වඞ්ගීසසංයුත්තස්ස පඨමෙ අග්ගාළවෙ චෙතියෙති ආළවියං අග්ගචෙතියෙ. අනුප්පන්නෙ බුද්ධෙ අග්ගාළවගොතමකාදීනි යක්ඛනාගාදීනං භවනානි, චෙතියානි අහෙසුං. උප්පන්නෙ බුද්ධෙ තානි අපනෙත්වා මනුස්සා විහාරෙ කරිංසු. තෙසං තානෙව නාමානි ජාතානි. නිග්රොධකප්පෙනාති නිග්රොධරුක්ඛමූලවාසිනා කප්පත්ථෙරෙන. ඔහිය්යකොති ඔහීනකො. විහාරපාලොති සො කිර තදා අවස්සිකො හොති පත්තචීවරග්ගහණෙ අකොවිදො. අථ නං ථෙරා භික්ඛූ – “ආවුසො, ඉමානි ඡත්තුපාහනකත්තරයට්ඨිආදීනි ඔලොකෙන්තො නිසීදා”ති විහාරරක්ඛකං කත්වා පිණ්ඩාය පවිසිංසු. තෙන වුත්තං “විහාරපාලො”ති. සමලඞ්කරිත්වාති අත්තනො විභවානුරූපෙන අලඞ්කාරෙන අලඞ්කරිත්වා. චිත්තං අනුද්ධංසෙතීති කුසලචිත්තං විද්ධංසෙති විනාසෙති. තං කුතෙත්ථ ලබ්භාති එතස්මිං රාගෙ උප්පන්නෙ තං කාරණං කුතො ලබ්භා. යං මෙ පරොති යෙන මෙ කාරණෙන අඤ්ඤො පුග්ගලො වා ධම්මො වා අනභිරතිං විනොදෙත්වා ඉදානෙව අභිරතිං උප්පාදෙය්ය ආචරියුපජ්ඣායාපි මං විහාරෙ ඔහාය ගතා.

අගාරස්මාති අගාරතො නික්ඛන්තං. අනගාරියන්ති පබ්බජ්ජං උපගතන්ති අත්ථො. කණ්හතොති කණ්හපක්ඛතො මාරපක්ඛතො ආධාවන්ති. උග්ගපුත්තාති උග්ගතානං පුත්තා මහෙසක්ඛා රාජඤ්ඤභූතා. දළ්හධම්මිනොති දළ්හධනුනො, උත්තමප්පමාණං ආචරියධනුං ධාරයමානා. සහස්සං අපලායිනන්ති යෙ තෙ සමන්තා සරෙහි පරිකිරෙය්යුං, තෙසං අපලායීනං සඞ්ඛං දස්සෙන්තො “සහස්ස”න්ති ආහ. එතතො භිය්යොති එතස්මා සහස්සා අතිරෙකතරා. නෙව මං බ්යාධයිස්සන්තීති මං චාලෙතුං න සක්ඛිස්සන්ති. ධම්මෙ සම්හි පතිට්ඨිතන්ති අනභිරතිං විනොදෙත්වා අභිරතිං උප්පාදනසමත්ථෙ සකෙ සාසනධම්මෙ පතිට්ඨිතං. ඉදං වුත්තං හොති – ඉස්සාසසහස්සෙ තාව සමන්තා සරෙහි පරිකිරන්තෙ සික්ඛිතො පුරිසො දණ්ඩකං ගහෙත්වා සබ්බෙ සරෙ සරීරෙ අපතමානෙ අන්තරාව පහරිත්වා පාදමූලෙ පාතෙති. තත්ථ එකොපි ඉස්සාසො ද්වෙ සරෙ එකතො න ඛිපති, ඉමා පන ඉත්ථියො රූපාරම්මණාදිවසෙන පඤ්ච පඤ්ච සරෙ එකතො ඛිපන්ති. එවං ඛිපන්තියො එතා සචෙපි අතිරෙකසහස්සා හොන්ති, නෙව මං චාලෙතුං සක්ඛිස්සන්තීති.

සක්ඛී හි මෙ සුතං එතන්ති මයා හි සම්මුඛා එතං සුතං. නිබ්බානගමනං මග්ගන්ති විපස්සනං සන්ධායාහ. සො හි නිබ්බානස්ස පුබ්බභාගමග්ගො, ලිඞ්ගවිපල්ලාසෙන පන “මග්ග”න්ති ආහ. තත්ථ මෙති තස්මිං මෙ අත්තනො තරුණවිපස්සනාසඞ්ඛාතෙ නිබ්බානගමනමග්ගෙ මනො නිරතො. පාපිමාති කිලෙසං ආලපති. මච්චූතිපි තමෙව ආලපති. න මෙ මග්ගම්පි දක්ඛසීති යථා මෙ භවයොනිආදීසු ගතමග්ගම්පි න පස්සසි, තථා කරිස්සාමීති.

දුතියෙ නික්ඛමතීති විහාරා නික්ඛමති. අපරජ්ජු වා කාලෙති දුතියදිවසෙ වා භික්ඛාචාරකාලෙ. විහාරගරුකො කිරෙස ථෙරො. අරතිඤ්ච රතිඤ්චාති සාසනෙ අරතිං කාමගුණෙසු ච රතිං. සබ්බසො ගෙහසිතඤ්ච විතක්කන්ති පඤ්චකාමගුණගෙහනිස්සිතං පාපවිතක්කඤ්ච සබ්බාකාරෙන පහාය. වනථන්ති කිලෙසමහාවනං. කුහිඤ්චීති කිස්මිඤ්චි ආරම්මණෙ. නිබ්බනථොති නික්කිලෙසවනො. අරතොති තණ්හාරතිරහිතො.

පථවිඤ්ච වෙහාසන්ති පථවිට්ඨිතඤ්ච ඉත්ථිපුරිසවත්ථාලඞ්කාරාදිවණ්ණං, වෙහාසට්ඨකඤ්ච චන්දසූරියොභාසාදි. රූපගතන්ති රූපමෙව. ජගතොගධන්ති ජගතියා ඔගධං, අන්තොපථවියං නාගභවනගතන්ති අත්ථො. පරිජීයතීති පරිජීරති. සබ්බමනිච්චන්ති සබ්බං තං අනිච්චං. අයං ථෙරස්ස මහාවිපස්සනාති වදන්ති. එවං සමච්චාති එවං සමාගන්ත්වා. චරන්ති මුතත්තාති විඤ්ඤාතත්තභාවා විහරන්ති.

උපධීසූති ඛන්ධකිලෙසාභිසඞ්ඛාරෙසු. ගධිතාති ගිද්ධා. දිට්ඨසුතෙති චක්ඛුනා දිට්ඨෙ රූපෙ, සොතෙන සුතෙ සද්දෙ. පටිඝෙ ච මුතෙ චාති එත්ථ පටිඝපදෙන ගන්ධරසා ගහිතා, මුතපදෙන ඵොට්ඨබ්බාරම්මණං. යො එත්ථ න ලිම්පතීති යො එතෙසු පඤ්චකාමගුණෙසු තණ්හාදිට්ඨිලෙපෙහි න ලිම්පති.

අථ සට්ඨිනිස්සිතා සවිතක්කා, පුථූ ජනතාය අධම්මා නිවිට්ඨාති අථ ඡ ආරම්මණනිස්සිතා පුථූ අධම්මවිතක්කා ජනතාය නිවිට්ඨාති අත්ථො. න ච වග්ගගතස්ස කුහිඤ්චීති තෙසං වසෙන න කත්ථචි කිලෙසවග්ගගතො භවෙය්ය. නො පන දුට්ඨුල්ලභාණීති දුට්ඨුල්ලවචනභාණීපි න සියා. ස භික්ඛූති සො එවංවිධො භික්ඛු නාම හොති.

දබ්බොති දබ්බජාතිකො පණ්ඩිතො. චිරරත්තසමාහිතොති දීඝරත්තං සමාහිතචිත්තො. නිපකොති නෙපක්කෙන සමන්නාගතො පරිණතපඤ්ඤො. අපිහාලූති නිත්තණ්හො. සන්තං පදන්ති නිබ්බානං. අජ්ඣගමා මුනීති අධිගතො මුනි. පටිච්ච පරිනිබ්බුතො කඞ්ඛති කාලන්ති නිබ්බානං පටිච්ච කිලෙසපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බුතො පරිනිබ්බානකාලං ආගමෙති.