සෙලසුත්තවණ්ණනා
එවං මෙ සුතන්ති සෙලසුත්තං. තත්ථ අඞ්ගුත්තරාපෙසූතිආදි පොතලියසුත්තෙ විත්ථාරිතමෙව. අඩ්ඪතෙළසෙහීති අඩ්ඪෙන තෙළසෙහි, ද්වාදසහි සතෙහි පඤ්ඤාසාය ච භික්ඛූහි සද්ධින්ති වුත්තං හොති. තෙ පන සාවකසන්නිපාතෙ සන්නිපතිතා භික්ඛූයෙව සබ්බෙ එහිභික්ඛුපබ්බජ්ජාය පබ්බජිතා ඛීණාසවා. කෙණියොති තස්ස නාමං, ජටිලොති තාපසො. සො කිර බ්රාහ්මණමහාසාලො, ධනරක්ඛණත්ථාය පන තාපසපබ්බජ්ජං සමාදාය රඤ්ඤො පණ්ණාකාරං දත්වා භූමිභාගං ගහෙත්වා තත්ථ අස්සමං කාරෙත්වා වසති පඤ්චහි සකටසතෙහි වණිජ්ජං පයොජෙත්වා කුලසහස්සස්ස නිස්සයො හුත්වා, අස්සමෙපි චස්ස එකො තාලරුක්ඛො දිවසෙ දිවසෙ එකං සොවණ්ණමයං තාලඵලං මුඤ්චතීති වදන්ති. සො දිවා කාසායානි ධාරෙති, ජටා ච බන්ධති, රත්තිං කාමසම්පත්තිං අනුභවති. ධම්මියා කථායාති පානකානිසංසපටිසංයුත්තාය ධම්මියා කථාය. අයඤ්හි කෙණියො තුච්ඡහත්ථො භගවතො දස්සනාය ගන්තුං ලජ්ජායමානො – “විකාලභොජනා විරතානම්පි පානකං කප්පතී”ති චින්තෙත්වා සුසඞ්ඛතබදරපානං පඤ්චහි කාජසතෙහි ගාහාපෙත්වා අගමාසි. එවං ගතභාවො චස්ස – “අථ ඛො කෙණියස්ස ජටිලස්ස එතදහොසි කිං නු ඛො අහං සමණස්ස ගොතමස්ස හරාපෙය්ය”න්ති භෙසජ්ජක්ඛන්ධකෙ (මහාව· 300) පාළිආරුළ්හොයෙව.
දුතියම්පි ඛො භගවාති කස්මා පුනප්පුනං පටික්ඛිපි? තිත්ථියානං පටික්ඛෙපපසන්නතාය, අකාරණමෙතං, නත්ථි බුද්ධානං පච්චයහෙතු එවරූපං කොහඤ්ඤං. අයං පන අඩ්ඪතෙළසානි භික්ඛුසතානි දිස්වා එත්තකානංයෙව භික්ඛං පටියාදෙස්සති, ස්වෙව සෙලො තීහි පුරිසසතෙහි සද්ධිං පබ්බජිස්සති. අයුත්තං ඛො පන නවකෙ අඤ්ඤතො පෙසෙත්වා ඉමෙහෙව සද්ධිං ගන්තුං, ඉමෙ වා අඤ්ඤතො පෙසෙත්වා නවකෙහි සද්ධිං ගන්තුං. අථාපි සබ්බෙ ගහෙත්වා ගමිස්සාමි, භික්ඛාහාරො නප්පහොස්සති. තතො භික්ඛූසු පිණ්ඩාය චරන්තෙසු මනුස්සා උජ්ඣායිස්සන්ති – “චිරස්සාපි කෙණියො සමණං ගොතමං නිමන්තෙත්වා යාපනමත්තං දාතුං නාසක්ඛී”ති, සයම්පි විප්පටිසාරී භවිස්සති. පටික්ඛෙපෙ පන කතෙ “සමණො ගොතමො පුනප්පුනං ‘ත්වඤ්ච බ්රාහ්මණෙසු අභිප්පසන්නො’ති බ්රාහ්මණානං නාමං ගණ්හාතී”ති චින්තෙත්වා බ්රාහ්මණෙපි නිමන්තෙතුකාමො භවිස්සති, තතො බ්රාහ්මණෙ පාටියෙක්කං නිමන්තෙස්සති, තෙ තෙන නිමන්තිතා භික්ඛූ හුත්වා භුඤ්ජිස්සන්ති. එවමස්ස සද්ධා අනුරක්ඛිතා භවිස්සතීති පුනප්පුනං පටික්ඛිපි. කිඤ්චාපි ඛො, භොති ඉමිනා ඉදං දීපෙති, – “භො ගොතම, කිං ජාතං යදි අහං බ්රාහ්මණෙසු අභිප්පසන්නො, අධිවාසෙතු භවං ගොතමො, අහං බ්රාහ්මණානම්පි දාතුං සක්කොමි තුම්හාකම්පී”ති.
කායවෙය්යාවටිකන්ති කායවෙය්යාවච්චං. මණ්ඩලමාළන්ති දුස්සමණ්ඩපං.
ආවාහොති කඤ්ඤාගහණං. විවාහොති කඤ්ඤාදානං. සො මෙ නිමන්තිතොති සො මයා නිමන්තිතො. අථ බ්රාහ්මණො පරිපක්කොපනිස්සයත්තා බුද්ධසද්දං සුත්වාව අමතෙනෙවාභිසිත්තො පසාදං ආවිකරොන්තො බුද්ධොති, භො කෙණිය, වදෙසීති ආහ. කෙණියො යථාභූතං ආචික්ඛන්තො බුද්ධොති, භො සෙල, වදාමීති ආහ. තතො නං පුනපි දළ්හීකරණත්ථං පුච්ඡි, ඉතරොපි තථෙව ආරොචෙසි.
අථස්ස කප්පසතසහස්සෙහිපි බුද්ධසද්දස්සෙව දුල්ලභභාවං සම්පස්සතො. එතදහොසීති. එතං “ඝොසොපි ඛො”තිආදි අහොසි. නීලවනරාජීති නීලවණ්ණරුක්ඛපන්ති. පදෙ පදන්ති පදප්පමාණෙ පදං. අච්චාසන්නෙ හි අතිදූරෙ වා පාදෙ නික්ඛිපමානෙ සද්දො උට්ඨාති, තං පටිසෙධෙන්තො එවමාහ. සීහාව එකචරාති ගණවාසී සීහො සීහපොතකාදීහි සද්ධිං පමාදං ආපජ්ජති, එකචරො අප්පමත්තො හොති. ඉති අප්පමාදවිහාරං දස්සෙන්තො එකචරසීහෙන ඔපම්මං කරොති. මා මෙ භොන්තොති ආචාරං සික්ඛාපෙන්තො ආහ. අයඤ්හෙත්ථ අධිප්පායො – සචෙ තුම්හෙ කථාවාරං අලභිත්වා මම කථාය අන්තරෙ කථං පවෙසෙස්සථ, “අන්තෙවාසිකෙ සික්ඛාපෙතුං නාසක්ඛී”ති මය්හං ගරහා උප්පජ්ජිස්සති, තස්මා ඔකාසං පස්සිත්වා මන්තෙය්යාථාති. නො ච ඛො නං ජානාමීති විපස්සීපි බොධිසත්තො චතුරාසීතිසහස්සත්ථෙරපබ්බජිතපරිවාරො සත්ත මාසානි බොධිසත්තචාරිකං චරි, බුද්ධුප්පාදකාලො විය අහොසි. අම්හාකම්පි බොධිසත්තො ඡබ්බස්සානි බොධිසත්තචාරිකං චරි. එවං පරිපුණ්ණසරීරලක්ඛණෙහි සමන්නාගතාපි බුද්ධා න හොන්ති. තස්මා බ්රාහ්මණො “නො ච ඛො නං ජානාමී”ති ආහ.
පරිපුණ්ණකායොති ලක්ඛණෙහි පරිපුණ්ණතාය අහීනඞ්ගතාය ච පරිපුණ්ණසරීරො. සුරුචීති සුන්දරසරීරප්පභො. සුජාතොති ආරොහපරිණාහසම්පත්තියා සණ්ඨානසම්පත්තියා ච සුනිබ්බත්තො. චාරුදස්සනොති සුචිරම්පි පස්සන්තානං අතිත්තිජනකො මනොහරදස්සනො. සුවණ්ණවණ්ණොති සුවණ්ණසදිසවණ්ණො. සුසුක්කදාඨොති සුට්ඨු සුක්කදාඨො. මහාපුරිසලක්ඛණාති පඨමං වුත්තබ්යඤ්ජනානෙව වචනන්තරෙන නිගමෙන්තො ආහ.
ඉදානි තෙසු ලක්ඛණෙසු අත්තනො චිත්තරුචිතානි ගහෙත්වා ථොමෙන්තො පසන්නනෙත්තොතිආදිමාහ. භගවා හි පඤ්චවණ්ණපසාදසම්පත්තියා පසන්නනෙත්තො, පුණ්ණචන්දසදිසමුඛතාය සුමුඛො, ආරොහපරිණාහසම්පත්තියා බ්රහා, බ්රහ්මුජුගත්තතාය උජු, ජුතිමන්තතාය පතාපවා. යම්පි චෙත්ථ පුබ්බෙ වුත්තං, තං “මජ්ඣෙ සමණසඞ්ඝස්සා”ති ඉමිනා පරියායෙන ථොමයතා පුන වුත්තං. එදිසො හි එවං විරොචති. උත්තරගාථායපි එසෙව නයො. උත්තමවණ්ණීනොති උත්තමවණ්ණසම්පන්නස්ස. රථෙසභොති උත්තමසාරථි. ජම්බුසණ්ඩස්සාති ජම්බුදීපස්ස. පාකටෙන ඉස්සරියං ඉස්සරො හොති.