6. 5.
තිට්ඨෙ චෙ සො තත්ථ අනානුයායී
පූගම්පි වස්සානං සමන්තචක්ඛු,
තත්ථෙව සො සීතිසියා විමුත්තො
චවෙථ විඤ්ඤාණං තථාවිධස්ස,
තිට්ඨෙ චෙ සො තත්ථ අනානුයායීති සචෙ සො තිට්ඨෙය්ය සට්ඨිකප්පසහස්සානි: තත්ථාති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ. අනානුයායීති අනානුයායී අවිච්චමානො අවිගච්ඡමානො අනන්තරධානමානො අපරිහායමානො. අථවා අරජ්ජමානො අදුස්සමානො අමුය්හමානො අකිලිස්සමානොති ‘තිට්ඨෙ චෙ සො තත්ථ අනානුයායී.’
පූගම්පි වස්සානං සමන්ත චක්ඛූති ‘පූගම්පි වස්සාන’න්ති පූගම්පි වස්සානං බහූනි වස්සානි බහූනි වස්සසතානි බහූනි වස්සසහස්සානි බහූනි වස්සසතසහස්සානි බහූනි කප්පානි බහූනි කප්පසතානි බහූනි කප්පසහස්සානි බහූනි කප්පසතසහස්සානි. සමන්තචක්ඛූති ‘සමන්තචක්ඛු’ වුච්චති සබ්බඤ්ඤුතඤාණං -පෙ- තථාගතො තෙන සමන්තචක්ඛූ’ති ’පූගම්පි වස්සානං සමන්තචක්ඛු’
තත්ථෙව සො සීතිසියා විමුත්තො චවෙථ විඤ්ඤාණං තථාවිධස්සාති තත්ථෙව සො සීතීභාවමනුප්පත්තො නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිනාමධම්මො සස්සතිසමං තථෙව තිට්ඨෙය්ය.’ අථවා තස්ස විඤ්ඤාණං චවෙය්ය උච්ඡිජ්ජෙය්ය නස්සෙය්ය විනස්සෙය්ය න භවෙය්ය පුනබ්භව පටිසන්ධිවිඤ්ඤාණං නිබ්බත්තෙය්ය කාමධාතුයා වා රූපධාතුයා වා අරූපධාතුයා වා’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමාපන්නස්ස සස්සතඤ්ච උච්ඡෙදඤ්ච පුච්ඡති උදාහු තත්ථෙව අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායෙය්ය අථවා තස්ස විඤ්ඤාණං චවෙය්ය, පුන පටිසන්ධිවිඤ්ඤාණං නිබ්බත්තෙය්ය කාමධාතුයා වා රූපධාතුයා වා අරූපධාතුයා වා’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපපන්නස්ස පරිනිබ්බානඤ්ච පටිසන්ධිඤ්ච පුච්ඡති. තථා විධස්සාති තථාවිධස්ස තාදිසස්ස තස්සණ්ඨිතස්ස තප්පකාරස්ස තප්පටිභාගස්ස ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපපන්නස්සාති තත්ථෙව සො සීතිසියා විමුත්තො චවෙථ විඤ්ඤාණං තථාවිධස්ස’
තෙනාහ සො බ්රාහ්මණො:
“තිට්ඨෙ වෙ සො තත්ථ අනානුයායී
පූගම්පි වස්සානං සමන්තචක්ඛු,
තත්ථෙව සො සීතිසියා විමුත්තො
චවෙථ විඤ්ඤාණං තථාවිධස්සා”ති.
6. 6.
අච්චී යථා වාතවෙගෙන ඛිත්තා (උපසීවා’ති භගවා)
අත්ථං පලෙති න උපෙති සඞ්ඛං
එවං මුනී නාමකායා විමුත්තො
අත්ථං පලෙති න උපෙති සඞ්ඛං.
අච්චී යථා වාතවෙගෙන ඛිත්තාති-‘අච්චි’ වුච්චති ජාලසිඛා. වාතාති පුරත්ථිමා වාතා, පච්ඡිමා වාතා, උත්තරා වාතා, දක්ඛිණා වාතා, සරජා වාතා, අරජා වාතා, සීතා වාතා, උණ්හා වාතා, පරිත්තා වාතා, අධිමත්තා වාතා, කාළවාතා, වෙරම්භවාතා, පක්ඛවාතා, සුපණ්ණවාතා, තාලපණ්ණවාතා, විධූපනවාතා, වාතවෙගෙන ඛිත්තාති වාතවෙගෙන ඛිත්තා උක්ඛිත්තා නුන්නා පනුන්නා ඛම්භිතා වික්ඛම්භිතාති ‘අච්චි යථා වාතවෙගෙන ඛිත්තා, ‘උපසීවාති භගවා’.
අත්ථං පලෙති න උපෙති සඞ්ඛන්ති-‘අත්ථං පලෙතී’ති අත්ථං පලෙති, අත්ථං ගමෙති, අත්ථං ගච්ඡති, නිරුජ්ඣති, වූපසමති, පටිප්පස්සම්භති. න උපෙති සඞ්ඛන්ති සඞ්ඛං න උපෙති, උද්දෙසං න උපෙති, ගණනං න උපෙති, පණ්ණත්තිං න උපෙති, පුරත්ථිමං වා දිසං ගතො, පච්ඡිමං වා දිසං ගතො, උත්තරං වා දිසං ගතො, දක්ඛිණං වා දිසං ගතො, උද්ධං වා ගතො, අධො වා ගතො, තිරියං වා ගතො, විදිසං වා ගතොති සො හෙතු නත්ථි, පච්චයො නත්ථි, කාරණං නත්ථි යෙන සඞ්ඛං ගච්ඡෙය්යාති අත්ථං පලෙති න උපෙති සඞ්ඛං.
එවං මුනී නාමකායා විමුත්තොති ‘එව’න්ති ඔපම්මසම්පටිපාදනං, මුනීති ‘මොනං’ වුච්චති ඤාණං, -පෙ- සඞ්ගජාල මතිච්ච සො මුනී. නාමකායා විමුත්තොති සො මුනි පකතියා පුබ්බෙව රූපකායා විමුත්තො, තදඞ්ගසමතික්කමා වික්ඛම්භනප්පහානෙන පහීනො, තස්ස මුනිනො භවන්තං ආගම්ම චත්තාරො අරියමග්ගා පටිලද්ධා හොන්ති, චතුන්නං අරියමග්ගානං පටිලද්ධත්තා නාමකායො ච රූපකායො ච පරිඤ්ඤාතා හොන්ති, නාමකායස්ස ච රූපකායස්ස ච පරිඤ්ඤාතත්තා නාමකායා ච රූපකායා ච මුත්තො විමුත්තො සුවිමුත්තො අච්චන්තං අනුපාදාවිමොක්ඛෙනාති ‘එවං, මුනී නාමාකායා විමුත්තො.’