4. 8.
එවංවිහාරී සතො අප්පමත්තො
භික්ඛු චරං හිත්වා මමායිතානි,
ජාතිං ජරං සොකපරිද්දවඤ්ච
ඉධෙව විද්වා පජහෙය්ය දුක්ඛං.
එවංවිහාරී සතො අප්පමත්තොති ‘එවංවිහාරී’ති: නන්දිඤ්ච නිවෙසනඤ්ච අභිසංඛාරසහගතවිඤ්ඤාණඤ්ච කම්මභවඤ්ච පටිසන්ධිකඤ්ච පුනබ්භවං පජහන්තො විනොදෙන්තො බ්යන්තීකරොන්තො අනභාවං ගමෙන්තොති ‘එවංවිහාරී’. සතොති: චතුහි කාරණෙහි සතො: කායෙ කායානුපස්සනා සතිපට්ඨානං භාවෙන්තො -පෙ- සො වුච්චති සතො. අප්පමත්තොති: සක්කච්චකාරී සාතච්චකාරී අට්ඨිතකාරී අනොලීනවුත්තී අනික්ඛිත්තඡන්දො අනික්ඛිත්තධුරො අප්පමත්තො කුසලෙසු ධම්මෙසු. කථාහං අපරිපූරං වා සීලක්ඛන්ධං පරිපූරෙය්යං, පරිපූරං වා සීලක්ඛන්ධං තත්ථ තත්ථ පඤ්ඤාය අනුගණ්හෙය්ය’න්ති යො තත්ථ ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හි ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච ආතප්පං පධානං අධිට්ඨානං අනුයොගො අප්පමත්තො අප්පමාදො කුසලෙසු ධම්මෙසු, කථාහං අපරිපූරං වා සමාධික්ඛන්ධං-පඤ්ඤාක්ඛන්ධං-විමුත්තික්ඛන්ධං-විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධං පරිපූරෙය්යං, පරිපූරං වා විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධං තත්ථ තත්ථ පඤ්ඤාය අනුගණ්හෙය්ය’න්ති. යො තත්ථ ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හී ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච ආතප්පං පධානං අධිට්ඨානං අනුයොගො අප්පමත්තො අප්පමාදො කුසලෙසු ධම්මෙසු, කථාහං අභිඤ්ඤාතං වා දුක්ඛං පරිජානෙය්යං, අප්පහීනෙ වා කිලෙසෙ පජහෙය්යං, අභාවිතං වා මග්ගං භාවෙය්යං, අසච්ඡිකතං වා නිරොධං සච්ඡිකරෙය්ය’න්ති යො තත්ථ ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හි ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච ආතප්පං පධානං අධිට්ඨානං අනුයොගො අප්පමත්තො අප්පමාදො කුසලෙසු ධම්මෙසූ’ති ‘එවංවිහාරී සතො අප්පමත්තො.
භික්ඛු චරං හිත්වා මමායිතානීති: ‘භික්ඛූ’ති පුථුජ්ජන කල්යාණකො වා භික්ඛු සෙඛො වා භික්ඛු. චරන්ති: චරන්තො විහරන්තො ඉරීයන්තො වත්තෙන්තො පාලෙන්තො යපෙන්තො යාපෙන්තො. මමායිතානීති: ද්වෙ මමත්තා: තණ්හාමමත්තං ච දිට්ඨිමමත්තං ච -පෙ- ඉදං තණ්හාමමත්තං -පෙ- ඉදං දිට්ඨිමමත්තං. තණ්හාමමත්තං පහාය දිට්ඨිමමත්තං පටිනිස්සජිත්වා මමත්තෙ ජහිත්වා චජිත්වා පජහිත්වා පරිච්චජිත්වා විනොදෙත්වා බ්යන්තීකරිත්වා අනභාවං ගමෙත්වාති ‘භික්ඛු චරං හිත්වා මමායිතානි.’
ජාතිං ජරං සොකපරිද්දවං ච ඉධෙව විද්වා පජහෙය්ය දුක්ඛන්ති: ‘ජාතී’ති: යා තෙසං තෙසං සත්තානං -පෙ- ජරන්ති: යා තෙසං තෙසං සත්තානං -පෙ- සොකොති: ඤාතිබ්යසනෙන වා ඵුට්ඨස්ස -පෙ- පද්දරිවන්ති ඤාතිබ්යසනෙන වා ඵුට්ඨස්ස -පෙ- ඉධාති: ඉමිස්සා දිට්ඨියා -පෙ- ඉමස්මිං ලොකෙ. විද්වාති: විජ්ජාගතො ඤාණී විභාවී මෙධාවී. දුක්ඛන්ති: ජාතිදුක්ඛං -පෙ- දොමනස්සුපායාසදුක්ඛං. ජාති ජරං සොකපරිද්දවඤ්ච ඉධෙව විද්වා පජහෙය්ය දුක්ඛන්ති: විජ්ජාගතො ඤාණී විභාවී මෙධාවී ඉධෙව ජාතිඤ්ච ජරඤ්ච සොකපරිද්දවඤ්ච පජහෙය්ය විනොදෙය්ය බ්යන්තීකරෙය්ය අනභාවං ගමෙය්යාති ‘ජාතිං ජරං සොකපරිද්දවඤ්ච ඉධෙව විද්වා පජහෙය්ය දුක්ඛං’.
තෙනාහ භගවා:
“එවංවිහාරී සතො අප්පමත්තො
භික්ඛු චරං හිත්වා මමායිතානි
ජාතිං ජරං සොකපරිද්දවඤ්ච
ඉධෙව විද්වා පජහෙය්ය දුක්ඛ”න්ති.
4. 9.
එතාභිනන්දාමි වචො මහෙසිනො
සුකිත්තිතං ගොතම නූපධීකං,
අද්ධා හි භගවා පහාසි දුක්ඛං
තථා හි තෙ විදිතො එස ධම්මො.
එතාභිනන්දාමි වචො මහෙසිනොති: එත’න්ති: තුය්හං වචනං බ්යප්පථං දෙසනා අනුසිට්ඨිං අභිනන්දාමීති නන්දාමි අභිනන්දාමි මොදාමි අනුමොදාමි ඉච්ඡාමි සාදියාමි පත්ථයාමි පිහයාමි අභිජප්පාමි. මහෙසිනොති මහෙසි භගවා: මහන්තං සීලක්ඛන්ධං. එසි ගවෙසි පරියෙසීති මහෙසි -පෙ- ‘කහං නරාසභො’ති මහෙසීති ‘එතාභිනන්දාමි වචො මහෙසිනො’