10. උච්ඡු විමානවණ්ණනා
ඔභාසයිත්වා පථවිං සදෙවකන්ති උච්ඡුවිමානං. තං හෙට්ඨා උච්ඡුවිමානෙන පාළිතො ච අට්ඨුප්පත්තිතො ච සදිසමෙව. කෙවලං තත්ථ සස්සු සුණිසං පීඨකෙන පහරිත්වා මාරෙසි, ඉධ පන ලෙඩ්ඩුනාති අයමෙව විසෙසො. වත්ථුනො පන භින්නත්තා උභයම්පි විසුංයෙව සඞ්ගහං ආරුළ්හන්ති වෙදිතබ්බං.
“ඔභාසයිත්වා පථවිං සදෙවකං, අතිරොචසි චන්දිමසූරියා විය;
සිරියා ච වණ්ණෙන යසෙන තෙජසා, බ්රහ්මාව දෙවෙ තිදසෙ සහින්දකෙ.
“පුච්ඡාමි තං උප්පලමාලධාරිනී, ආවෙළිනී කඤ්චනසන්නිභත්තචෙ;
අලඞ්කතෙ උත්තමවත්ථධාරිනී, කා ත්වං සුභෙ දෙවතෙ වන්දසෙ මමං.
“කිං ත්වං පුරෙ කම්මමකාසි අත්තනා, මනුස්සභූතා පුරිමාය ජාතියා;
දානං සුචිණ්ණං අථ සීලසඤ්ඤමං, කෙනුපපන්නා සුගතිං යසස්සිනී;
දෙවතෙ පුච්ඡිතාචික්ඛ, කිස්ස කම්මස්සිදං ඵල”න්ති. –
ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරො පුච්ඡි. තතො දෙවතා ඉමාහි ගාථාහි බ්යාකාසි –
“ඉදානි භන්තෙ ඉමමෙව ගාමං, පිණ්ඩාය අම්හාකං ඝරං උපාගමි;
තතො තෙ උච්ඡුස්ස අදාසිං ඛණ්ඩිකං, පසන්නචිත්තා අතුලාය පීතියා.
“සස්සු ච පච්ඡා අනුයුඤ්ජතෙ මමං, කහං නු උච්ඡුං වධුකෙ අවාකිරි;
න ඡඩ්ඩිතං නො පන ඛාදිතං මයා, සන්තස්ස භික්ඛුස්ස සයං අදාසහං.
“‘තුය්හං න්විදං ඉස්සරියං අථො මම’, ඉතිස්සා සස්සු පරිභාසතෙ මමං;
ලෙඩ්ඩුං ගහෙත්වා පහාරං අදාසි මෙ, තතො චුතා කාලකතාම්හි දෙවතා.
“තදෙව කම්මං කුසලං කතං මයා, සුඛඤ්ච කම්මං අනුභොමි අත්තනා;
දෙවෙහි සද්ධිං පරිචාරයාමහං, මොදාමහං කාමගුණෙහි පඤ්චහි.
“තදෙව කම්මං කුසලං කතං මයා, සුඛඤ්ච කම්මං අනුභොමි අත්තනා;
දෙවින්දගුත්තා තිදසෙහි රක්ඛිතා, සමප්පිතා කාමගුණෙහි පඤ්චහි.
“එතාදිසං පුඤ්ඤඵලං අනප්පකං, මහාවිපාකා මම උච්ඡුදක්ඛිණා;
දෙවෙහි සද්ධිං පරිචාරයාමහං, මොදාමහං කාමගුණෙහි පඤ්චහි.
“එතාදිසං පුඤ්ඤඵලං අනප්පකං, මහාජුතිකා මම උච්ඡුදක්ඛිණා;
දෙවින්දගුත්තා තිදසෙහි රක්ඛිතා, සහස්සනෙත්තොරිව නන්දනෙ වනෙ.
“තුවඤ්ච භන්තෙ අනුකම්පකං විදුං, උපෙච්ච වන්දිං කුසලඤ්ච පුච්ඡිසං;
තතො තෙ උච්ඡුස්ස අදාසිං ඛණ්ඩිකං, පසන්නචිත්තා අතුලාය පීතියා”ති.
සෙසං වුත්තසදිසමෙවාති.
උච්ඡුවිමානවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
11. චන්දන විමානවණ්ණනා
අභික්කන්තෙන වණ්ණෙනාති වන්දනවිමානං. තස්ස කා උප්පත්ති? භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛූ අඤ්ඤතරස්මිං ගාමකාවාසෙ වස්සං වසිත්වා වුත්ථවස්සා පවාරෙත්වා සෙනාසනං පටිසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං උද්දිස්ස භගවන්තං දස්සනත්ථාය ගච්ඡන්තා අඤ්ඤතරස්ස ගාමස්ස මජ්ඣෙන අතික්කමන්ති. තත්ථ අඤ්ඤතරා ඉත්ථී තෙ භික්ඛූ දිස්වා පසන්නචිත්තා සඤ්ජාතගාරවබහුමානා පඤ්චපතිට්ඨිතෙන වන්දිත්වා සිරස්මිං අඤ්ජලිං පග්ගය්හ යාව දස්සනූපචාරා පසාදසොම්මානි අක්ඛීනි උම්මීලෙත්වා ඔලොකෙන්තී අට්ඨාසි . සා අපරෙන සමයෙන කාලං කත්වා තාවතිංසෙසු නිබ්බත්ති. අථ නං තත්ථ දිබ්බසම්පත්තිං අනුභවන්තිං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො ඉමාහි ගාථාහි පටිපුච්ඡි –
“අභික්කන්තෙන වණ්ණෙන…පෙ…වණ්ණො ච තෙ සබ්බදිසා පභාසතී”ති.
“සා දෙවතා අත්තමනා…පෙ… යස්ස කම්මස්සිදං ඵලං”.
“අහං මනුස්සෙසු මනුස්සභූතා, දිස්වාන සමණෙ සීලවන්තෙ;
පාදානි වන්දිත්වා මනං පසාදයිං, විත්තා චහං අඤ්ජලිකං අකාසිං.
“තෙන මෙතාදිසො වණ්ණො…පෙ…වණ්ණො ච මෙ සබ්බදිසා පභාසතී”ති. –
ඉමාහි ගාථාහි බ්යාකාසි.
තත්ථ සමණෙති සමිතපාපෙ. සීලවන්තෙති සීලගුණයුත්තෙ. මනං පසාදයින්ති “සාධුරූපා වතිමෙ අය්යා ධම්මචාරිනො සමචාරිනො බ්රහ්මචාරිනො”ති තෙසං ගුණෙ ආරබ්භ චිත්තං පසාදෙසිං. විත්තා චහං අඤ්ජලිකං අකාසින්ති තුට්ඨා සොමනස්සජාතා අහං වන්දිං. පෙසලානං භික්ඛූනං පසාදවිකසිතානි අක්ඛීනි උම්මීලෙත්වා දස්සනමත්තම්පි ඉමෙසං සත්තානං බහූපකාරං, පගෙව වන්දනාති. තෙනාහ “තෙන මෙතාදිසො වණ්ණො”තිආදි. සෙසං වුත්තනයමෙව.
වන්දනවිමානවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
12. රජ්ජුමාලා විමානවණ්ණනා
අභික්කන්තෙන වණ්ණෙනාති රජ්ජුමාලාවිමානං. තස්ස කා උප්පත්ති? භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ. තෙන සමයෙන ගයාගාමකෙ අඤ්ඤතරස්ස බ්රාහ්මණස්ස ධීතා තස්මිංයෙව ගාමෙ එකස්ස බ්රාහ්මණකුමාරස්ස දින්නා පතිකුලං ගතා, තස්මිං ගෙහෙ ඉස්සරියං වත්තෙන්තී තිට්ඨති. සා තස්මිං ගෙහෙ දාසියා ධීතරං දිස්වා න සහති. දිට්ඨකාලතො පට්ඨාය කොධෙන තටතටායමානා අක්කොසති පරිභාසති, ඛටකඤ්චස්සා දෙති. යදා පන සා වයප්පත්තියා කිච්චසමත්ථා ජාතා, තදා නං ජණ්ණුකප්පරමුට්ඨීහි පහරතෙව යථා තං පුරිමජාතීසු බද්ධාඝාතා.
සා කිර දාසී කස්සපදසබලස්ස කාලෙ තස්සා සාමිනී අහොසි, ඉතරා දාසී. සා තං ලෙඩ්ඩුදණ්ඩාදීහි මුට්ඨිආදීහි ච අභිණ්හං අභිහනති. සා තෙන නිබ්බින්නා යථාබලං දානාදීනි පුඤ්ඤානි කත්වා “අනාගතෙ අහං සාමිනී හුත්වා ඉමිස්සා උපරි ඉස්සරියං වත්තෙය්ය”න්ති පත්ථනං ඨපෙසි. අථ සා දාසී තතො චුතා අපරාපරං සංසරන්තී ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ වුත්තනයෙන ගයාගාමකෙ බ්රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා පතිකුලං ගතා, ඉතරාපි තස්සා දාසී අහොසි. එවං බද්ධාඝාතතාය සා තං විහෙඨෙති.
එවං විහෙඨෙන්තී අකාරණෙනෙව කෙසෙසු ගහෙත්වා හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච සුහතං හනි. සා න්හාපිතසාලං ගන්ත්වා ඛුරමුණ්ඩං කාරෙත්වා අගමාසි. සාමිනී “කිං ජෙ දුට්ඨදාසි මුණ්ඩනමත්තෙන තව විප්පමොක්ඛො”ති රජ්ජුං සීසෙ බන්ධිත්වා තත්ථ නං ගහෙත්වා ඔණමෙත්වා ඝාතෙති, තස්සා තඤ්ච රජ්ජුං අපනෙතුං න දෙති. තතො පට්ඨාය දාසියා “රජ්ජුමාලා”ති නාමං අහොසි.