තතියෙ කුම්මොති අට්ඨිකුම්මො. කච්ඡපොති තස්සෙව වෙවචනං. අනුනදීතීරෙති නදියා අනුතීරෙ. ගොචරපසුතොති “සචෙ කිඤ්චි ඵලාඵලං ලභිස්සාමි, ඛාදිස්සාමී”ති ගොචරත්ථාය පසුතො උස්සුක්කො තන්නිබන්ධො. සමොදහිත්වාති සමුග්ගෙ විය පක්ඛිපිත්වා. සඞ්කසායතීති අච්ඡති. සමොදහන්ති සමොදහන්තො ඨපෙන්තො. ඉදං වුත්තං හොති – යථා කුම්මො අඞ්ගානි සකෙ කපාලෙ සමොදහන්තො සිඞ්ගාලස්ස ඔතාරං න දෙති, න ච නං සිඞ්ගාලො පසහති, එවං භික්ඛු අත්තනො මනොවිතක්කෙ සකෙ ආරම්මණකපාලෙ සමොදහන්තො කිලෙසමාරස්ස ඔතාරං න දෙති, න ච නං මාරො පසහති.

අනිස්සිතොති තණ්හාදිට්ඨිනිස්සයෙහි අනිස්සිතො. අඤ්ඤමහෙඨයානොති අඤ්ඤං කඤ්චි පුග්ගලං අවිහෙඨෙන්තො. පරිනිබ්බුතොති කිලෙසපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බුතො. නූපවදෙය්ය කඤ්චීති අඤ්ඤං කඤ්චි පුග්ගලං සීලවිපත්තියා වා ආචාරවිපත්තියා වා අත්තානං උක්කංසෙතුකාමතාය වා පරං වම්භෙතුකාමතාය වා න උපවදෙය්ය, අඤ්ඤදත්ථු පඤ්ච ධම්මෙ අජ්ඣත්තං උපට්ඨපෙත්වා, “කාලෙන වක්ඛාමි, නො අකාලෙන, භූතෙන වක්ඛාමි, නො අභූතෙන, සණ්හෙන වක්ඛාමි, නො ඵරුසෙන, අත්ථසංහිතෙන වක්ඛාමි, නො අනත්ථසංහිතෙන, මෙත්තචිත්තො වක්ඛාමි, නො දොසන්තරො”ති එවං උල්ලුම්පනසභාවසණ්ඨිතෙනෙව චිත්තෙන විහරති.

චතුත්ථෙ අද්දසාති ගඞ්ගාතීරෙ පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසින්නො අද්දස. වුය්හමානන්ති චතුරස්සං තච්ඡෙත්වා පබ්බතන්තරෙ ඨපිතං වාතාතපෙන සුපරිසුක්ඛං පාවුස්සකෙ මෙඝෙ වස්සන්තෙ උදකෙන උප්ලවිත්වා අනුපුබ්බෙන ගඞ්ගාය නදියා සොතෙ පතිතං තෙන සොතෙන වුය්හමානං. භික්ඛූ ආමන්තෙසීති “ඉමිනා දාරුක්ඛන්ධෙන සදිසං කත්වා මම සාසනෙ සද්ධාපබ්බජිතං කුලපුත්තං දස්සෙස්සාමී”ති ධම්මං දෙසෙතුකාමතාය ආමන්තෙසි. අමුං මහන්තං දාරුක්ඛන්ධං ගඞ්ගාය නදියා සොතෙන වුය්හමානන්ති ඉදං පන අට්ඨදොසවිමුත්තත්තා සොතපටිපන්නස්ස දාරුක්ඛන්ධස්ස අපරෙ සමුද්දපත්තියා අන්තරායකරෙ අට්ඨ දොසෙ දස්සෙතුං ආරභි.

තත්රස්ස එවං අට්ඨදොසවිමුත්තතා වෙදිතබ්බා – එකො හි ගඞ්ගාය නදියා අවිදූරෙ පබ්බතතලෙ ජාතො නානාවල්ලීහි පලිවෙඨිතො පණ්ඩුපලාසතං ආපජ්ජිත්වා උපචිකාදීහි ඛජ්ජමානො තස්මිංයෙව ඨානෙ අපණ්ණත්තිකභාවං ගච්ඡති, අයං දාරුක්ඛන්ධො ගඞ්ගං ඔතරිත්වා වඞ්කට්ඨානෙසු විලාසමානො සාගරං පත්වා මණිවණ්ණෙ ඌමිපිට්ඨෙ සොභිතුං න ලභති.

අපරො ගඞ්ගාතීරෙ බහිමූලො අන්තොසාඛො හුත්වා ජාතො, අයං කිඤ්චාපි කාලෙන කාලං ඔලම්බිනීහි සාඛාහි උදකං ඵුසති, බහිමූලත්තා පන ගඞ්ගං ඔතරිත්වා වඞ්කට්ඨානෙසු විලාසමානො සාගරං පත්වා මණිවණ්ණෙ ඌමිපිට්ඨෙ සොභිතුං න ලභති.

අපරො මජ්ඣෙ ගඞ්ගාය ජාතො, දළ්හමූලෙන පන සුප්පතිට්ඨිතො, බහි චස්ස ගතා වඞ්කසාඛා නානාවල්ලීහි ආබද්ධා, අයම්පි දළ්හමූලත්තා බහිද්ධා වල්ලීහි ආබද්ධත්තා ච ගඞ්ගං ඔතරිත්වා…පෙ… සොභිතුං න ලභති.

අපරො පතිතට්ඨානෙයෙව වාලිකාය ඔත්ථටො පූතිභාවං ආපජ්ජති, අයම්පි ගඞ්ගං ඔතරිත්වා…පෙ… න ලභති.

අපරො ද්වින්නං පාසාණානං අන්තරෙ ජාතත්තා, සුනිඛාතො විය නිච්චලො ඨිතො, ආගතාගතං උදකං ද්විධා ඵාලෙති, අයං පාසාණන්තරෙ සුට්ඨු පතිට්ඨිතත්තා ගඞ්ගං ඔතරිත්වා…පෙ… න ලභති.

අපරො අබ්භොකාසට්ඨානෙ නභං පූරෙත්වා වල්ලීහි ආබද්ධො ඨිතො. එකං ද්වෙ සංවච්ඡරෙ අතික්කමිත්වා ආගතෙ මහොඝෙ සකිං වා ද්වික්ඛත්තුං වා තෙමෙති, අයම්පි නභං පූරෙත්වා ඨිතතාය චෙව එකස්ස වා ද්වින්නං වා සංවච්ඡරානං අච්චයෙන සකිං වා ද්වික්ඛත්තුං වා තෙමනතාය ච ගඞ්ගං ඔතරිත්වා…පෙ… න ලභති.

අපරොපි මජ්ඣෙ ගඞ්ගාය දීපකෙ ජාතො මුදුක්ඛන්ධසාඛො ඔඝෙ ආගතෙ අනුසොතං නිපජ්ජිත්වා, උදකෙ ගතෙ සීසං උක්ඛිපිත්වා, නච්චන්තො විය තිට්ඨති. යස්සත්ථාය සාගරො ගඞ්ගං එවං විය වදති, “භොති ගඞ්ගෙ ත්වං මය්හං චන්දනසාරසලළසාරාදීනි නානාදාරූනි ආහරසි, දාරුක්ඛන්ධං පන නාහරසී”ති. සුලභො එස, දෙව, පුනවාරෙ ජානිස්සාමීති. පුනවාරෙ තම්බවණ්ණෙන උදකෙන ආලිඞ්ගමානා විය ආගච්ඡති. සොපි තථෙව අනුසොතං නිපජ්ජිත්වා, උදකෙ ගතෙ සීසං උක්ඛිපිත්වා, නච්චන්තො විය තිට්ඨති. අයං අත්තනො මුදුතාය ගඞ්ගං ඔතරිත්වා…පෙ… න ලභති.

අපරො ගඞ්ගාය නදියා තිරියං පතිතො වාලිකාය ඔත්ථරිතො අන්තරසෙතු විය බහූනං පච්චයො ජාතො, උභොසු තීරෙසු වෙළුනළකරඤ්ජකකුධාදයො උප්ලවිත්වා තත්ථෙව ලග්ගන්ති. තථා නානාවිධා ගච්ඡා වුය්හමානා භින්නමුසලභින්නසුප්පඅහිකුක්කුරහත්ථිඅස්සාදිකුණපානිපි තත්ථෙව ලග්ගන්ති. මහාගඞ්ගාපි නං ආසජ්ජ භිජ්ජිත්වා ද්විධා ගච්ඡති, මච්ඡකච්ඡපකුම්භීලමකරාදයොපි තත්ථෙව වාසං කප්පෙන්ති. අයම්පි තිරියං පතිත්වා මහාජනස්ස පච්චයත්තකතභාවෙන ගඞ්ගං ඔතරිත්වා වඞ්කට්ඨානෙසු විලාසමානො සාගරං පත්වා මණිවණ්ණෙ ඌමිපිට්ඨෙ සොභිතුං න ලභති.