තත්ථ කතමො සොධනො හාරො: “විස්සජ්ජිතම්හි පඤ්හෙ”ති ගාථා. යථා ආයස්මා අජිතො පාරායනෙ භගවන්තං පඤ්හං පුච්ඡති:

‘කෙනස්සු නිවුතො ලොකො’ති පඤ්හෙ ‘අවිජ්ජාය නිවුතො ලොකො’ති භගවා පදං සොධෙති නො ච ආරම්භං. ‘කෙනස්සු නප්පකාසතී’ති පඤ්හෙ ‘විවිච්ඡා පමාදා නප්පකාසතී’ති භගවා පදං සොධෙති නො ච ආරම්භං. ‘කිස්සාභිලෙපනං බ්රූසී’ති පඤ්හෙ ‘ජප්පාභිලෙපනං බ්රූමී’ති භගවා පදං සොධෙති නො ච ආරම්භං. ‘කිංසු තස්ස මහබ්භය’න්ති පඤ්හෙ ‘දුක්ඛමස්ස මහබ්භය’න්ති භගවා පදං සොධෙති, සුද්ධො ආරම්භො. තෙනාහ භගවා: “අවිජ්ජාය නිවුතො ලොකො”ති.

‘සවන්ති සබ්බධි සොතා සොතානං කිං නිවාරණ’න්ති පඤෙහ ‘යානි සොතානි ලොකස්මිං සති තෙසං නිවාරණ’න්ති භගවා පදං සොධෙති නො ච ආරම්භං. ‘සොතානං සංවරං බ්රූහි කෙන සොතා පිථියරෙ’ති පඤ්හෙ ‘සොතානං සංවරං බ්රූමි පඤ්ඤායෙතෙ පිථීයරෙ’ති සුද්ධො ආරම්භො. තෙනාහ භගවා: “යානි සොතානි ලොකස්මිං”ති.

පඤ්හෙ:

සුද්ධො ආරම්භො. තෙනාහ භගවා: “යමෙතං පඤ්හං අපුච්ඡි”ති. යත්ථ එවං සුද්ධො ආරම්භො, සො පඤ්හො විස්සජ්ජිතො භවති. යත්ථ පන ආරම්භො අසුද්ධො න තාව සො පඤ්හො විස්සජ්ජිතො භවති. තෙනාහ ආයස්මා මහාකච්චානො “විස්සජ්ජිතම්හි පඤ්හෙ”ති.

තත්ථ කතමො අධිට්ඨානො හාරො: “එකත්තතාය ධම්මා යෙ පි ච වෙමත්තතාය නිද්දිට්ඨා” ති. යෙ තත්ථ නිද්දිට්ඨා තථා තෙ ධාරයිතබ්බා.

‘දුක්ඛ’න්ති එකත්තතා, තත්ථ කතමං දුක්ඛං: ජාති දුක්ඛා, ජරා දුක්ඛා, ව්යාධි දුක්ඛො, මරණං දුක්ඛං, අප්පියෙහි සම්පයොගො දුක්ඛො, පියෙහි විප්පයොගො දුක්ඛො, යම්පිච්ඡං න ලභති තම්පි දුක්ඛං, සඞ්ඛිත්තෙන පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා දුක්ඛා: රූපා දුක්ඛා, වෙදනා දුක්ඛා, සඤ්ඤා දුක්ඛා, සඞ්ඛාරා දුක්ඛා, විඤ්ඤාණං දුක්ඛං’. අයං වෙමත්තතා.