එවං මෙ සුතන්ති මහාකම්මවිභඞ්ගසුත්තං. තත්ථ මොඝන්ති තුච්ඡං අඵලං. සච්චන්ති තථං භූතං. ඉදඤ්ච එතෙන න සම්මුඛා සුතං, උපාලිසුත්තෙ (ම· නි· 2.56) පන – “මනොකම්මං මහාසාවජ්ජතරං පඤ්ඤපෙමි පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා, නො තථා කායකම්මං නො තථා වචීකම්ම”න්ති භගවතා වුත්තං අත්ථි, සා කථා තිත්ථියානං අන්තරෙ පාකටා ජාතා, තං ගහෙත්වා එස වදති. අත්ථි ච සා සමාපත්තීති ඉදං – “කථං නු ඛො, භො, අභිසඤ්ඤානිරොධො හොතී”ති පොට්ඨපාදසුත්තෙ (දී· නි· 1.406 ආදයො) උප්පන්නං අභිසඤ්ඤානිරොධකථං සන්ධාය වදති. න කිඤ්චි වෙදියතීති එකවෙදනම්පි න වෙදියති. අත්ථි ච ඛොති ථෙරො නිරොධසමාපත්තිං සන්ධාය අනුජානාති. පරිරක්ඛිතබ්බන්ති ගරහතො මොචනෙන රක්ඛිතබ්බං. සඤ්චෙතනා අස්ස අත්ථීති සඤ්චෙතනිකං, සාභිසන්ධිකං සඤ්චෙතනිකකම්මං කත්වාති අත්ථො. දුක්ඛං සොති ථෙරො “අකුසලමෙව සන්ධාය පරිබ්බාජකො පුච්ඡතී”ති සඤ්ඤාය එවං වදති.

දස්සනම්පි ඛො අහන්ති භගවා චතුරඞ්ගෙපි අන්ධකාරෙ සමන්තා යොජනට්ඨානෙ තිලමත්තම්පි සඞ්ඛාරං මංසචක්ඛුනාව පස්සති, අයඤ්ච පරිබ්බාජකො න දූරෙ ගාවුතමත්තබ්භන්තරෙ වසති, කස්මා භගවා එවමාහාති? සමාගමදස්සනං සන්ධායෙවමාහ.

උදායීති ලාලුදායී. තං දුක්ඛස්මින්ති සබ්බං තං දුක්ඛමෙව. ඉති ඉමං වට්ටදුක්ඛං කිලෙසදුක්ඛං සඞ්ඛාරදුක්ඛං සන්ධාය “සචෙ භාසිතං භවෙය්ය භගවා”ති පුච්ඡති.

උම්මඞ්ගන්ති පඤ්හාඋම්මඞ්ගං. උම්මුජ්ජමානොති සීසං නීහරමානො. අයොනිසො උම්මුජ්ජිස්සතීති අනුපායෙන සීසං නීහරිස්සති. ඉදඤ්ච පන භගවා ජානන්තො නෙව දිබ්බචක්ඛුනා න චෙතොපරියඤාණෙන න සබ්බඤ්ඤුතඤාණෙන ජානි, අධිප්පායෙනෙව පන අඤ්ඤාසි. කථෙන්තස්ස හි අධිප්පායො නාම සුවිජානො හොති, කථෙතුකාමො ගීවං පග්ගණ්හාති, හනුකං චාලෙති, මුඛමස්ස ඵන්දති, සන්නිසීදිතුං න සක්කොති. භගවා තස්ස තං ආකාරං දිස්වා “අයං උදායී සන්නිසීදිතුං න සක්කොති, යං අභූතං, තදෙව කථෙස්සතී”ති ඔලොකෙත්වාව අඤ්ඤාසි. ආදිං යෙවාතිආදිම්හියෙව. තිස්සො වෙදනාති “කිං සො වෙදියතී”ති? පුච්ඡන්තෙන “තිස්සො වෙදනා පුච්ඡාමී”ති එවං වවත්ථපෙත්වාව තිස්සො වෙදනා පුච්ඡිතා. සුඛවෙදනියන්ති සුඛවෙදනාය පච්චයභූතං. සෙසෙසුපි එසෙව නයො.

එත්ථ ච කාමාවචරකුසලතො සොමනස්සසහගතචිත්තසම්පයුත්තා චතස්සො චෙතනා, හෙට්ඨා තිකජ්ඣානචෙතනාති එවං පටිසන්ධිපවත්තෙසු සුඛවෙදනාය ජනනතො සුඛවෙදනියං කම්මං නාම. කාමාවචරඤ්චෙත්ථ පටිසන්ධියංයෙව එකන්තෙන සුඛං ජනෙති, පවත්තෙ ඉට්ඨමජ්ඣත්තාරම්මණෙ අදුක්ඛමසුඛම්පි.

අකුසලචෙතනා පටිසන්ධිපවත්තෙසු දුක්ඛස්සෙව ජනනතො දුක්ඛවෙදනියං කම්මං නාම. කායද්වාරෙ පවත්තෙයෙව චෙතං එකන්තෙන දුක්ඛං ජනෙති, අඤ්ඤත්ථ අදුක්ඛමසුඛම්පි, සා පන වෙදනා අනිට්ඨානිට්ඨමජ්ඣත්තෙසුයෙව ආරම්මණෙසු උප්පජ්ජනතො දුක්ඛාත්වෙව සඞ්ඛං ගතා.

කාමාවචරකුසලතො පන උපෙක්ඛාසහගතචිත්තසම්පයුත්තා චතස්සො චෙතනා, රූපාවචරකුසලතො චතුත්ථජ්ඣානචෙතනාති එවං පටිසන්ධිපවත්තෙසු තතියවෙදනාය ජනනතො අදුක්ඛමසුඛවෙදනියං කම්මං නාම. එත්ථ ච කාමාවචරං පටිසන්ධියංයෙව එකන්තෙන අදුක්ඛමසුඛං ජනෙති, පවත්තෙ ඉට්ඨාරම්මණෙ සුඛම්පි. අපිච සුඛවෙදනියකම්මං පටිසන්ධිපවත්තිවසෙන වට්ටති, තථා අදුක්ඛමසුඛවෙදනියං, දුක්ඛවෙදනියං පවත්තිවසෙනෙව වට්ටති. එතස්ස පන වසෙන සබ්බං පවත්තිවසෙනෙව වට්ටති.