1. ඣත්වා සූත්ර වර්ණනාව
එකොළොස් වැන්න කියන ලද අර්ථ ම ය.
එකොළොස් වැනි සූත්රය යි.
2. දුබ්බණ්ණිය සූත්ර වර්ණනාව
දොළොස් වැන්නේ - දුබ්බණ්ණෙ දැවුණු කොටයක පාට ඇත්තේ, ඔකොටිමකො ඉතා මිටි - මහ උදරයක් ඇති. ආසනෙ පණ්ඩුකම්බල ශෛලාසනයෙහි කොධ භක්ඛො මෙය ශක්රයා විසින් ගන්නා ලද නම යි. හේ එක් රූපාවචර බ්රහ්මයෙකි. ශක්රයා ක්ෂාන්ති බලයෙන් සමන්විත යයි අසා විමසීම පිණිස පැමිණියේ ය. අවහිර කරනු ලැබූ යක්ෂයෝ මේ අයුරින් සංවිධානය වූ ආරක්ෂාස්ථානයට ඇතුළු වීමට නො හැකි වෙත්. උපසංකමි දෙවියන්ගේ (කථාව) අසා මොහු පරුෂ බවින් සොළවන්ට නො හැක. යටහත් පහත් ලෙස හා ක්ෂාන්තියෙහි සිට පන්නා දැමීමට හැකි වේ. එසේ පන්නා දැමීමට කැමති ව අසළට පැමිණියේ ය. අන්තරධායී ක්ෂාන්තියෙහි පිහිටා බලවත් සිතිවිල්ලක් සිතේ දරා ගෙන යටහත් බවින් යුතු ව බලා සිටි කල්හි අසුනෙහි සිටීමට නො හැකි වූයේ අතුරුදන් විය. නසූපහතචිත්තොම්හි මෙහි ‘සු’ යනු නිපාත මාත්රයකි. ‘න උපහත චිත්තොම්හි අහං - මම නසන ලද සිත් ඇත්තෙක් නො වෙමි. නාවත්තෙන සුවානයො ක්රෝධ ව්රතයෙන් පහසුවෙන් ගෙන ආ හැකි නො වේ. ක්රෝධ වසඟයෙහි පැවැත්මට නො හැක්කෙමි යි කියයි. න වො චිරාහං ‘වො’ නිපාත මාත්රයකි. මම බොහෝ කලක් නො කිපෙමි’ යි කියයි.
දොළොස් වැනි සූත්රය යි.
3. මායා සූත්ර වර්ණනාව
දහතුන් වැන්නෙහි - ආබාධිකො සෘෂි සමූහයා විසින් කරන ලද ශාපයෙන් හට ගත් ආබාධයෙන් පෙළුනේ, වාචෙහි මං ඉදින් මට සම්බරීමායාව උගන්වන්නෙහි නම් මම ද ඔබට පිළියම් කරන්නෙමි’යි කියයි. මා ඛො ත්වං මාරිස වාචෙසි සම්බරීමායාව නො මැති ව ශක්රයා අපට මෙතරම් බාධා කරයි, ඉදින් එය දන්නේ නම් අප විනාසයි. තමන්ගේ තනි අරමුණ අදෙසා අප නො නසනු යි කියා වැළැක්වූහ. සම්බරො ච සතං සමං මායාකාරී සම්බර අසුරිඳු මායාව යොදා ගෙන සියක් වසක් නිරයේ පැසුනේ ය. එසේ පැසෙයි. ඔබතුමා ධාර්මිකයෙක් ම ය. ඔබට මායාවෙන් කම් නැත’යි කියයි. කිම ශක්රයා ඔහුගේ ක්රෝධයට පිළියම් කිරීමට හැක්කේ ද? හැකි ය. කෙසේ ද? එදා ඒ සෘෂි සමූහයා වසත් ම ය. ඔහු ඒ සෘෂිවරුන් සමීපයට ගෙන ගොස් සමා කරවත් නම් එලෙස ඔහුට පහසු බව (සැනසුම) ඇති වෙයි. එයින් රැවටුණු බැවින් එසේ නො කොට නික්ම ගියේ ම ය.
දහතුන් වැනි සූත්රය යි.
4. අච්චය සූත්ර වර්ණනාව
දාහතර වැන්නේ - සම්පයොජෙසුං කලහ කළහ. අච්චසරා ඉක්ම විය. එක භික්ෂුවක් තව භික්ෂුවක් අභිභවා වචන පැවසී ය’ යන අරුත යි. යථා ධම්මං න පරිගණ්හාති නො ඉවසයි. කොධො වො වසමායාතු ක්රෝධය ඔබලාගේ වසඟයට ඒවා! ඔබලා ක්රෝධවසඟයට නො යාවා’යි දක්වයි. මා ච මිත්තෙ හි වො ජරා මෙහි ‘හි’ නිපාත මාත්රයකි. ඔබලාගේ මිත්රධර්මයෙහි දිරීමක් නම් නො වේවා! ආධාරවිභක්තිය වෙනුවට කරණ විභක්තිය හෝ (වේ). ඔබලාගේ මිත්රයන් අතර දිරීමක් නො හට ගනීවා. මිත්රභාවයෙන් වෙනත් ස්වරූපයක් ඇති නො වේවා යනු අර්ථ යි. අගරහියං මා ගරහිත්ථ නො ගැරහිය යුතු ක්ෂීණාශ්රව පුද්ගලයාට නො ගරහන්න.
දාහතර වැනි සූත්රය යි.
5. අක්කොධ සූත්ර වර්ණනාව
පසළොස් වැන්නේ - මා වො කොධො අජ්ඣභවි ක්රෝධය ඔබලා අභිභවනය නො කරාවා! ඔබලා ම ක්රෝධය අභිභවනය කරව්. මා ච කුජ්ඣිත්ථ කුජ්ඣිනං කිපෙන්නවුනට ප්රතිකෝප නො කරව්. අක්කොධො මෛත්රියත් මෛත්රී පූර්ව භාගයත් අවිහිංසා කරුණා පූර්වභාගයත් අථ පාපජනං කොධො පබ්බතොවාභිමද්දති ක්රෝධය පර්වතයක් මෙන් ලාමක ජනයා මැඩලයි.
පසළොස් වැන්න යි.
මෙසේ සක්ක සංයුත්ත වර්ණනාව නිමියේ ය.
මෙසේ සාරත්ථප්පකාසිනී සංයුත්තනිකායට්ඨ කථාවේ
සගාථක වර්ග වර්ණනාව නිමියේ ය.
සගාථක වර්ග වර්ණනාව නිමියේ ය.