දුතියෙ ඉමං උදානන්ති ඉමං නිබ්බානස්ස පකතියා ගම්භීරභාවතො දුද්දසභාවදීපනං උදානං උදානෙසි. තත්ථ දුද්දසන්ති සභාවගම්භීරත්තා අතිසුඛුමසණ්හසභාවත්තා ච අනුපචිතඤාණසම්භාරෙහි පස්සිතුං න සක්කාති දුද්දසං. වුත්තඤ්හෙතං – “තඤ්හි තෙ, මාගණ්ඩිය, අරියං පඤ්ඤාචක්ඛු නත්ථි, යෙන ත්වං ආරොග්යං ජානෙය්යාසි, නිබ්බානම්පි පස්සෙය්යාසී”ති (ම· නි· 2.218). අපරම්පි වුත්තං – “ඉදම්පි ඛො ඨානං දුද්දසං, යදිදං සබ්බසඞ්ඛාරසමථො”තිආදි (මහාව· 8; ම· නි· 1.281; 2.337). අනතන්ති රූපාදිආරම්මණෙසු, කාමාදීසු ච භවෙසු නමනතො තන්නින්නභාවෙන පවත්තිතො සත්තානඤ්ච තත්ථ නමනතො තණ්හා නතා නාම, නත්ථි එත්ථ නතාති අනතං, නිබ්බානන්ති අත්ථො. “අනන්ත”න්තිපි පඨන්ති, නිච්චසභාවත්තා අන්තවිරහිතං, අචවනධම්මං නිරොධං අමතන්ති අත්ථො. කෙචි පන “අනන්ත”න්ති පදස්ස “අප්පමාණ”න්ති අත්ථං වදන්ති. එත්ථ ච “දුද්දස”න්ති ඉමිනා පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙහි රාගාදිකිලෙසෙහි චිරකාලභාවිතත්තා සත්තානං අපච්චයභාවනා න සුකරාති නිබ්බානස්ස කිච්ඡෙන අධිගමනීයතං දස්සෙති. න හි සච්චං සුදස්සනන්ති ඉමිනාපි තමෙවත්ථං පාකටං කරොති. තත්ථ සච්චන්ති නිබ්බානං. තඤ්හි කෙනචි පරියායෙන අසන්තසභාවාභාවතො එකන්තෙනෙව සන්තත්තා අවිපරීතට්ඨෙන සච්චං. න හි තං සුදස්සනං න සුඛෙන පස්සිතබ්බං, සුචිරම්පි කාලං පුඤ්ඤඤාණසම්භාරෙ සමානෙන්තෙහිපි කසිරෙනෙව සමධිගන්තබ්බතො. තථා හි වුත්තං භගවතා – “කිච්ඡෙන මෙ අධිගත”න්ති (මහාව· 8; ම· නි· 1.281; 2.337).

පටිවිද්ධා තණ්හා ජානතො පස්සතො නත්ථි කිඤ්චනන්ති තඤ්ච නිරොධසච්චං සච්ඡිකිරියාභිසමයවසෙන අභිසමෙන්තෙන විසයතො කිච්චතො ච ආරම්මණතො ච ආරම්මණප්පටිවෙධෙන අසම්මොහප්පටිවෙධෙන ච පටිවිද්ධං, යථාපරිඤ්ඤාභිසමයවසෙන දුක්ඛසච්චං, භාවනාභිසමයවසෙන මග්ගසච්චඤ්ච අසම්මොහතො පටිවිද්ධං හොති, එවං පහානාභිසමයවසෙන අසම්මොහතො ච පටිවිද්ධා තණ්හා හොති. එවඤ්ච චත්තාරි සච්චානි යථාභූතං අරියමග්ගපඤ්ඤාය ජානතො පස්සතො භවාදීසු නතභූතා තණ්හා නත්ථි, තදභාවෙ සබ්බස්සපි කිලෙසවට්ටස්ස අභාවො, තතොව කම්මවිපාකවට්ටානං අසම්භවොයෙවාති එවං භගවා තෙසං භික්ඛූනං අනවසෙසවට්ටදුක්ඛවූපසමහෙතුභූතං අමතමහානිබ්බානස්ස ආනුභාවං පකාසෙසි. සෙසං වුත්තනයමෙව.

තතියෙ අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වාති තදා කිර භගවතා අනෙකපරියායෙන සංසාරස්ස ආදීනවං පකාසෙත්වා සන්දස්සනාදිවසෙන නිබ්බානපටිසංයුත්තාය ධම්මදෙසනාය කතාය තෙසං භික්ඛූනං එතදහොසි – “අයං සංසාරො භගවතා අවිජ්ජාදීහි කාරණෙහි සහෙතුකො පකාසිතො, නිබ්බානස්ස පන තදුපසමස්ස න කිඤ්චි කාරණං වුත්තං, තයිදං අහෙතුකං, කථං සච්චිකට්ඨපරමත්ථෙන උපලබ්භතී”ති. අථ භගවා තෙසං භික්ඛූනං එතං යථාවුත්තං පරිවිතක්කසඞ්ඛාතං අත්ථං විදිත්වා. ඉමං උදානන්ති තෙසං භික්ඛූනං විමතිවිධමනත්ථඤ්චෙව ඉධ සමණබ්රාහ්මණානං “නිබ්බානං නිබ්බානන්ති වාචාවත්ථුමත්තමෙව, නත්ථි හි පරමත්ථතො නිබ්බානං නාම අනුපලබ්භමානසභාවත්තා”ති ලොකායතිකාදයො විය විප්පටිපන්නානං බහිද්ධා ච පුථුදිට්ඨිගතිකානං මිච්ඡාවාදභඤ්ජනත්ථඤ්ච ඉමං අමතමහානිබ්බානස්ස පරමත්ථතො අත්ථිභාවදීපනං උදානං උදානෙසි.

තත්ථ අජාතං අභූතං අකතං අසඞ්ඛතන්ති සබ්බානිපි පදානි අඤ්ඤමඤ්ඤවෙවචනානි. අථ වා වෙදනාදයො විය හෙතුපච්චයසමවායසඞ්ඛාතාය කාරණසාමග්ගියා න ජාතං න නිබ්බත්තන්ති අජාතං, කාරණෙන විනා, සයමෙව වා න භූතං න පාතුභූතං න උප්පන්නන්ති අභූතං, එවං අජාතත්තා අභූතත්තා ච යෙන කෙනචි කාරණෙන න කතන්ති අකතං, ජාතභූතකතසභාවො ච නාමරූපානං සඞ්ඛතධම්මානං හොති, න අසඞ්ඛතසභාවස්ස නිබ්බානස්සාති දස්සනත්ථං අසඞ්ඛතන්ති වුත්තං. පටිලොමතො වා සමෙච්ච සම්භූය පච්චයෙහි කතන්ති සඞ්ඛතං, තථා න සඞ්ඛතං සඞ්ඛතලක්ඛණරහිතන්ති අසඞ්ඛතන්ති. එවං අනෙකෙහි කාරණෙහි නිබ්බත්තිතභාවෙ පටිසිද්ධෙ “සියා නු ඛො එකෙනෙව කාරණෙන කත”න්ති ආසඞ්කාය “න යෙන කෙනචි කත”න්ති දස්සනත්ථං “අකත”න්ති වුත්තං. එවං අපච්චයම්පි සමානං “සයමෙව නු ඛො ඉදං භූතං පාතුභූත”න්ති ආසඞ්කාය තන්නිවත්තනත්ථං “අභූත”න්ති වුත්තං. “අයඤ්චෙතස්ස අසඞ්ඛතාකතාභූතභාවො සබ්බෙන සබ්බං අජාතිධම්මත්තා”ති දස්සෙතුං “අජාත”න්ති වුත්තං. එවමෙතෙසං චතුන්නම්පි පදානං සාත්ථකභාවං විදිත්වා “තයිදං නිබ්බානං අත්ථි, භික්ඛවෙ”ති පරමත්ථතො නිබ්බානස්ස අත්ථිභාවො පකාසිතොති වෙදිතබ්බො. එත්ථ උදානෙන්තෙන භගවතා, “භික්ඛවෙ”ති ආලපනෙ කාරණං හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.