6. උපසීව සුත්තනිද්දෙසො
6. 1.
එකො අහං සක්ක, මහන්තමොඝං (ඉච්චායස්මා උපසීවො)
අනිස්සිතො නො විසහාමි තාරිතුං
ආරම්මණං බ්රූහි සමන්තචක්ඛු
යං නිස්සිතො ඔඝමිමං තරෙය්යං.
එකො අහං සක්ක මහන්තමොඝන්ති ‘එකො’ති පුග්ගලො වා මෙ දුතියො නත්ථි, ධම්මො වා මෙ දුතියො නත්ථි, යං වා පුග්ගලං නිස්සාය, ධම්මං වා නිස්සාය මහන්තං කාමොඝං භවොඝං දිට්ඨොඝං අවිජ්ජොඝං තරෙය්යං උත්තරෙය්යං පතරෙය්යං සමතික්කමෙය්යං වීතිවත්තෙය්යන්ති එකො. සක්කාති සක්කො, භගවා ‘සක්යකුලා පබ්බජිතොති’පි සක්කො. අථවා ‘අඩ්ඪො මහද්ධනො ධනවාති’පි සක්කො. තස්සිමානි ධනානි, සෙය්යථීදං: සද්ධාධනං සීලධනං හිරිධනං ඔත්තප්පධනං සුතධනං චාගධනං පඤ්ඤාධනං සතිපට්ඨානධනං -පෙ- නිබ්බානධනං, ඉමෙහි අනෙකෙහි ධනරතනෙහි අඩ්ඪො මහද්ධනො ධනවාති’පි සක්කො. අථවා සක්කො පහු විසවී අලමත්තො සූරො වීරො වික්කන්තො අභීරු අච්ඡම්භී අනුත්රාසි අපලායී පහීනභයභෙරවො විගතලොම හංසො’තිපි සක්කොති ‘එකො අහං සක්ක මහන්තමොඝං’.
ඉච්චායස්මා උපසීවොති ‘ඉච්චා’ති පදසන්ධි -පෙ- ආයස්මාති: පියවචනං: -පෙ- උපසීවොති තස්ස බ්රාහ්මණස්ස නාමං -පෙ- අභිලාපොති ‘ඉච්චායස්මා උපසීවො’.
අනිස්සිතො නො විසහාමි තාරිතුන්ති අනිස්සිතො’ති පුග්ගලං වා අනිස්සිතො, ධම්මං වා අනිස්සිතො, නො විසහාමි, න උස්සහාමි, න සක්කොමි, න පටිබලො, මහන්තං කාමොඝං භවොඝං දිට්ඨොඝං අවිජ්ජොඝං තරිතුං උත්තරිතුං පතරිතුං සමතික්කමිතුං වීතිවත්තිතුන්ති ‘අනිස්සිතො නො විසහාමි තාරිතුං’.
ආරම්මණං බ්රූහි සමන්තචක්ඛූති ‘ආරම්මණ’න්ති ආලම්බනං නිස්සයං උපනිස්සයං. බ්රූහීති ආචික්ඛාහි දෙසෙහි පඤ්ඤපෙහි පට්ඨපෙහි විවරාහි විභජාහි උත්තානී කරොහි පකාසෙහි. සමන්ත චක්ඛූහි ‘සමන්තචක්ඛු’ වුච්චති සබ්බඤ්ඤුතඤාණං, භගවා තෙන සබ්බඤ්ඤුතඤාණෙන උපෙතො සමුපෙතො උපගතො සමුපගතො උප්පන්නො සම්පන්නො සමන්නාගතො.
“න තස්ස අද්දිට්ඨමිධත්ථි කිඤ්චි
අතො අවිඤ්ඤාතමජානිතබ්බං,
සබ්බං අභිඤ්ඤාසි යදත්ථි නෙය්යං
තථාගතො තෙන සමන්තචක්ඛූ”ති.
’ආරම්මණං බ්රූහි සමන්තචක්ඛු.’
යං නිස්සිතො ඔඝමිමං තරෙය්යන්ති ‘යං නිස්සිතො’ති යං පුග්ගලං වා නිස්සිතො, ධම්මං වා නිස්සිතො, මහන්තං කාමොඝං භවොඝං දිට්ඨොඝං අවිජ්ජොඝං තරෙය්යං උත්තරෙය්යං පතරෙය්යං සමතික්කමෙය්යං වීතිවත්තෙය්යන්ති ‘යං නිස්සිතො ඔඝමිමං තරෙය්යං.’
තෙනාහ සො බ්රාහ්මණො:
“එකො අහං සක්ක මහන්තමොඝං (ඉච්චායස්මා උපසීවො)
අනිස්සිතො නො විසහාමි තාරිතුං
ආරම්මණං බ්රූහි සමන්තචක්ඛු
යං නිස්සිතො ඔඝමිමං තරෙය්ය”න්ති
6. 2.
ආකිඤ්චඤ්ඤං පෙක්ඛමානො සතීමා (උපසීවා’ති භගවා)
නත්ථීති නිස්සාය තරස්සු ඔඝං
කාමෙ පහාය විරතො කථාහි
තණ්හක්ඛයං නත්තමහාභිපස්ස.
ආකිඤ්චඤ්ඤං පෙක්ඛමානො සතිමාති සො බ්රාහ්මණො පකතියා ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සමාපත්තිලාභී සන්තංයෙව නිස්සයං න ජානාති ‘අයං මෙ නිස්සයො’ති තස්ස භගවා නිස්සයං ච ආචික්ඛති, උත්තරිඤ්ච නිය්යානපථං. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තිං සතො සමාපජ්ජිත්වා තතො වුට්ඨහිත්වා තත්ථ ජාතෙ චිත්තචෙතසිකෙ ධම්මෙ අනිච්චතො පෙක්ඛමානො දුක්ඛතො-රොගතො-ගණ්ඩතො-සල්ලතො-අඝතො-ආබාධතො-පරතො-පලොකතො-ඊතිතො-උප්පද්දවතො-භයතො-උපස්සග්ගතො-චලතො-පභඞ්ගුතො-අද්ධුවතො-අතාණතො-අලෙනතො-අසරණතො -