තත්ථ කතමං සුත්තාධිට්ඨානං: ලොභාධිට්ඨානං, දොසාධිට්ඨානං, මොහාධිට්ඨානං, අලොභාධිට්ඨානං, අදොසාධිට්ඨානං, අමොහාධිට්ඨානං, කායකම්මාධිට්ඨානං, වාචාකම්මාධිට්ඨානං, මනොකම්මාධිට්ඨානං, සද්ධින්ද්රියාධිට්ඨානං, විරියින්ද්රියාධිට්ඨානං, සතින්ද්රියාධිට්ඨානං, සමාධින්ද්රියාධිට්ඨානං, පඤ්ඤින්ද්රියාධිට්ඨානං.

(1) තත්ථ කතමං ලොභාධිට්ඨානං:

‘විතක්කපමථිතස්සා’ති කාමරාගො. ‘සුභානුපස්සිනො’ති කාමවත්ථු. ‘හිය්යො තණ්හා පවඩ්ඪති’ති කාමතණ්හා. ‘එස දළ්හං කරොති බන්ධන’න්ති රාගං. ඉති යො යො ධම්මො මූලනික්ඛිත්තො, සො යෙවෙත්ථ ධම්මො උග්ගාහයිතබ්බො. [?] න භගවා එකං ධම්මං ආරබ්භ අඤ්ඤං ධම්මං දෙසෙති. යස්ස විතක්කෙති කාමවිතක්කො, තමෙව විතක්කං කාමවිතක්කෙන නිද්දිසීයති, ‘තිබ්බරාගස්සා’ති තස්සෙව විතක්කස්ස වත්ථුං නිද්දිසති ‘සුභානුපස්සිනො හිය්යො තණ්හා පවඩ්ඪතී’ති තමෙව රාගං කාමතණ්හාති නිද්දිසති. ‘එස දළ්හං කරොති බන්ධන’න්ති තමෙව තණ්හාසංයොජනං නිද්දිසති. එවං ගාථාසු අනුමිනිතබ්බං. එවං සවෙය්යාකරණෙසු.

තත්ථ භගවා එකං ධම්මං තිවිධං නිද්දිසති: නිස්සන්දතො හෙතුතො ඵලතො.

‘දද’න්ති යං යං දානං, ඉදං දානමයිකං පුඤ්ඤකිරියං. තත්ථ හෙතු: යං වෙතං, ‘භජන්ති නං බහූ’ ‘කිත්ති’න්ති යො ච කල්යාණො කිත්තිසද්දො ලොකෙ අබ්භුග්ගච්ඡති, යං බහුකස්ස ජනස්ස පියො භවති මනාපො ච. යං ච අවිප්පටිසාරී කාලඞ්කරොති අයං නිස්සන්දො, යං කායස්ස භෙදා දෙවෙසු උප්පජ්ජතීති. ඉදං ඵලං. ඉදං අලොභාධිට්ඨානං.

(2) තත්ථ කතමං දොසාධිට්ඨානං:

‘යො පාණමතිපාතෙතී’ති දුට්ඨො පාණමතිපාතෙති. ‘මුසාවාදං ච භාසතී’ති දොසොපඝාතතාය මුසාවාදං ච භාසති. ‘සුරාමෙරයපානං ච යො නරො අනුයුඤ්ජතී’ති දොසො නිදානං. ‘යො ච සුරාමෙරයපානං අනුයුඤ්ජති. යථා පරදාරවිහාරී අමිත්තෙ ජනයති.

‘පඤ්ච වෙරානි අප්පහායා’ති පඤ්චන්නං සික්ඛාපදානං සමතික්කමනං, සබ්බෙසං දොසජානං සා පඤ්ඤත්ති, තෙනෙව දොසජනිතෙන ‘කම්මෙන දුස්සීලො ඉති වුච්චති’ සො’පි ධම්මො හෙතුනා නිද්දිසිතබ්බො, නිස්සන්දෙන ඵලෙන ච.

“තීණි බාලස්ස බාලලක්ඛණානි: දුබ්භාසිතභාසී ච හොති දුච්චින්තිත චින්තී ච දුක්කතකම්මකාරී ච” තත්ථ යං කායෙන ච වාචාය ච පරක්කමති, ඉදමස්ස දුක්කතකම්මකාරී, තත්ථ යං යථා ච මුසාවාදං භාසති, යථා පුබ්බනිද්දිට්ඨං, ඉදමස්ස දුබ්භාසිතා යං ච සඞ්කප්පෙති, මනොදුච්චරිතං බ්යාපාදං ඉදමස්ස දුච්චින්තිතචින්තිතා. යං සො ඉමෙහි තීහි බාලලක්ඛණෙහි සමන්නාගතො තීණි තජ්ජානි දුක්ඛානි දොමනස්සානි අනුභවති, සො ච හොති සභග්ගතො වා පරිසග්ගතො වා තජ්ජං කථං කථෙන්ති. යදා භවති සො ච පාණාතිපාතාදි දසඅකුසලකම්මපථො, සො තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදෙතී’ති.

පුන චපරං යදා පස්සති චොරං රාජාපරාධිකං රඤ්ඤා ගහිතං ජීවිතා වොරෙපෙන්තං, තස්සෙවං භවති ‘සචෙ මමම්පි රාජා ජානෙය්ය මමම්පි රාජා ගාහාපෙත්වා ජීවිතා වොරොපෙය්යා’ති සො තතොනිදානං දුඞ්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදෙති.

පුන චපරං බාලො යදා භවති ආසනා සමාරූළ්හො යාව යා මෙ ගති භවිස්සති ඉතො පෙච්ච පරම්මරණා’ති සො තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සා පටිසංවෙදෙති. ඉති බාලලක්ඛණං හෙතු, තීණි තජ්ජානි දුක්ඛානි නිස්සන්දො කායස්ස භෙදා නිරයෙසු උප්පජ්ජති, ඉදං ඵලං ඉදං දොසාධිට්ඨානං.