4. උපාදාන පරිවත්ත සුත්තවණ්ණනා
චතුත්ථෙ චතුපරිවට්ටන්ති එකෙකස්මිං ඛන්ධෙ චතුන්නං පරිවට්ටනවසෙන. රූපං අබ්භඤ්ඤාසින්ති රූපං දුක්ඛසච්චන්ති අභිඤ්ඤාසිං. එවං සබ්බපදෙසු චතුසච්චවසෙනෙව අත්ථො වෙදිතබ්බො. ආහාරසමුදයාති එත්ථ සච්ඡන්දරාගො කබළීකාරාහාරො ආහාරො නාම. පටිපන්නාති සීලතො පට්ඨාය යාව අරහත්තමග්ගා පටිපන්නා හොන්ති. ගාධන්තීති පතිට්ඨහන්ති. එත්තාවතා සෙක්ඛභූමිං කථෙත්වා ඉදානි අසෙක්ඛභූමිං කථෙන්තො යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙතිආදිමාහ. සුවිමුත්තාති අරහත්තඵලවිමුත්තියා සුට්ඨු විමුත්තා. කෙවලිනොති සකලිනො කතසබ්බකිච්චා. වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනායාති යෙන තෙ අවසිට්ඨෙන වට්ටෙන පඤ්ඤාපෙය්යුං, තං නෙසං වට්ටං නත්ථි පඤ්ඤාපනාය. අථ වා වට්ටන්ති කාරණං, පඤ්ඤාපනාය කාරණං නත්ථීති. එත්තාවතා අසෙක්ඛභූමිවාරො කථිතො.
චතුත්ථං.
5. සත්තට්ඨාන සුත්තවණ්ණනා
පඤ්චමෙ සත්තට්ඨානකුසලොති සත්තසු ඔකාසෙසු ඡෙකො. වුසිතවාති වුසිතවාසො. උත්තමපුරිසොති සෙට්ඨපුරිසො. සෙසමෙත්ථ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. ඉදං පන සුත්තං උස්සදනන්දියඤ්චෙව පලොභනීයඤ්චාති වෙදිතබ්බං. යථා හි රාජා විජිතසඞ්ගාමො සඞ්ගාමෙ විජයිනො යොධෙ උච්චට්ඨානෙ ඨපෙත්වා තෙසං සක්කාරං කරොති. කිං කාරණා? එතෙසං සක්කාරං දිස්වා සෙසාපි සූරා භවිතුං මඤ්ඤිස්සන්තීති, එවමෙව භගවා අප්පමෙය්යං කාලං පාරමියො පූරෙත්වා මහාබොධිමණ්ඩෙ කිලෙසමාරවිජයං කත්වා සබ්බඤ්ඤුතං පත්තො සාවත්ථියං ජෙතවනමහාවිහාරෙ නිසීදිත්වා ඉමං සුත්තං දෙසෙන්තො ඛීණාසවෙ උක්ඛිපිත්වා ථොමෙසි වණ්ණෙසි. කිං කාරණා? එවං අවසෙසා සෙක්ඛපුග්ගලා අරහත්තඵලං පත්තබ්බං මඤ්ඤිස්සන්තීති. එවමෙතං සුත්තං ඛීණාසවානං උක්ඛිපිත්වා පසංසිතත්තා උස්සදනන්දියං, සෙක්ඛානං පලොභිතත්තා පලොභනීයන්ති වෙදිතබ්බං.
එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සත්තට්ඨානකුසලො හොතීති එත්තාවතා චෙත්ථ මග්ගඵලපච්චවෙක්ඛණවසෙන දෙසනං නිට්ඨපෙත්වාපි පුන කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු තිවිධූපපරික්ඛී හොතීති ඉදං “ඛීණාසවො යස්මිං ආරම්මණෙ සතතවිහාරෙන විහරති, තං සත්තො වා පුග්ගලො වා න හොති, ධාතුආදිමත්තමෙව පන හොතී”ති එවං ඛීණාසවස්ස සතතවිහාරඤ්ච, “ඉමෙසු ධම්මෙසු කම්මං කත්වා අයං ආගතො”ති ආගමනීයපටිපදඤ්ච දස්සෙතුං වුත්තං. තත්ථ ධාතුසො උපපරික්ඛතීති ධාතුසභාවෙන පස්සති ඔලොකෙති. සෙසපදද්වයෙපි එසෙව නයො.
පඤ්චමං.
6. සම්බුද්ධ සුත්තවණ්ණනා
ඡට්ඨෙ කො අධිප්පයාසොති කො අධිකපයොගො. අනුප්පන්නස්සාති ඉමඤ්හි මග්ගං කස්සපසම්මාසම්බුද්ධො උප්පාදෙසි, අන්තරා අඤ්ඤො සත්ථා උප්පාදෙතුං නාසක්ඛි, ඉති භගවා අනුප්පන්නස්ස මග්ගස්ස උප්පාදෙතා නාම. නගරොපමස්මිඤ්හි අවළඤ්ජනට්ඨානෙසු පුරාණමග්ගො ජාතො, ඉධ අවත්තමානට්ඨෙන අනුප්පන්නමග්ගො නාම. අසඤ්ජාතස්සාති තස්සෙව වෙවචනං. අනක්ඛාතස්සාති අකථිතස්ස. මග්ගං ජානාතීති මග්ගඤ්ඤූ. මග්ගං විදිතං පාකටං අකාසීති මග්ගවිදූ. මග්ගෙ ච අමග්ගෙ ච කොවිදොති මග්ගකොවිදො. මග්ගානුගාති මග්ගං අනුගච්ඡන්තා. පච්ඡා සමන්නාගතාති අහං පඨමං ගතො, සාවකා පච්ඡා සමන්නාගතා.