ද්රියානි, බලානි, තත්ථ කො ඉන්ද්රියත්ථො ඉන්දත්ථො ඉන්ද්රියත්ථො, ආධිපතෙය්යත්ථො ඉන්ද්රියත්ථො, පසාදත්ථො ඉන්ද්රියත්ථො, අසාධාරණං කස්ස කිරියත්ථො ඉන්ද්රියත්ථො. අනවපරියත්ථො බලත්ථො, ථාමත්ථො බලත්ථො, උපාදායත්ථො බලත්ථො, උපන්ථම්භනත්ථො බලත්ථො.

තත්ථ කතමෙ සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා: සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, යාව උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො. තත්ථ කතමො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො: සම්මාදිට්ඨි, යාව සම්මාසමාධි.