9. පීත විමානවණ්ණනා
පීතවත්ථෙ පීතධජෙති පීතවිමානං. තස්ස කා උප්පත්ති? භගවති පරිනිබ්බුතෙ රඤ්ඤා අජාතසත්තුනා අත්තනා පටිලද්ධා භගවතො සරීරධාතුයො ගහෙත්වා ථූපෙ ච මහෙ ච කතෙ රාජගහවාසිනී අඤ්ඤතරා උපාසිකා පාතොව කතසරීරපටිජග්ගනා “සත්ථු ථූපං පූජෙස්සාමී”ති යථාලද්ධානි චත්තාරි කොසාතකීපුප්ඵානි ගහෙත්වා සද්ධාවෙගෙන සමුස්සාහිතමානසා මග්ගපරිස්සයං අනුපධාරෙත්වාව ථූපාභිමුඛී ගච්ඡති. අථ නං තරුණවච්ඡා ගාවී අභිධාවන්තී වෙගෙන ආපතිත්වා සිඞ්ගෙන පහරිත්වා ජීවිතක්ඛයං පාපෙසි. සා තාවදෙව තාවතිංසභවනෙ නිබ්බත්තන්තී සක්කස්ස දෙවරඤ්ඤො උය්යානකීළාය ගච්ඡන්තස්ස පරිවාරභූතානං අඩ්ඪතියානං නාටකකොටීනං මජ්ඣෙ අත්තනො සරීරපභාය තා සබ්බා අභිභවන්තී සහ රථෙන පාතුරහොසි. තං දිස්වා සක්කො දෙවරාජා විම්හිතචිත්තො අච්ඡරියබ්භුතජාතො “කීදිසෙන නු ඛො ඔළාරිකෙන කම්මුනා අයං එදිසිං සුමහතිං දෙවිද්ධිමුපාගතා”ති තං ඉමාහි ගාථාහි පුච්ඡි –
“පීතවත්ථෙ පීතධජෙ, පීතාලඞ්කාරභූසිතෙ;
පීතචන්දනලිත්තඞ්ගෙ, පීතඋප්පලමාලිනී.
“පීතපාසාදසයනෙ, පීතාසනෙ පීතභාජනෙ;
පීතඡත්තෙ පීතරථෙ, පීතස්සෙ පීතබීජනෙ.
“කිං කම්මමකරී භද්දෙ, පුබ්බෙ මානුසකෙ භවෙ;
දෙවතෙ පුච්ඡිතාචික්ඛ, කිස්ස කම්මස්සිදං ඵල”න්ති.
සාපිස්ස ඉමාහි ගාථාහි බ්යාකාසි –
“කොසාතකී නාම ලතත්ථි භන්තෙ, තිත්තිකා අනභිච්ඡිතා;
තස්සා චත්තාරි පුප්ඵානි, ථූපං අභිහරිං අහං.
“සත්ථු සරීරමුද්දිස්ස, විප්පසන්නෙන චෙතසා;
නාස්ස මග්ගං අවෙක්ඛිස්සං, න තග්ගමනසා සතී.
“තතො මං අවධී ගාවී, ථූපං අපත්තමානසං;
තඤ්චාහං අභිසඤ්චෙය්යං, භිය්යො නූන ඉතො සියා.
“තෙන කම්මෙන දෙවින්ද, මඝවා දෙවකුඤ්ජර;
පහාය මානුසං දෙහං, තව සහබ්යමාගතා”ති.
තත්ථ පීතචන්දනලිත්තඞ්ගෙති සුවණ්ණවණ්ණෙන චන්දනෙන අනුලිත්තසරීරෙ. පීතපාසාදසයනෙති සබ්බසොවණ්ණමයෙන පාසාදෙන සුවණ්ණපරික්ඛිත්තෙහි සයනෙහි ච සමන්නාගතෙ. එවං සබ්බත්ථ හෙට්ඨා උපරි ච පීතසද්දෙන සුවණ්ණමෙව ගහිතන්ති දට්ඨබ්බං.
ලතත්ථීති ලතා අත්ථි. භන්තෙති සක්කං දෙවරාජානං ගාරවෙන ආලපති. අනභිච්ඡිතාති න අභිකඞ්ඛිතා.
සරීරන්ති සරීරභූතං ධාතුං. අවයවෙ චායං සමුදායවොහාරො යථා “පටො ඩඩ්ඪො, සමුද්දො දිට්ඨො”ති ච. අස්සාති ගොරූපස්ස. මග්ගන්ති ආගමනමග්ගං. න අවෙක්ඛිස්සන්ති න ඔලොකයිං. කස්මා? න තග්ගමනසා සතීති, තස්සං ගාවියං ගතමනා ඨපිතමනා න හොන්තී, අඤ්ඤදත්ථු භගවතො ථූපගතමනා එව සමානාති අත්ථො. “තදඞ්ගමනසා සතී”ති ච පාඨො, තදඞ්ගෙ තස්ස භගවතො ධාතුයා අඞ්ගෙ මනො එතිස්සාති තදඞ්ගමනසා. එවංභූතා අහං තදා තස්සා මග්ගං නාවෙක්ඛිස්සන්ති දස්සෙති.
ථූපං අපත්තමානසන්ති ථූපං චෙතියං අසම්පත්තඅජ්ඣාසයං, මනසි භවොති හි මානසො, අජ්ඣාසයො මනොරථො. “ථූපං උපගන්ත්වා පුප්ඵෙහි පූජෙස්සාමී”ති උප්පන්නමනොරථස්ස අසම්පුණ්ණතාය එවං වුත්තං. ථූපං චෙතියං පන පුප්ඵෙහි පූජනචිත්තං සිද්ධමෙව, යෙන සා දෙවලොකෙ උප්පන්න. තඤ්චාහං අභිසඤ්චෙය්යන්ති තඤ්චෙ අහං අභිසඤ්චිනෙය්යං, පුප්ඵපූජනෙන හි පුඤ්ඤං අහං ථූපං අභිගන්ත්වා යථාධිප්පායං පූජනෙන සම්මදෙව චිනෙය්යං උපචිනෙය්යන්ති අත්ථො. භිය්යො නූන ඉතො සියාති ඉතො යථාලද්ධසම්පත්තිතොපි භිය්යො උපරි උත්තරිතරා සම්පත්ති සියාති මඤ්ඤෙති අත්ථො.