තත්ථ කතමො යුත්තිහාරො: “සබ්බෙසං භාරාන”න්ති අයං යුත්තිහාරො. කිං යොජෙති : චත්තාරො මහාපදෙසා: බුද්ධාපදෙසො සඞ්ඝාපදෙසො සම්බහුලත්ථෙරාපදෙසො එකත්ථෙරාපදෙසො: ඉමෙ චත්තාරො මහාපදෙසා. තානි පදබ්යඤ්ජනානි සුත්තෙ ඔතාරයිතබ්බානි, විනයෙ සන්දස්සයිතබ්බානි, ධම්මතායං උපනික්ඛිපිතබ්බානි. කතමස්මිං සුත්තෙ ඔතාරයිතබ්බානි: චතුසු අරියසච්චෙසු. කතමස්මිං විනයෙ සන්දස්සයිතබ්බානි: රාගවිනයෙ දොසවිනයෙ මොහවිනයෙ. කතමියං ධම්මතායං උපනික්ඛීපිතබ්බානි: පටිච්චසමුප්පාදෙ. යදි චතුසු අරියසච්චෙසු අවතරති කිලෙසවිනයෙ සන්දිස්සති ධම්මතඤ්ච න විලොමෙති, එවං ආසවෙ න ජනෙති. චතූහි මහාපදෙසෙහි යං යං යුජ්ජති යෙන යෙන යුජ්ජති යථා යථා යුජ්ජති තං තං ගහෙතබ්බං.

පඤ්හං පුච්ඡිතෙන කති පදානි පඤ්හොති පදසො පරියො ගාහිතබ්බං විචෙතබ්බං. යදි සබ්බානි පදානි එකං අත්ථං අභිවදන්ති, එකො පඤ්හො. අථ චත්තාරි පදානි එකං අත්ථං අභිවදන්ති, එකො පඤ්හො. අථ චත්තාරි පදානි එකං අත්ථං අභිවදන්ති, එකො පඤ්හො. අථ තීණි පදානි එකං අත්ථං අභිවදන්ති, එකො පඤ්හො. අථ ද්වෙ පදානි එකං අත්ථං අභිවදන්ති, එකො පඤ්හො. අථ එකං පදං එකං අත්ථං අභිවදති, එකො පඤ්හො. තං උපපරික්ඛමානෙන අඤ්ඤාතබ්බං: කිං ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා නානාබ්යඤ්ජනා, උදාහු ඉමෙසං ධම්මානං එකො අත්ථො බ්යඤ්ජනමෙව නානන්ති. යථා කිං භවෙ? යථා සා දෙවතා භගවන්තං පඤ්හං පුච්ඡති.

ඉමානි චත්තාරි පදානි පුච්ඡිතානි. තෙ තයො පඤ්හා. කථං ඤායති භගවා හි දෙවතාය විස්සජ්ජෙති.

තත්ථ ජරා ච මරණඤ්ච ඉමානි ද්වෙ සඞ්ඛතස්ස සඞ්ඛතලක්ඛණානි, ජරායං ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං මරණං වයො. තත්ථ ජරාය ච මරණස්ස ච අත්ථතො නානත්තං, කෙන කාරණෙන: ගබ්භගතාපි හි මීයන්ති න ච තෙ ජිණ්ණා භවන්ති, අත්ථි ච දෙවානං මරණං න ච තෙසං සරීරානි ජීරන්ති. සක්කතෙව ජරාය පටිකම්මං කාතුං න පන සක්කතෙ මරණස්ස පටිකම්මං කාතුං, අඤ්ඤත්රෙව ඉද්ධිමන්තානං ඉද්ධිවිසයා.

යං පනාහ: “තණ්හාසල්ලෙන ඔතිණ්ණො”ති. දිස්සන්ති වීතරාගා ජිරන්තාපි මීයන්තාපි, යදි ච යථා ජරාමරණං එවං තණ්හාපි සියා. එවං සන්තෙ සබ්බෙ යොබ්බනට්ඨාපි විගතතණ්හා සියුං, යථාච තණ්හා දුක්ඛස්ස සමුදයො එවං ජරාමරණම්පි සියා දුක්ඛස්ස සමුදයො, න ච සියා තණ්හා දුක්ඛස්ස සමුදයො නභි ජරාමරණං දුක්ඛස්ස සමුදයො, තණ්හා දුක්ඛස්ස සමුදයො, යථා ච තණ්හා මග්ගවජ්ඣා එවං ජරාමරණම්පි සියා මග්ගවජ්ඣං. ඉමාය යුත්තියා අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි කාරණෙහි ගවෙසිතබ්බං.

යදි ච සන්දිස්සති යුත්තිසමාරුළ්හං අත්ථතො ච අඤ්ඤත්තං, බ්යඤ්ජන තොපි ගවෙසිතබ්බං: සල්ලොති වා ධූපායනන්ති වා ඉමෙසං ධම්මානං අත්ථතො එකත්තං, න හි යුජ්ජති ඉච්ඡාය ච තණ්හාය ච අත්ථතො අඤ්ඤත්තං. තණ්හාය අධිප්පායෙ අපරිපූරමානෙ නවසු අඝාතවත්ථුසු කොධො ච උපනාහො ච උප්පජ්ජති. ඉමාය යුත්තියා ජරාය ච මරණස්ස ච තණ්හාය ච අත්ථතො අඤ්ඤත්තං.

යං පනිදං භගවතා ද්වීහි නාමෙහි අභිලපිතං ‘ඉච්ඡා’තිපි ‘තණ්හා’තිපි, ඉදං භගවතා බාහිරානං වත්ථුනං ආරම්මණවසෙන ද්වීහි නාමෙහි අහිලපිතං “ඉච්ඡා”තිපි “තණ්හා”තිපි. සබ්බා හි තණ්හා අජ්ඣොසානලක්ඛණෙන එක ලක්ඛණො, යථා සබ්බො අග්ගි උණහත්තලක්ඛණෙන එක ලක්ඛණො, අපි ච උපාදානවසෙන අඤ්ඤමඤ්ඤානි නාමානි ලභති: ‘කට්ඨග්ගී’තිපි තිණග්ගී’තිපි ‘සකලිකග්ගී’තිපි ‘ගොමයග්ගී’තිපි ‘ථුසග්ගී’තිපි ‘සංකාරග්ගී’තිපි, සබ්බො හි අග්ගී උණ්හත්තලක්ඛණොව, එවං සබ්බා තණ්හා අජ්ඣොසානලක්ඛණෙන එකලක්ඛණා. අපි තු ආරම්මණඋපාදානවසෙන අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි නාමෙහි අහිල තා: “ඉච්ඡා” ඉතිපි “තණ්හා” ඉතිපි ‘සල්ලො’ ඉතිපි ‘ධුපයානා’ ඉතිපි ‘සරිතා’ ඉතිපි ‘විසත්තිකා’ ඉතිපි ‘සිනෙහො’ ඉතිපි ‘කිලමථො’