එවං මෙ සුතන්ති ඡබ්බිසොධනසුත්තං. තත්ථ ඛීණා ජාතීතිආදීසු එකෙනාපි පදෙන අඤ්ඤා බ්යාකතාව හොති, ද්වීහිපි. ඉධ පන චතූහි පදෙහි අඤ්ඤබ්යාකරණං ආගතං. දිට්ඨෙ දිට්ඨවාදිතාතිආදීසු යාය චෙතනාය දිට්ඨෙ දිට්ඨං මෙති වදති, සා දිට්ඨෙ දිට්ඨවාදිතා නාම. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. අයමනුධම්මොති අයං සභාවො. අභිනන්දිතබ්බන්ති න කෙවලං අභිනන්දිතබ්බං, පරිනිබ්බුතස්ස පනස්ස සබ්බොපි ඛීණාසවස්ස සක්කාරො කාතබ්බො. උත්තරිං පඤ්හොති සචෙ පනස්ස වෙය්යාකරණෙන අසන්තුට්ඨා හොථ, උත්තරිම්පි අයං පඤ්හො පුච්ඡිතබ්බොති දස්සෙති. ඉතො පරෙසුපි තීසු වාරෙසු අයමෙව නයො.

අබලන්ති දුබ්බලං. විරාගුනන්ති විගච්ඡනසභාවං. අනස්සාසිකන්ති අස්සාසවිරහිතං. උපායූපාදානාති තණ්හාදිට්ඨීනමෙතං අධිවචනං. තණ්හාදිට්ඨියො හි තෙභූමකධම්මෙ උපෙන්තීති උපායා, උපාදියන්තීති උපාදානා. චෙතසො අදිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයාතිපි තාසංයෙව නාමං. චිත්තඤ්හි තණ්හාදිට්ඨීහි සක්කායධම්මෙසු තිට්ඨති අධිතිට්ඨතීති තණ්හාදිට්ඨියො චෙතසො අධිට්ඨානා, තාහි තං අභිනිවිසතීති අභිනිවෙසා, තාහියෙව තං අනුසෙතීති අනුසයාති වුච්චන්ති. ඛයා විරාගාතිආදීසු ඛයෙන විරාගෙනාති අත්ථො. සබ්බානි චෙතානි අඤ්ඤමඤ්ඤවෙවචනානෙව.

පථවීධාතූති පතිට්ඨානධාතු. ආපොධාතූති ආබන්ධනධාතු. තෙජොධාතූති පරිපාචනධාතු. වායොධාතූති විත්ථම්භනධාතු. ආකාසධාතූති අසම්ඵුට්ඨධාතු. විඤ්ඤාණධාතූති විජානනධාතු. න අනත්තතො උපගච්ඡින්ති අහං අත්තාති අත්තකොට්ඨාසෙන න උපගමිං.

න ච පථවීධාතුනිස්සිතන්ති පථවීධාතුනිස්සිතා සෙසධාතුයො ච උපාදාරූපඤ්ච අරූපක්ඛන්ධා ච. තෙපි හි නිස්සිතවත්ථුරූපානං පථවීධාතුනිස්සිතත්තා එකෙන පරියායෙන පථවීධාතුනිස්සිතාව. තස්මා “න ච පථවීධාතුනිස්සිත”න්ති වදන්තො සෙසරූපාරූපධම්මෙපි අත්තතො න උපගච්ඡින්ති වදති. ආකාසධාතුනිස්සිතපදෙ පන අවිනිබ්භොගවසෙන සබ්බම්පි භූතුපාදාරූපං ආකාසධාතුනිස්සිතං නාම, තථා තංනිස්සිතරූපවත්ථුකා අරූපක්ඛන්ධා. එවං ඉධාපි රූපාරූපං ගහිතමෙව හොති. විඤ්ඤාණධාතුනිස්සිතපදෙ පන සහජාතා තයො ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානරූපඤ්ච විඤ්ඤාණධාතුනිස්සිතන්ති රූපාරූපං ගහිතමෙව හොති.

රූපෙ චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙ චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙසු ධම්මෙසූති එත්ථ යං අතීතෙ චක්ඛුද්වාරස්ස ආපාථං ආගන්ත්වා නිරුද්ධං, යඤ්ච අනාගතෙ ආපාථං ආගන්ත්වා නිරුජ්ඣිස්සති, යම්පි එතරහි ආගන්ත්වා නිරුද්ධං, තං සබ්බං රූපං නාම. යං පන අතීතෙපි ආපාථං අනාගන්ත්වා නිරුද්ධං, අනාගතෙපි අනාගන්ත්වා නිරුජ්ඣිස්සති, එතරහිපි අනාගන්ත්වා නිරුද්ධං, තං චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බධම්මෙසු සඞ්ගහිතන්ති වුත්තෙ තිපිටකචූළාභයත්ථෙරො ආහ – “ඉමස්මිං ඨානෙ ද්විධා කරොථ, උපරි ඡන්දොවාරෙ කින්ති කරිස්සථ, නයිදං ලබ්භතී”ති. තස්මා තීසු කාලෙසු ආපාථං ආගතං වා අනාගතං වා සබ්බම්පි තං රූපමෙව, චක්ඛුවිඤ්ඤාණසම්පයුත්තා පන තයො ඛන්ධා චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බධම්මාති වෙදිතබ්බා. අයඤ්හෙත්ථ අත්ථො “චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙන සද්ධිං විඤ්ඤාතබ්බෙසු ධම්මෙසූ”ති. ඡන්දොති තණ්හාඡන්දො. රාගොති ස්වෙව රජ්ජනවසෙන රාගො. නන්දීති ස්වෙව අභිනන්දනවසෙන නන්දී. තණ්හාති ස්වෙව තණ්හායනවසෙන තණ්හා. සෙසද්වාරෙසුපි එසෙව නයො.