5. 8.
යං කිඤ්චි සම්පජානාසි (ධොතකාති භගවා)
උද්ධං අධො තිරියඤ්චාපි මජ්ඣෙ,
එතං විදිත්වා සඞ්ගොති ලොකෙ
භවාභවාය මාකාසි තණ්හං.
උද්ධං අධො තිරියඤ්චාපි මජ්ඣෙ,
එතං විදිත්වා සඞ්ගොති ලොකෙ
භවාභවාය මාකාසි තණ්හං.
යං කිඤ්චි සම්පජානාසීති යං කිඤ්චි සම්පජානාසි ආජානාසි විජානාසි පටිවිජානාසි පටිවිජ්ඣසීති ‘යං කිඤ්චි සම්පජානාසි’. ධොතකාති භගවාති ‘ධොතකා’ති භගවා තං බ්රාහ්මණං නාමෙන ආලපති. භගවාති ගාරවාධිවචනමෙතං: -පෙ- සච්ඡිකාපඤ්ඤත්ති යදිදං භගවාති ‘ධොතකාති භගවා. ‘
උද්ධං අධො තිරියඤ්චාපි මජ්ඣෙති ‘උද්ධ’න්ති අනාගතං, අධොති අතීතං, තිරියඤ්චාපි මජ්ඣෙති පච්චුප්පන්නං. ‘උද්ධ’න්ති දෙවලොකො, ‘අධො’ති අපායලොකො, තිරියඤ්චාපි මජ්ඣෙති මනුස්සලොකො, අථවා උද්ධන්ති කුසලා ධම්මා, ‘අධො’ති අකුසලා ධම්මා. ‘තිරියං චාපි මජ්ඣෙ’ති අබ්යාකතා ධම්මා. උද්ධන්ති අරූපධාතු, ‘අධො’ති කාමධාතු, තිරියඤ්චාපි මජ්ඣෙ’ති රූපධාතු. උද්ධන්ති සුඛා වෙදනා. ‘අධො’ති දුක්ඛා වෙදනා, තිරියඤ්චාපි මජ්ඣෙ’ති අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. ‘උද්ධ’න්ති උද්ධං පාදතලා ‘අධො’ති අධො කෙසමත්ථකා, ‘තිරියඤ්චාපි මජ්ඣෙ’ති වෙමජ්ඣෙති උද්ධං අධො තිරියඤ්චාපි මජ්ඣෙ’.
එතං විදිත්වා සඞ්ගොති ලොකෙති සඞ්ගො එසො ලග්ගනං එතං බන්ධනං එතං පළිබොධො එසොති ඤත්වා ජානිත්වා තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වාති ‘එතං විදිත්වා සඞ්ගොති ලොකෙ.’
භවාභවාය මාකාසි තණ්හන්ති ‘තණ්හා ති රූපතණ්හා සද්දතණ්හා -පෙ- ධම්මතණ්හා. භවාභාවායාති භවාභවාය කම්මභවාය පුනබ්භවාය, කාමභවාය, කම්මභවාය කාමභවාය පුනබ්භවාය, රූපභවාය කම්මභවාය රූපභවාය පුනබ්භවාය, අරූපභවාය කම්මභවාය අරූපභවාය පුනබ්භවාය පුනප්පුනභවාය පුනප්පුනගතියා පුනප්පුන උප්පත්තියා පුනප්පුනපටිසන්ධියා පුනප්පුන අත්තභාවාභිනිබ්බත්තියා තණ්හං මාකාසි, මා ජනෙසි මා සඤ්ජනෙසි මා නිබ්බත්තෙසි මාභිනිබ්බත්තෙසි, පජහ විනොදෙහි බ්යන්තීකරොහි අනභාවං ගමෙහීති ‘භවාභවාය මාකාසි තණ්හන්ති’.
තෙනාහ භගවා:
“යං කිඤ්චි සම්පජානාසි (ධොතකා’ති භගවා)
උද්ධං අධො තිරියං චාපි මජ්ඣෙ,
එතං විදිත්වා සඞ්ගො’ති ලොකෙ
භවාභවාය මාකාසි තණ්හ”න්ති.
උද්ධං අධො තිරියං චාපි මජ්ඣෙ,
එතං විදිත්වා සඞ්ගො’ති ලොකෙ
භවාභවාය මාකාසි තණ්හ”න්ති.
සහගාථාපරියොසානා -පෙ- ‘සත්ථා මෙ භන්තෙ භගවා සාවකො හමස්මී’ති.
ධොතක සුත්ත නිද්දෙසො පඤ්චමො.
6. උපසීව සුත්තනිද්දෙසො
6. 1.
එකො අහං සක්ක, මහන්තමොඝං (ඉච්චායස්මා උපසීවො)
අනිස්සිතො නො විසහාමි තාරිතුං
ආරම්මණං බ්රූහි සමන්තචක්ඛු
යං නිස්සිතො ඔඝමිමං තරෙය්යං.
අනිස්සිතො නො විසහාමි තාරිතුං
ආරම්මණං බ්රූහි සමන්තචක්ඛු
යං නිස්සිතො ඔඝමිමං තරෙය්යං.
එකො අහං සක්ක මහන්තමොඝන්ති ‘එකො’ති පුග්ගලො වා මෙ දුතියො නත්ථි, ධම්මො වා මෙ දුතියො නත්ථි, යං වා පුග්ගලං නිස්සාය, ධම්මං වා නිස්සාය මහන්තං කාමොඝං භවොඝං දිට්ඨොඝං අවිජ්ජොඝං තරෙය්යං උත්තරෙය්යං පතරෙය්යං සමතික්කමෙය්යං වීතිවත්තෙය්යන්ති එකො. සක්කාති සක්කො, භගවා ‘සක්යකුලා පබ්බජිතොති’පි සක්කො. අථවා ‘අඩ්ඪො මහද්ධනො ධනවාති’පි සක්කො. තස්සිමානි ධනානි, සෙය්යථීදං: සද්ධාධනං සීලධනං හිරිධනං ඔත්තප්පධනං සුතධනං චාගධනං පඤ්ඤාධනං සතිපට්ඨානධනං -පෙ- නිබ්බානධනං, ඉමෙහි අනෙකෙහි ධනරතනෙහි අඩ්ඪො මහද්ධනො ධනවාති’පි සක්කො. අථවා සක්කො පහු විසවී අලමත්තො සූරො වීරො වික්කන්තො අභීරු අච්ඡම්භී අනුත්රාසි අපලායී පහීනභයභෙරවො විගතලොම හංසො’තිපි සක්කොති ‘එකො අහං සක්ක මහන්තමොඝං’.
ඉච්චායස්මා උපසීවොති ‘ඉච්චා’ති පදසන්ධි -පෙ- ආයස්මාති: පියවචනං: -පෙ- උපසීවොති තස්ස බ්රාහ්මණස්ස නාමං -පෙ- අභිලාපොති ‘ඉච්චායස්මා උපසීවො’.
අනිස්සිතො නො විසහාමි තාරිතුන්ති අනිස්සිතො’ති පුග්ගලං වා අනිස්සිතො, ධම්මං වා අනිස්සිතො, නො විසහාමි, න උස්සහාමි, න සක්කොමි, න පටිබලො, මහන්තං කාමොඝං භවොඝං දිට්ඨොඝං අවිජ්ජොඝං තරිතුං උත්තරිතුං පතරිතුං සමතික්කමිතුං වීතිවත්තිතුන්ති ‘අනිස්සිතො නො විසහාමි තාරිතුං’.