අට්ඨමෙ පරොසහස්සන්ති අතිරෙකසහස්සං. අකුතොභයන්ති නිබ්බානෙ කුතොචි භයං නත්ථි, නිබ්බානප්පත්තස්ස වා කුතොචි භයං නත්ථීති නිබ්බානං අකුතොභයං නාම. ඉසීනං ඉසිසත්තමොති විපස්සිතො පට්ඨාය ඉසීනං සත්තමකො ඉසි.

කිං නු තෙ වඞ්ගීසාති ඉදං භගවා අත්ථුප්පත්තිවසෙන ආහ. සඞ්ඝමජ්ඣෙ කිර කථා උදපාදි “වඞ්ගීසත්ථෙරො විස්සට්ඨවත්තො, නෙව උද්දෙසෙ, න පරිපුච්ඡාය, න යොනිසොමනසිකාරෙ කම්මං කරොති, ගාථා බන්ධන්තො චුණ්ණියපදානි කරොන්තො විචරතී”ති. අථ භගවා චින්තෙසි – “ඉමෙ භික්ඛූ වඞ්ගීසස්ස පටිභානසම්පත්තිං න ජානන්ති, චින්තෙත්වා චින්තෙත්වා වදතීති මඤ්ඤන්ති, පටිභානසම්පත්තිමස්ස ජානාපෙස්සාමී”ති චින්තෙත්වා, “කිං නු තෙ වඞ්ගීසා”තිආදිමාහ.

උම්මග්ගපථන්ති අනෙකානි කිලෙසුම්මුජ්ජනසතානි, වට්ටපථත්තා පන පථන්ති වුත්තං. පභිජ්ජ ඛිලානීති රාගඛිලාදීනි පඤ්ච භින්දිත්වා චරසි. තං පස්සථාති තං එවං අභිභුය්ය භින්දිත්වා චරන්තං බුද්ධං පස්සථ. බන්ධපමුඤ්චකරන්ති බන්ධනමොචනකරං. අසිතන්ති අනිස්සිතං. භාගසො පවිභජන්ති සතිපට්ඨානාදිකොට්ඨාසවසෙන ධම්මං විභජන්තං. පවිභජ්ජාති වා පාඨො, අඞ්ගපච්චඞ්ගකොට්ඨාසවසෙන විභජිත්වා විභජිත්වා පස්සථාති අත්ථො.

ඔඝස්සාති චතුරොඝස්ස. අනෙකවිහිතන්ති සතිපට්ඨානාදිවසෙන අනෙකවිධං. තස්මිං ච අමතෙ අක්ඛාතෙති තස්මිං තෙන අක්ඛාතෙ අමතෙ. ධම්මද්දසාති ධම්මස්ස පස්සිතාරො. ඨිතා අසංහීරාති අසංහාරියා හුත්වා පතිට්ඨිතා.

අතිවිජ්ඣාති අතිවිජ්ඣිත්වා. සබ්බට්ඨිතීනන්ති සබ්බෙසං දිට්ඨිට්ඨානානං විඤ්ඤාණට්ඨිතීනං වා. අතික්කමමද්දසාති අතික්කමභූතං නිබ්බානමද්දස. අග්ගන්ති උත්තමධම්මං. අග්ගෙති වා පාඨො, පඨමතරන්ති අත්ථො. දසද්ධානන්ති පඤ්චන්නං, අග්ගධම්මං පඤ්චවග්ගියානං, අග්ගෙ වා පඤ්චවග්ගියානං ධම්මං දෙසෙසීති අත්ථො. තස්මාති යස්මා එස ධම්මො සුදෙසිතොති ජානන්තෙන ච පමාදො න කාතබ්බො, තස්මා. අනුසික්ඛෙති තිස්සො සික්ඛා සික්ඛෙය්ය.

නවමෙ අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤොති පඨමං ධම්මස්ස අඤ්ඤාතත්තා එවං ගහිතනාමො ථෙරො. සුචිරස්සෙවාති කීවචිරස්ස? ද්වාදසන්නං සංවච්ඡරානං. එත්තකං කාලං කත්ථ විහාසීති. ඡද්දන්තභවනෙ මන්දාකිනිපොක්ඛරණියා තීරෙ පච්චෙකබුද්ධානං වසනට්ඨානෙ. කස්මා? විහාරගරුතාය. සො හි පඤ්ඤවා මහාසාවකො. යථෙව භගවතො, එවමස්ස දසසහස්සචක්කවාළෙ දෙවමනුස්සානං අබ්භන්තරෙ ගුණා පත්ථටාව. දෙවමනුස්සා තථාගතස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා ගන්ධමාලාදීහි පූජං කත්වා “අග්ගධම්මං පටිවිද්ධසාවකො”ති අනන්තරං ථෙරං උපසඞ්කමිත්වා පූජෙන්ති. සන්තිකං ආගතානඤ්ච නාම තථාරූපා ධම්මකථා වා පටිසන්ථාරො වා කාතබ්බො හොති. ථෙරො ච විහාරගරුකො, තෙනස්ස සො පපඤ්චො විය උපට්ඨාති. ඉති විහාරගරුතාය තත්ථ ගන්ත්වා විහාසි.

අපරම්පි කාරණං – භික්ඛාචාරවෙලායං තාව සබ්බසාවකා වස්සග්ගෙන ගච්ඡන්ති. ධම්මදෙසනාකාලෙ පන මජ්ඣට්ඨානෙ අලඞ්කතබුද්ධාසනම්හි සත්ථරි නිසින්නෙ දක්ඛිණහත්ථපස්සෙ ධම්මසෙනාපති, වාමහත්ථපස්සෙ මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරො නිසීදති, තෙසං පිට්ඨිභාගෙ අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤත්ථෙරස්ස ආසනං පඤ්ඤාපෙන්ති. සෙසා භික්ඛූ තං පරිවාරෙත්වා නිසීදන්ති. ද්වෙ අග්ගසාවකා අග්ගධම්මපටිවිද්ධත්තා ච මහල්ලකත්තා ච ථෙරෙ සගාරවා ථෙරං මහාබ්රහ්මං විය අග්ගික්ඛන්ධං විය ආසීවිසං විය ච මඤ්ඤමානා ධුරාසනෙ නිසීදන්තා ඔත්තප්පන්ති හරායන්ති. ථෙරො චින්තෙසි – “ඉමෙහි ධුරාසනත්ථාය කප්පසතසහස්සාධිකං අසඞ්ඛ්යෙය්යං පාරමියො පූරිතා, තෙ ඉදානි ධුරාසනෙ නිසීදන්තා මම ඔත්තප්පන්ති හරායන්ති, ඵාසුවිහාරං නෙසං කරිස්සාමී”ති. සො පතිරූපෙ කාලෙ තථාගතං උපසඞ්කමිත්වා “ඉච්ඡාමහං, භන්තෙ, ජනපදෙ වසිතු”න්ති ආහ, සත්ථා අනුජානි.

ථෙරො සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ඡද්දන්තභවනෙ මන්දාකිනිතීරං ගතො. පුබ්බෙ පච්චෙකබුද්ධානං පාරිචරියාය කතපරිචයා අට්ඨසහස්සා හත්ථිනාගා ථෙරං දිස්වාව “අම්හාකං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ආගත”න්ති නඛෙහි චඞ්කමනං නිත්තිණං කත්වා ආවරණසාඛා හරිත්වා ථෙරස්ස වසනට්ඨානං පටිජග්ගිත්වා වත්තං කත්වා සබ්බෙ සන්නිපතිත්වා මන්තයිංසු – “සචෙ හි මයං ‘අයං ථෙරස්ස කත්තබ්බං කරිස්සති, අයං කරිස්සතී’ති පටිපජ්ජිස්සාම, ථෙරො බහුඤාතිකගාමං ගතො විය යථාධොතෙනෙව පත්තෙන ගමිස්සති, වාරෙන නං පටිජග්ගිස්සාම, එකස්ස පන වාරෙ පත්තෙ සෙසෙහිපි නප්පමජ්ජිතබ්බ”න්ති වාරං ඨපයිංසු. වාරිකනාගො පාතොව ථෙරස්ස මුඛොදකඤ්ච දන්තකට්ඨඤ්ච ඨපෙති, වත්තං කරොති.