තත්ථ කතමො පරිවත්තනො හාරසම්පාතො: “තස්මා රක්ඛිතචිත්ත’ස්ස සම්මාසඞ්කප්පගොචරො”ති ගාථා. සමථවිපස්සනාය භාවිතාය නිරොධො ඵලං පරිඤ්ඤාතං දුක්ඛං සමුදයො පහීනො මග්ගො භාවිතො පටිපක්ඛෙන.

තත්ථ කතමො වෙවචනහාරසම්පාතො; “තස්මා රක්ඛිතචිත්ත’ස්ස සම්මාසඞ්කප්පගොචරො”ති ගාථා. “තස්මා රක්ඛිතචිත්ත’ස්සා”ති චිත්තං මනො විඤ්ඤාණං මනින්ද්රියං මනායතනං විජානනා විජානිතත්තං, ඉදං වෙවචනං “සම්මාසඞ්කප්පගොචරො”ති නෙක්ඛම්මසඞ්කප්පො අබ්යාපාදසඞ්කප්පො අවිහිංසාසඞ්කප්පො, ඉදං වෙවචනං. “සම්මාදිට්ඨිපුරෙක්ඛාරො”ති සම්මාදිට්ඨි නාම පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාඛග්ගො පඤ්ඤාරතනං පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාපතොදො පඤ්ඤාපාසාදො, ඉදං වෙවචනං.

තත්ථ කතමො පඤ්ඤත්ති හාරසම්පාතො: “තස්මා රක්ඛිතචිත්ත’ස්ස සම්මාසඞ්කප්පගොචරොති”ති ගාථා. “තස්මා රක්ඛිතචිත්ත’ස්සාති පදට්ඨානපඤ්ඤත්ති සතියා; සම්මාසඞ්කප්පගොචරො”ති භාවනාපඤ්ඤත්ති සමථස්ස; “සම්මාදිට්ඨි පුරෙක්ඛාරො ඤත්වාන උදබ්බය”න්තී දස්සනභූමියා නික්ඛෙපපඤ්ඤත්ති; “ථීනමුද්ධාභිභූ භික්ඛූ”ති සමුදයස්ස අනවසෙසපහාන පඤ්ඤත්ති; “සබ්බා දුග්ගතියො ජහෙ”ති භාවනාපඤ්ඤත්ති මග්ගස්ස.

තත්ථ කතමො ඔතරණො හාරසම්පාතො: “තස්මා රක්ඛිතචිත්ත’ස්ස සම්මාසඞ්කප්පගොචරො”ති ගාථා. “තස්මා රක්ඛිතචිත්ත’ස්ස සම්මාසංකප්පගොචරො සම්මාදිට්ඨිපුරෙක්ඛාරො”ති සම්මාදිට්ඨියා ගහිතාය ගහිතානි භවන්ති පඤ්චින්ද්රියානි. අයං ඉන්ද්රියෙහි ඔතරණා. තානියෙව ඉන්ද්රියානි විජ්ජා. විජ්ජුප්පාදා අවිජ්ජානිරොධො, අවිජ්ජානිරොධා සඞ්ඛාර නිරොධො, සඞ්ඛාර නිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො, (එවං සබ්බං) අයං පටිච්චසමුප්පාදෙන ඔතරණා. තානියෙව පඤ්චින්ද්රියානි තීහි ඛන්ධෙහි සඞ්ගහිතානි: සීලක්ඛන්ධෙන සමාධික්ඛන්ධෙන පඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන, අයං ඛන්ධෙහි ඔතරණා. තානියෙව පඤ්චින්ද්රියානි සඞ්ඛාරපරියාපන්නානි යෙ සඞ්ඛාරා අනාසවා නො ච භවඞ්ගා, තෙ සඞ්ඛාරා ධම්මධාතුසඞ්ගහිතා. අයං ධාතූහි ඔතරණා. සා ධම්මධාතු ධම්මායතනපරියාපන්නා, යං ආයතනං අනාසවං නො ච භවඞ්ගං අයං ආයතනෙහි ඔතරණා.

තත්ථ කතමො සොධනො හාරසම්පාතො: “තස්මා රක්ඛිතචිත්ත’ස්ස සම්මාසඞ්කප්පගොචරො”ති ගාථා. යත්ථ ආරම්භො සුද්ධො සො පඤ්හො විස්සජ්ජිතො භවති. යත්ථ පන ආරම්භො න සුද්ධො, න තාව සො පඤ්හො විස්සජ්ජිතො භවති.

තත්ථ කතමො අධිට්ඨානො හාරසම්පාතො: “තස්මා රක්ඛිත චිත්ත’ස්ස සම්මාසඞ්කප්පගොචරො”ති ගාථා, “තස්මා රක්ඛිතචිත්ත’ස්සාති එකත්තතා; චිත්තං මනො විඤ්ඤාණං, අයං වෙමත්තතා, “සම්මාසඞ්කප්පගොචරො”ති එකත්තතා; නෙක්ඛම්මසඞ්කප්පො අබ්යාපාදසඞ්කප්පො අවිහිංසාසඞ්කප්පො, අයං වෙමත්තතා. සම්මාදිට්ඨිපුරෙක්ඛාරො”ති එකත්තතා; සම්මාදිට්ඨි නාම යං දුක්ඛෙ ඤාණං