16.
යො තෙ ධම්මමදෙසෙසි සන්දිට්ඨිකමකාලිකං,
තණ්හක්ඛයමනීතිකං යස්ස නත්ථි උපමා ක්වචි.
යො තෙ ධම්මමදෙසෙසීති-‘යො’ති “යො සො භගවා -පෙ- තත්ථ ච සබ්බඤ්ඤුතං පත්තො, බලෙසු ච වසීභාවං. ධම්මදෙසෙසීති ‘ධම්ම’න්ති-ආදිකල්යාණං මජ්ඣෙකල්යාණං -පෙ- නිබ්බානං ච නිබ්බානගාමිනිං ච පටිපදං ආචික්ඛි දෙසෙහි පඤ්ඤපෙහි පට්ඨපෙහි විවරි විභජි උත්තානීඅකාසි පකාසෙසීති ‘යො තෙ ධම්මමදෙසෙසි.’
සන්දිට්ඨිකමකාලිකන්ති: සන්දිට්ඨිකං අකාලිකං එහිපස්සිකං ඔපනයිකං පච්චත්තං වෙදිතබ්බං විඤ්ඤූහීති එවම්පි සන්දිට්ඨිකං. අථවා යො දිට්ඨෙව ධම්මෙ අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං භාවෙති, තස්ස මග්ගස්ස අනන්තරා සමනන්තරා අධිගච්ඡතෙව ඵලං වින්දති පටිලභතීති එවම්පි සන්දිට්ඨිකං. අකාලිකන්ති: යථා මනුස්සා කාලිකං ධනං දත්වා අනන්තරා න ලබ්භන්ති කාලං ආගමෙන්ති, නෙවායං ධම්මො. යො දිට්ඨෙව ධම්මෙ අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං භාවෙති, තස්ස මග්ගස්ස අනන්තරා සමනන්තරා අධිගච්ඡතෙව ඵලං, වින්දති පටිලභති න පරත්ථ න පරලොකෙ, එවං අකාලිකන්ති ‘සන්දිට්ඨිකමකාලිකං’.
තණ්හක්ඛයමනීතිකන්ති. ‘තණ්හා’ති රූපතණ්හා, සද්දතණ්හා -පෙ- ධම්මතණ්හා. තණ්හක්ඛයන්ති: තණ්හක්ඛයං රාගක්ඛයං දොසක්ඛයං මොහක්ඛයං ගතික්ඛයං උපපත්තික්ඛයං පටිසන්ධික්ඛයං භවක්ඛයං සංසාරක්ඛයං වට්ටක්ඛයං. අනීතිකන්ති: ‘ඊති’ වුච්චන්ති කිලෙසා ච ඛන්ධා ච අභිසඞ්ඛාරා ච. ඊතිප්පහානං ඊතිවූපසමං ඊතිපටිනිස්සග්ගං ඊතිපටිප්පස්සද්ධිං අමතං නිබ්බානන්ති ‘තණ්හක්ඛයමනීතිකං’
යස්ස නත්ථි උපමා ක්වචීති-යස්සාති නිබ්බානස්ස, නත්ථි උපමාති උපමා නත්ථි, උපනිධා නත්ථිං සදිසං නත්ථි පටිභාගො නත්ථි’ න සන්ති න සංවිජ්ජති නූපලබ්භති ක්වචීති: ක්වචි කිම්හිචි කත්ථචි අජ්ඣත්තා වා බහිද්ධා අජ්ඣත්තබහිද්ධා වාති යස්ස නත්ථි උපමා ක්වචි.’
තෙනාහ සො බාවාරි බ්රාහ්මණො:
“යො තෙ ධම්මමදෙසෙසි සන්දිට්ඨිකමකාලිකං,
තණ්හක්ඛයමනීතිකං යස්ස නත්ථි උපමා ක්වචීති.
17.
නාහං තම්හා විප්පවසාමි මුහුත්තම්පි බ්රාහ්මණ,
ගොතමා භූරිපඤ්ඤාණා ගොතමා භූරිමෙධසා.
නාහං තම්හා විප්පවසාමීති: නාහං බුද්ධම්හා විප්පවසාමි, අපෙමි අපගච්ඡාමි විනා හොමීති ‘නාහං තම්හා විප්පවසාමි’.
මුහුත්තම්පි බ්රාහ්මණාති: මුහුත්තම්පි ඛණම්පි ලයම්පි වයම්පි අද්ධම්පීති ‘මුහුත්තම්පි’. බ්රාහ්මණාති ගාරවෙන මාතුලං ආලපති.
ගොතමා භූරිපඤ්ඤාණාති: ගොතමා භූරිපඤ්ඤාණා ඤාණපඤ්ඤාණා පඤ්ඤාධජා පඤ්ඤාකෙතුම්හා පඤ්ඤාධිපතෙය්යම්හා විචයබහුලා පවිචයබහුලා පෙක්ඛායනබහුලා සමෙක්ඛායනබහුලා විභුතවිහාරිම්හා තච්චරිතා තබ්බහුලා තග්ගරුකා තන්නින්නා තප්පොනා තප්පබ්භාරා තදධිමුත්තා තදධි පතෙය්යම්හාති ගොතමා භූරිපඤ්ඤාණා.
ගොතමා භූරිමෙධසාති: භූරි වුච්චති පඨවී. භගවා තාය පඨවිසමාය පඤ්ඤාය විපුලාය විත්ථතාය සමන්නාගතො. ‘මෙධා’ වුච්චති පඤ්ඤා, යා පඤ්ඤා පජානනා -පෙ- අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි. භගවා ඉමාය මෙධාය පඤ්ඤාය උපෙතො සමුපෙතො උපගතො සමුපගතො උපපන්නො සම්පන්නො සමන්නාගතො, තස්මා බුද්ධො සුමෙධසොති ‘ගොතමො භූරිමෙධසා’
තෙනාහ ථෙරො පිඞ්ගියො:
“නාහං තම්හා විප්පවසාමි මුහුත්තම්පි බ්රාහ්මණ,
ගොතමා භූරිපඤ්ඤාණා ගොතමා භූරිමෙධසා”ති.
18.
යො මෙ ධම්මමදෙසෙසි සන්දිට්ඨිකමකාලිකං,
තණ්හක්ඛයමනීතිකං යස්ස නත්ථි උපමා ක්වචි.
යො මෙ ධම්මමදෙසෙසීති-යො සො භගවා සයම්භූ අනාචරියකො පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු සාමං සච්චානි අභිසම්බුජ්ඣි, තත්ථ ච සබ්බඤ්ඤුතං පත්තො බලෙසු ච වසීභාවං. ධම්මදෙසෙසීති ‘ධම්ම’න්ති-ආදිකල්යාණං -පෙ- පරියොසානකල්යාණං සාත්ථං සබ්යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්රහ්මචරියං චත්තාරො සතිපට්ඨානෙ චත්තාරො සම්මප්පධානෙ චත්තාරො ඉද්ධිපාදෙ පඤ්චින්ද්රියානි පඤ්ච බලානි සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං නිබ්බානං ච නිබ්බානගාමිනිං ච පටිපදං ආචික්ඛ, දෙසෙහි පඤ්ඤපෙහි පට්ඨපෙසි විවරි විභජි උත්තානීඅකාසි පකාසෙසීති ‘යො මෙ ධම්මමදෙසෙසි.’