5.
පටිසල්ලානං ඣානමරිඤ්චමානො
ධම්මෙසු නිච්චං අනුධම්මචාරී,
ආදීනවං සම්මසිතා භවෙසු
එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො
ධම්මෙසු නිච්චං අනුධම්මචාරී,
ආදීනවං සම්මසිතා භවෙසු
එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො
පටිසල්ලානං ඣානමරිඤ්චමානොති: සො පච්චෙකසම්බුද්ධො පටිසල්ලානාරාවො හොති පටිසල්ලානරතො අජ්ඣත්තං චෙතොසමථමනුයුත්තො අනිරාකතජ්ඣානො විපස්සනාය සමන්නාගතො බ්රූහෙතා සුඤ්ඤාගාරානං, ඣායී ඣානරතො එකත්තමනුයුත්තො සදත්ථගරුකොති ‘පටිසල්ලානං’. ඣානමරිඤ්චමානොති සො පච්චෙකසම්බුද්ධො ද්වීහි කාරණෙහි ඣානං න රිඤ්චති: අනුප්පන්නස්ස වා පඨමස්ස ඣානස්ස උප්පාදාය යුත්තො පයුත්තො ආයුත්තො සමායුත්තො, අනුප්පන්නස්ස වා දුතියස්ස ඣානස්ස-අනුප්පන්නස්ස වා තතියස්ස ඣානස්ස-චතුත්ථස්ස ඣානස්ස උප්පාදාය යුත්තො පයුත්තො ආයුත්තො සමායුත්තොති, එවම්පි ‘ඣානං න රිඤ්චති’. අථවා උප්පන්නං වා පඨමං ඣානං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති, උප්පන්නං වා දුතියං ඣානං-උප්පන්නං වා තතියං ඣානං-උප්පන්නං වා චතුත්ථං ඣානං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති, එවම්පි ඣානං න රිඤ්චතීති ‘පටිසල්ලානං ඣානමරිඤ්චමානො’.
ධම්මෙසු නිච්චං අනුධම්මචාරීති: ධම්මා වුච්චන්ති චත්තාරො සතිපට්ඨානා චත්තාරො සම්මප්පධානා -පෙ- අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. කතමෙ අනුධම්මා: සම්මාපටිපදා අනුලොමපටිපදා අපච්චනීකපටිපදා අන්වත්ථපටිපදා ධම්මානුධම්මපටිපදා සීලෙසු පරිපූරකාරිතා ඉන්ද්රියෙසු ගුත්තද්වාරතා භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතා ජාගරියානුයොගො සතිසම්පජඤ්ඤා, ඉමෙ වුච්චන්ති අනුධම්මා. ධම්මෙසු නිච්චං අනුධම්මචාරීති: ධම්මෙසු නිච්චකාලං ධුවකාලං සත්තං සමිතං අබ්බොකිණ්ණං පොඞ්ඛානුපොඞ්ඛං උදකොමිකජාතං අවීචිසන්තතිසහිතං ඵස්සිතං පුරෙභත්තං පච්ඡාභත්තං පුරිමයාමං මජ්ඣිමයාමං පච්ඡිමයාමං කාළෙ ජුණ්හෙ වස්සෙ හෙමන්තෙ ගිම්හෙ පුරිමෙ වයොඛන්ධෙ මජ්ඣිමෙ වයොඛන්ධෙ පච්ඡිමෙ වයොඛන්ධෙ චරති විහරති ඉරීයති වත්තෙති පාලෙති යපෙති යාපෙතීති ‘ධම්මෙසු නිච්චං අනුධම්මචාරී’.
ආදීනවං සම්මසිතා භවෙසූති-‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා’ති ආදීනවං සම්මසිතා භවෙසු ‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා දුක්ඛා’ති ‘සබ්බෙ ධම්මා අනත්තා’ති -පෙ- ‘යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං සබ්බං තං නිරොධධම්ම’න්ති ආදීනවං සම්මසිතා භවෙසූ’ති ‘ආදීනවං සම්මසිතා භවෙසු එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො’.
තෙනාහ සො පච්චෙකසම්බුද්ධො:
“පටිසල්ලානං ඣානමරිඤ්චමානො
ධම්මෙසු නිච්චං අනුධම්මචාරී,
ආදීනවං සම්මසිතා භවෙසු
එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො”ති.
ධම්මෙසු නිච්චං අනුධම්මචාරී,
ආදීනවං සම්මසිතා භවෙසු
එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො”ති.
6.
තණ්හක්ඛයං පත්ථයං අප්පමත්තො.
අනෙළමූගො සුතවා සතීමා,
සඞ්ඛාතධම්මො නියතො පධානවා
එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.
අනෙළමූගො සුතවා සතීමා,
සඞ්ඛාතධම්මො නියතො පධානවා
එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.
තණ්හක්ඛයං පත්ථයං අප්පමත්තොති: ‘තණ්හා’ති රූපතණ්හා -පෙ- ධම්මතණ්හා. තණ්හක්ඛයං පත්ථයන්ති: රාගක්ඛයං දොසක්ඛයං මොහක්ඛයං ගතික්ඛයං උපපත්තික්ඛයං පටිසන්ධික්ඛයං භවක්ඛයං සංසාරක්ඛයං වට්ටක්ඛයං පත්ථයන්තො ඉච්ඡන්තො සාදියන්තො පිහයන්තො අභිජප්පන්තොති ‘තණ්හක්ඛයං’ පත්ථයං අප්පමත්තොති: -සො පච්චෙක සම්බුද්ධො සක්කච්චකාරී සාතච්චකාරී -පෙ- අප්පමත්තො කුසලෙසු ධම්මෙසූති ‘තණ්හක්ඛයං පත්ථයං අප්පමත්තො’.
අනෙළමූගො සුත්වා සතීමාති: ‘අනෙළමූගොති’ සො පච්චෙකසම්බුද්ධො පණ්ඩිතො පඤ්ඤවා බුද්ධිමා ඤාණී විභාවී මෙධාවී. සුතවාති: සො පච්චෙකසම්බුද්ධො බහුස්සුතො හොති, සුතධරො සුතසන්නිචයො, යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්යාණා මජ්ඣෙකල්යාණා පරියොසානකල්යාණා සාත්ථා සව්යඤ්ජනා කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්රහ්මචරියං අභිවදන්ති, තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති, ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පවිද්ධා. සතිමාති: සො පච්චෙකසම්බුද්ධො සතිමා හොති පරමෙන සතිනෙපක්කෙන සමන්නාගතත්තා චිරකතම්පි චිරභාසිතම්පි සරිතා අනුස්සරිතාති ‘අනෙළමූගො සුතවා සතීමා.