අස්සලායනසුත්තවණ්ණනා
එවං මෙ සුතන්ති අස්සලායනසුත්තං. තත්ථ නානාවෙරජ්ජකානන්ති අඞ්ගමගධාදීහි නානප්පකාරෙහි වෙරජ්ජෙහි ආගතානං, තෙසු වා රට්ඨෙසු ජාතසංවඩ්ඪානන්තිපි අත්ථො. කෙනචිදෙවාති යඤ්ඤුපාසනාදිනා අනියමිතකිච්චෙන. චාතුවණ්ණින්ති චතුවණ්ණසාධාරණං. මයං පන න්හානසුද්ධියා භාවනාසුද්ධියාපි බ්රාහ්මණාව සුජ්ඣන්තීති වදාම, අයුත්තම්පි සමණො ගොතමො කරොතීති මඤ්ඤමානා එවං චින්තයිංසු. වුත්තසිරොති වාපිතසිරො.
ධම්මවාදීති සභාවවාදී. දුප්පටිමන්තියාති අම්හාදිසෙහි අධම්මවාදීහි දුක්ඛෙන පටිමන්තිතබ්බා හොන්ති. ධම්මවාදිනො නාම පරාජයො න සක්කා කාතුන්ති දස්සෙති. පරිබ්බාජකන්ති පබ්බජ්ජාවිධානං, තයො වෙදෙ උග්ගහෙත්වා සබ්බපච්ඡා පබ්බජන්තා යෙහි මන්තෙහි පබ්බජන්ති, පබ්බජිතා ච යෙ මන්තෙ පරිහරන්ති, යං වා ආචාරං ආචරන්ති, තං සබ්බං භොතා චරිතං සික්ඛිතං. තස්මා තුය්හං පරාජයො නත්ථි, ජයොව භවිස්සතීති මඤ්ඤන්තා එවමාහංසු.
දිස්සන්ති ඛො පනාතිආදි තෙසං ලද්ධිභින්දනත්ථං වුත්තං. තත්ථ බ්රාහ්මණියොති බ්රාහ්මණානං පුත්තපටිලාභත්ථාය ආවාහවිවාහවසෙන කුලා ආනීතා බ්රාහ්මණියො දිස්සන්ති. තා ඛො පනෙතා අපරෙන සමයෙන උතුනියොපි හොන්ති, සඤ්ජාතපුප්ඵාති අත්ථො. ගබ්භිනියොති සඤ්ජාතගබ්භා. විජායමානාති පුත්තධීතරො ජනයමානා. පායමානාති දාරකෙ ථඤ්ඤං පායන්තියො. යොනිජාව සමානාති බ්රාහ්මණීනං පස්සාවමග්ගෙන ජාතා සමානා. එවමාහංසූති එවං වදන්ති. කථං? බ්රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණො…පෙ… බ්රහ්මදායාදාති. යදි පන නෙසං සච්චවචනං සියා, බ්රාහ්මණීනං කුච්ඡි මහාබ්රහ්මුනො උරො භවෙය්ය, බ්රාහ්මණීනං පස්සාවමග්ගො මහාබ්රහ්මුනො මුඛං භවෙය්ය, එත්තාවතා “මයං මහාබ්රහ්මුනො උරෙ වසිත්වා මුඛතො නික්ඛන්තා”ති වත්තුං මා ලභන්තූති අයං මුඛතො ජාතච්ඡෙදකවාදො වුත්තො.
අය්යො හුත්වා දාසො හොති, දාසො හුත්වා අය්යො හොතීති බ්රාහ්මණො සභරියො වණිජ්ජං පයොජෙන්තො යොනකරට්ඨං වා කම්බොජරට්ඨං වා ගන්ත්වා කාලං කරොති, තස්ස ගෙහෙ වයප්පත්තෙ පුත්තෙ අසති බ්රාහ්මණී දාසෙන වා කම්මකරෙන වා සද්ධිං සංවාසං කප්පෙති. එකස්මිං දාරකෙ ජාතෙ සො පුරිසො දාසොව හොති, තස්ස ජාතදාරකො පන දායජ්ජසාමිකො හොති. මාතිතො සුද්ධො පිතිතො අසුද්ධො සො වණිජ්ජං පයොජෙන්තො මජ්ඣිමපදෙසං ගන්ත්වා බ්රාහ්මණදාරිකං ගහෙත්වා තස්සා කුච්ඡිස්මිං පුත්තං පටිලභති, සොපි මාතිතොව සුද්ධො හොති පිතිතො අසුද්ධො. එවං බ්රාහ්මණසමයස්මිඤ්ඤෙව ජාතිසම්භෙදො හොතීති දස්සනත්ථමෙතං වුත්තං. කිං බලං, කො අස්සාසොති යත්ථ තුම්හෙ දාසා හොන්තා සබ්බෙව දාසා හොථ, අය්යා හොන්තා සබ්බෙව අය්යා හොථ, එත්ථ වො කො ථාමො, කො අවස්සයො, යං බ්රාහ්මණොව සෙට්ඨො වණ්ණොති වදථාති දීපෙති.
ඛත්තියොව නු ඛොතිආදයො සුත්තච්ඡෙදකවාදා නාම හොන්ති.
ඉදානි චාතුවණ්ණිසුද්ධිං දස්සෙන්තො ඉධ රාජාතිආදිමාහ. සාපානදොණියාති සුනඛානං පිවනදොණියා. අග්ගිකරණීයන්ති සීතවිනොදනඅන්ධකාරවිධමනභත්තපචනාදි අග්ගිකිච්චං. එත්ථ අස්සලායනාති එත්ථ සබ්බස්මිං අග්ගිකිච්චං කරොන්තෙ.
ඉදානි යදෙතං බ්රාහ්මණා චාතුවණ්ණිසුද්ධීති වදන්ති, එත්ථ චාතුවණ්ණාති නියමො නත්ථි. පඤ්චමො හි පාදසිකවණ්ණොපි අත්ථීති සංඛිත්තෙන තෙසං වාදෙ දොසදස්සනත්ථං ඉධ ඛත්තියකුමාරොතිආදිමාහ. තත්ර අමුත්ර ච පනෙසානන්ති අමුස්මිඤ්ච පන පුරිමනයෙ එතෙසං මාණවකානං කිඤ්චි නානාකරණං න පස්සාමීති වදති. නානාකරණං පන තෙසම්පි අත්ථියෙව. ඛත්තියකුමාරස්ස හි බ්රාහ්මණකඤ්ඤාය උප්පන්නො ඛත්තියපාදසිකො නාම, ඉතරො බ්රාහ්මණපාදසිකො නාම, එතෙ හීනජාතිමාණවකා.