තත්ථ කතමො පදට්ඨානො හාරසම්පාතො: “තස්මා රක්ඛිතචිත්ත’ස්ස සම්මාසඞ්කප්පගොචරො”ති ගාථා “තස්මා රක්ඛිතචිත්ත’ස්සා”ති තිණ්ණං සුචරිතානං පදට්ඨානං; “සම්මාසඞ්කප්පගොචරො”ති සමථස්ස පදට්ඨානං; සම්මාදිට්ඨිපුරෙක්ඛාරො”ති විපස්සනාය පදට්ඨානං; ඤත්වාන උදයබ්බය”න්ති දස්සනභූමියා පදට්ඨානං; “ථීනමිද්ධාභිභූ භික්ඛූ”ති විරියස්ස පදට්ඨානං; “සබ්බාදුග්ගතියො ජහෙ”ති භාවනාය පදට්ඨානං.

තත්ථ කතමො ලක්ඛණො හාරසම්පාතො: “තස්මා රක්ඛිතචිත්ත’ස්ස සම්මාසඞ්කප්පගොචරො”ති ගාථා. “තස්මා රක්ඛිතචිත්ත’ස්ස සම්මා සඞ්කප්පගොචරො”ති ඉදං සතින්ද්රියං; සතින්ද්රියෙ ගහිතෙ ගහිතානි භවන්ති පඤ්චින්ද්රියානි. “සම්මාදිට්ඨිපුරෙක්ඛාරො”ති සම්මාදිට්ඨියා ගහිතාය ගහිතො භවති අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. තං කිස්ස හෙතු: සම්මාදිට්ඨිතො හි සම්මාසඞ්කප්පො පභවති, සම්මාසඞ්කප්පතො සම්මාවාචා පභවති, සම්මාවාචතො සම්මාකම්මන්තො පභවති, සම්මාකම්මන්තතො සම්මාආජීවො පභවති, සම්මාආජිවතො සම්මාවායාමො පභවති, සම්මා වායාමතො සම්මාසති පභවති, සම්මාසතිතො සම්මාසමාධි පභවති, සම්මාසමාධීතො සම්මාවිමුත්ති පභවති, සම්මාවිමුත්තිතො සම්මාවිමුත්ති ඤාණදස්සනං පභවති.

තත්ථ කතමො චතුබ්යූහො හාරසම්පාතො: “තස්මා රක්ඛිතචිත්ත’ස්ස සම්මාසඞ්කප්පගොචරො”ති ගාථා. “තස්මා රක්ඛිතචිත්ත’ස්සා”ති රක්ඛිතං පරිපාලීයතීති එසා නිරුත්ති. ඉධ භගවතො කො අධිප්පායො: යෙ දුග්ගතීහි පරිමුච්චිතුකාමා භවිස්සන්ති, තෙ ධම්මචාරිනො භවිස්සන්තීති.

අයං එත්ථ භගවතො අධිප්පායො. කොකාලිකො හි සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලානෙසු ථෙරෙසු චිත්තං පදොසයිත්වා මහාපදුමනිරයෙ උප්පන්නො, භගවා ච සතිආරක්ඛෙන චෙතසා සමන්නාගතො, සුත්තම්හි වුත්තං: “සතියා චිත්තං රක්ඛිතබ්බං”ති.

තත්ථ කතමො ආවට්ටො හාරසම්පාතො: “තස්මා රක්ඛිතචිත්ත’ස්ස සම්මාසඞ්කප්පගොචරො”ති ගාථා. “තස්මා රක්ඛිතචිත්ත’ස්ස සම්මා සඞ්කප්පගොචරො”ති අයං සමථො; සම්මාදිට්ඨිපුරෙක්ඛාරො”ති විපස්සනා; “ඤත්වාන උදයබ්බය”න්ති දුක්ඛපරිඤ්ඤා; ථීනමුද්ධාභිභූ භික්ඛූ”තී සමුදයපහානං; “සබ්බාදුග්ගතියො ජහෙ”ති අයං නිරොධො; ඉමානි චත්තාරි සච්චානි.

තත්ථ කතමො විභත්තිහාරසම්පාතො; “තස්මා රක්ඛිතචිත්ත’ස්ස සම්මාසඞ්කප්පගොචරො”ති ගාථා. කුසලපක්ඛො කුසලපක්ඛෙන නිද්දිසිතබ්බො, අකුසලපක්ඛො අකුසලපක්ඛෙන නිද්දිසිතබ්බො.

තත්ථ කතමො පරිවත්තනො හාරසම්පාතො: “තස්මා රක්ඛිතචිත්ත’ස්ස සම්මාසඞ්කප්පගොචරො”ති ගාථා. සමථවිපස්සනාය භාවිතාය නිරොධො ඵලං පරිඤ්ඤාතං දුක්ඛං සමුදයො පහීනො මග්ගො භාවිතො පටිපක්ඛෙන.

තත්ථ කතමො වෙවචනහාරසම්පාතො; “තස්මා රක්ඛිතචිත්ත’ස්ස සම්මාසඞ්කප්පගොචරො”ති ගාථා. “තස්මා රක්ඛිතචිත්ත’ස්සා”ති චිත්තං මනො විඤ්ඤාණං මනින්ද්රියං මනායතනං විජානනා විජානිතත්තං, ඉදං වෙවචනං “සම්මාසඞ්කප්පගොචරො”ති නෙක්ඛම්මසඞ්කප්පො අබ්යාපාදසඞ්කප්පො අවිහිංසාසඞ්කප්පො, ඉදං වෙවචනං. “සම්මාදිට්ඨිපුරෙක්ඛාරො”ති සම්මාදිට්ඨි නාම පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාඛග්ගො පඤ්ඤාරතනං පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාපතොදො පඤ්ඤාපාසාදො, ඉදං වෙවචනං.