2. දුතියභූමි - සාසනපට්ඨානං
තත්ථ කතමං සාසනපට්ඨානං:
1. සංකිලෙසභාගියං සුත්තං, 2. වාසනාභාගියං සුත්තං, 3. නිබ්බෙධභාගියං සුත්තං, 4. අසෙඛභාගියං සුත්තං, 5. සංකිලෙසභාගියං ච වාසනාභාගියං ච, 6. සංකිලෙසභාගියං ච නිබ්බෙධභාගියං ච, 7. සංකිලෙසභාගියං ච නිබ්බෙධභාගියං ච අසෙඛභාගියං ච, 8. වාසනාභාගියං ච නිබ්බෙධභාගියං ච. 9. ආණත්ති, 10. ඵලං, 11. උපායො, 12. ආණත්ති ච ඵලං ච, 13. ඵලං ච උපායො ච, 14. ආණත්ති ච ඵලං ච උපායො ච, 15. අස්සාදො, 16. ආදීනවො, 17. නිස්සරණං, 18. අස්සාදො ච ආදීනවො ච, 19. අස්සාදො ච නිස්සරණං ච, 20. ආදීනවොච නිස්සරණං ච, 21. අස්සාදො ච ආදීනවො ච නිස්සරණං ච, 22. ලොකිකං, 23. ලොකුත්තරං, 24. ලොකිකං ච ලොකුත්තරං ච, 25. කම්මං, 26. විපාකො, 27. කම්මං ච විපාකො ච, 28. නිද්දිට්ඨං, 29. අනිද්දිට්ඨං, 30. නිද්දිට්ඨං ච අනිද්දිට්ඨං ච, 31. ඤාණං, 32. ඤෙය්යං, 33. ඤාණං ච ඤෙය්යං ච, 34. දස්සනං, 35. භාවනා, 36. දස්සනං ච භාවනා ච, 37. විපාකකම්මං, 38. න විපාකකම්මං, 39. නෙවවිපාකන විපාකකම්මං, 40. සකවචනං, 41. පරවචනං, 42. සකවචනං ච පරවචනං ච, 43. සත්තාධිට්ඨානං, 44. ධම්මාධිට්ඨානං, 45. සත්තාධිට්ඨානං ච ධම්මාධිට්ඨානං ච, 46. ථවො, 47. අනුඤ්ඤාතං, 48. පටික්ඛිත්තං, 49. අනුඤ්ඤාතං ච පටික්ඛිත්තං ච, 50. සකවචනාධිට්ඨානං, 51. පරවචනාධිට්ඨානං, 52. සකවචනාධිට්ඨානං ච, පරවචනාධිට්ඨානං ච, 53. කිරියං, 54. ඵලං, 55. කිරියං ච ඵලං ච.
(තත්ථ, සකවචනාධිට්ඨානං, පරවචනාධිට්ඨානං, සකවචනාධිට්ඨානං ච පරවචනාධිට්ඨානං ච, කිරියං, ඵලං, කිරියං ච - ඉමානි ඡ පටික්ඛිත්තානි.]
(1) තත්ථ කතමං සංකිලෙසභාගියං සුත්තං:
1. කාමන්ධා ජාලසඤ්ජන්නා - තණ්හාඡදනඡාදිතා,
පමත්තබන්ධනා බද්ධා - මච්ඡා ව කුමිනාමුඛෙ,
ජරාමරණමන්වෙන්ති - වච්ඡො ඛීරපකොව මාතරං.
පමත්තබන්ධනා බද්ධා - මච්ඡා ව කුමිනාමුඛෙ,
ජරාමරණමන්වෙන්ති - වච්ඡො ඛීරපකොව මාතරං.
“පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ නීවරණා”.
(2) තත්ථ කතමං වාසනාභාගියං සුත්තං:
2. මනොපුබ්බඞ්ගමා ධම්මා - මනොසෙට්ඨා මනොමයා,
මනසා චෙ පසන්නෙන - භාසති වා කරොති වා,
තතො නං සුඛමන්වෙති - ඡායාව අනපායිනී.
මනසා චෙ පසන්නෙන - භාසති වා කරොති වා,
තතො නං සුඛමන්වෙති - ඡායාව අනපායිනී.
සංයුත්තකෙ සුත්තං: මහානාමස්ස සක්කස්ස ඉදං භගවා සක්යානං කපිලවත්ථුම්හි නගරෙ නයවිත්ථාරෙන, සද්ධාසීලපරිභාවිතං චිත්තං භාවඤ්ඤෙන පරිභාවිතං තං නාම පච්ඡිමෙ කාලෙ. [?]
(3) තත්ථ කතමං නිබ්බෙධභාගියං සුත්තං:
3. උද්ධං අධො සබ්බධි විප්පමුත්තො
අයමහමස්මී’ති අනානුපස්සී,
එවං විමුත්තො උදතාරි ඔඝං
අතිණ්ණපුබ්බං අපුනබ්භවාය.
අයමහමස්මී’ති අනානුපස්සී,
එවං විමුත්තො උදතාරි ඔඝං
අතිණ්ණපුබ්බං අපුනබ්භවාය.
“කිමත්ථියානි භන්තෙ කුසලානි සීලානි” ආනන්දො පුච්ඡති සත්ථාරං.
(4) තත්ථ කතමං අසෙඛභාගියං සුත්තං:
4. යස්ස සෙලූපමං චිත්තං - ඨිතං නානුපකම්පති
විරත්තං රජනීයෙසු - කොපනෙය්යෙ න කුප්පති,
යස්සෙවං භාවිතං චිත්තං - කුතො නං දුක්ඛමෙස්සතී’ති.
විරත්තං රජනීයෙසු - කොපනෙය්යෙ න කුප්පති,
යස්සෙවං භාවිතං චිත්තං - කුතො නං දුක්ඛමෙස්සතී’ති.
“ආයස්මා මං භන්තෙ සාරිපුත්තො ආසජ්ජ අප්පටිනිස්සජ්ජ චාරිකං පක්කන්තො” සාරිපුත්තස්ස බ්යාකරණං කාතබ්බං. “යස්ස නූන භන්තෙ කායෙ කායගතාසති අනුපට්ඨිතා අස්ස” විත්ථාරෙන කාතබ්බං.
(5) තත්ථ කතමං සංකිලෙසභාගියං ච වාසනාභාගියං ච සුත්තං:
5. ඡන්නමතිවස්සති - විවටං නාති වස්සති,
තස්මා ඡන්නං විවරෙථ - එවං තං නාතිවස්සති.
තස්මා ඡන්නං විවරෙථ - එවං තං නාතිවස්සති.
“ඡන්නමතිවස්සතී’ති සංකිලෙසො, “විවටං නාතිවස්සතී”ති වාසනා.
“තමොතමපරායනො”ති විත්ථාරෙන. තත්ථ යො ච තමො යො ච තමපරායනො, අයං සංකිලෙසො. යො ච ජොති, යො ච ජොතිපරායනො, අයං වාසනා.
(6) තත්ථ කතමං සංකිලෙසභාගියං ච නිබ්බෙධභාගියං ච සුත්තං:
6. න තං දළ්හං බන්ධනමාහු ධීරා
යදායසං දාරුජං බබ්බජං ච’
සාරත්තරත්තා මණිකුණ්ඩලෙසු,
පුත්තෙසු දාරෙසු ච යා අපෙක්ඛා.
යදායසං දාරුජං බබ්බජං ච’
සාරත්තරත්තා මණිකුණ්ඩලෙසු,
පුත්තෙසු දාරෙසු ච යා අපෙක්ඛා.
7. එතං දළ්හං බන්ධනමාහු ධීරා
ඔහාරිනං සිථිලං දුප්පමුඤ්චං,
එතම්පි ඡෙත්වාන පරිබ්බජන්ති
අනපෙක්ඛිනො කාමසුඛං පහාය.
ඔහාරිනං සිථිලං දුප්පමුඤ්චං,
එතම්පි ඡෙත්වාන පරිබ්බජන්ති
අනපෙක්ඛිනො කාමසුඛං පහාය.