මිගජාල වර්ගයේ පළමු වැන්නෙහි - චක්‍ඛු විඤ්ඤෙය්‍ය යනු චක්ෂුර් විඥානයෙන් දැකිය යුතු දේ යන අදහසයි. සෝත විඤ්ඤෙය්‍ය ආදියෙහිදී ද මේ ක්‍රමය ම වේ. ඉට්ඨා යනු ප්‍රියජනක වේවා හෝ නොවේවා හෝ ප්‍රිය අරමුණුවලට හේතුවන දේවල් යන අදහසයි. කන්ත යනු ප්‍රිය වූ යන අදහසයි. මනාප යනු සිත් අලවන යන අදහසයි. පියරූපි යනු මනෝඥ රූප යන අදහසයි. කාමුපසංහිතා යනු අරමුණු කොට උපදින්නාවූ කාමයෙන් යුක්ත වූ යන අදහසයි. රජනීය යනු සිත් අලවන්නාවු, රාගය ඉපදීමට හේතු වූ යන අදහසයි. නන්දී යනු තෘෂ්ණාවෙන් සතුටු වීමයි. සඤ්ඤාගො යනු එක්වීමයි. නන්‍දි සඤ්ඤොජන සම්ප යුත්තො යනු තෘෂ්ණාව නම් වූ බැම්මෙන් බඳින ලදුයේ යන අදහසයි. අරඤ්ඤෙ වන පන්‍ථානි යනු වනාන්තර හා ඈත පිහිටි වන ආශ්‍රමයන් යන අදහසයි. කෙසේ වෙතත් නගරයේ සීමාව දක්වන කණුවෙන් බැහැරට පිට වූ විට ඇති ප්‍රදේශ සියල්ලම ආරණ්‍ය යයි කියනු ලබන බව අභිධර්මයෙහි ඍජුවම සඳහන් වේ. එසේ වුව ද ඊතලයක් දුවන දුර මෙන් පන්සිය වාරයක් වූ දුරක් දක්වා ආරණ්‍ය සේනාසනය යයි කියන ලදී. මෙහි දී එයම අදහස් කරන ලද්දේයයි දත යුතුයි.

වනපත්‍ථං යනු ගම් කෙළවර ඉක්මවා ඇති මිනිස් ඇසුරෙන් තොර තැනකි. එහි සී සෑම නොකෙරේ. ධාන්‍ය වැපිරීම නොකෙරේ. වන පත්‍ථං යනු සෙනසුන්වලින් ඈත් වූ ස්ථානයකට වෙනත් වදනක් යයි ද කියන ලද්දේ වෙයි. වන පත්‍ථ යනු වන රොදටද, හිංසා කරන්නවුනට ද. ලොමුදැහැගැන්වීම් කරන්නවුනට ද. පර්යන්ත ප්‍රදේශවලට ද, අමනුෂ්‍යයන්ගෙන් ගහණ වූ සෙනසුන් වලටද වෙනත් වදනකි.

මෙහි පරියන්තානං යන මේ එකම පදය හැර සෙසු සමානාර්ථවත් පදවලින් වනයෙන්ම දත යුත්තේය. පන්නානි යනු ඉතා දුර වූ පර්යන්ත ප්‍රදේශයන්ය. අප්ප සද්දානි - වංගෙඩි මෝල් ගස් ආදියේ හඬ නැති බැවින් අප්ප සද්දානි යයි කියන ලදී. අප්ප නිග්ඝොසානි - ඒ ඒ ලිහිල් හඬ හා මහත් වූ හඬ නැති වීමේ හේතුවෙන් අප්ප නිග්ඝොස යයි කියන ලදී. විජනවාතානි යනු සැරිසරන ජනයාගේ සිරුරු පහස ලැබු වාතය නැති යන අදහසයි. මනුස්ස රාහසෙය්‍යකානි යනු මිනිසුන්ගේ රහස් කටයුතුවලට යෝග්‍ය වූ යන අදහසයි. පටිසල්ලාන සාරුප්පානි යනු සැඟවී සිටීමට සුදුසු යන අදහසයි.

දෙවැන්නෙහි - නන්‍දිනිරොධා දුක්ඛ නිරොධො යනු තෘෂ්ණාවගේ නිරුද්ධ වීම (නැතිවීම) හේතුකොට ගෙන දුඃඛචක්‍රයේ (හෙවත් පවත්නා දුකෙහි) නිරෝධය සිදු වේ යන අදහසයි.

තෙවැන්නෙහි - සමිද්ධි ශරීරයේ සොඳුරු බව නිසා මෙම නාමය ලැබී ඇත. ඒ තෙරුන්ගේ වනාහී සිරුර ඉතා රූමත් විය. ප්‍රසාද ජනක විය. ඔසවන ලද මල් කළඹක් මෙන් විය, සරසන ලද මල් ගැබක් මෙන් විය. හැම අයුරින්ම පරිපූර්ණ වූයේ ද සමෘද්ධිමත් ද විය. එබැවින් “සමිද්ධි” යනුවෙන්ම නම භාවිතයට පත් විය. මාරො යනු මරණයයි. මාර පඤ්ඤත්ති යනු මාර යනුවෙන් නාමය ව්‍යවහාරයට පත් විය යන්නයි. අත්‍ථි මාරොච මාර පඤ්ඤත්තිච යනු එහි මරණය හෝ මරණං යන මේ නාමය හෝ ඇතැයි දැක්වේ යන අදහසයි. සිවු වැන්න පහසුය. පස්වැන්න ද එසේමය.

සය වැන්නෙහි - ලොකො = විනාස වන්නේය යන අරුතින් “ලෝකය” නම් වේ. මෙසේ මිගජාල තෙරුන්ගේ ආයාචන සූත්‍රයේ පටන් එන සූත්‍ර පහේම සසරෙහි පැවැත්ම හා නැවැත්ම කියන ලදී.

සත්වැන්නෙහි - සීතවන එසේ නම ඇති සොහොන් වනාන්තරයකි. සප්ප සොණ්ඩික පබ්භාර නයකුගේ පෙණයට සමාන බැවින් මෙසේ නම ලැබී ඇති පර්වත ගුහාවෙහි උපසෙනස්ස: දම්සෙනෙවි (සැරියුත්) මහ තෙරුන්ගේ කණිටු සොයුරු උපසේන තෙරුන්ගේ ආසී විසෙන පතිතො හොති: තෙරුන් වහන්සේ වනාහී කරන ලද බත් කිස ඇත්තේ (හෙවත් දන් වැළදුයේ) ප්‍රධාන සිවුර ගෙන ලෙණේ සෙවණෙහි. මඳ මඳ වශයෙන් ජනේලයෙන් එන වාතයෙන් පවන් වැදීම ලබමින් හිඳ දෙපට සිවුරෙහි මැස්මක් කරති. එවේලෙහි ලෙණේ පියස්සේ සර්ප පෝතකයෝ දෙදෙනෙක් ක්‍රීඩා කරමින් සිටියහ. ඔවුන්ගෙන් එකෙක් වැටී තෙරුන් ගේ උරහිසෙහි රැඳුනේය. ඒ සර්පයා ද ස්පර්ශයෙන් විෂ ඇතුල් කරන්නෙකි. එබැවින් (සර්පයා) වැටුණ තැනෙහි සිට තෙරුන්ගේ සිරුරෙහි පහන් සිළුවක් පහන් තිරය මැඩ පවත්වා ගෙන සිටින්නා සේ සිරුරට විස ඇතුල් විය. තෙරුන් වහන්සේ විස ගමන් කරන ආකාරය දැක කෙසේ හෝ සර්පයාගේ වැටීමේ සිට විස පැතිරීමේ අවසානය දක්වා තමාගේ සෘද්ධි බලයෙන් රැකෙමින් මේ ශරීරය ලෙන තුළ විනාස නො වේවායි අදිටන් කොට භික්ෂූන් හට ආමන්ත්‍රණය කළහ. පුරායං කායො ඉධෙව විකිරති = යම් තාක් (සිරුර) නො විසිරේ ද ඊට පෙර එය බැහැරට ගෙන යන්න යන අදහසයි. අඤ්ඤථත්තං = වෙනත් ස්වභාවයක් ඉන්‍ද්‍රියානං විපරිණාමං - ඇස් කන් ආදී ඉඳුරන්ගේ මුල් ස්වභාවය ඉවත් වීමයි. තත්‍ථෙව විකිරී = බැහැරට ගෙන ගොස් තබන ලද ස්ථානයෙහි සයනයෙහි ම විසිරී ගියේය.

අට වැන්නෙහි - රූප පටිසංවෙදී = නීල පීත ආදී වශයෙන් වෙනස් වූ (රූප) අරමුණු වෙන් කරමින් රූපය විඳ ගැනීමක් කරයි ද ඒ හේතුවෙන් “රූප පටි සංවේදී” නම් වේ. රූප රාග පටිසංවේදී ක්ලේශයන් පැවතීමේ හේතුව නිසාම රූපයෙහි ඇලීම වින්දනය කරයිද, ඒ හේතුවෙන් “රූපරාග පටිසංවේදී” ක්ලේශයන් පැවතීමේ හේතුව නිසාම රූපයෙහි ඇලීම වින්දනය කරයිද, ඒ හේතුවෙන් “රූපරාග පටි සංවේදී” යයි කියනු ලැබේ. සන්‍දිට්ඨිකො = සන්‍දිට්ඨිකො යන ආදිය විසුද්ධි මග්ගයෙහි කියා විස්තර කළ ආකාරයෙන්ම වන්නේය. නොච රූප රාග පටිසංවේදී = කෙළෙස් නැති බැවින්ම. රූපයෙහි ඇලීම වින්දනය කර ගැනීම යන මේ කරුණ සිදු නොවන්නේ වේ. ඒ නිසාම (නො ච රූප රාග පටිසංවේදී හෙවත්) රූපයෙහි ඇලීම වින්දනය කිරීම නොවන්නේමය යනුවෙන් කීව යුතු වේ. මේ සූත්‍රයෙහි නො රහතුන් හා රහතුන් (රූපාදී අරමුණු) නුවණින් සලකා බලන අයුරු කියන ලදී.